Chi phí sinh hoạt gia đình leo thang
Trong các tháng còn lại của năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định như xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn còn tiềm ẩn thay đổi khó lường. Những diễn biến này có thể gây biến động đối với giá năng lượng và các mặt hàng đầu vào quan trọng, từ đó tác động đến mặt bằng giá trong nước.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước. Có 10 nhóm hàng tăng giá trong khi nhóm lương thực, thực phẩm giảm. Tính chung 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm ngoái.
Cảm nhận chung của người tiêu dùng thì sao? Nhiều mặt hàng tăng giá đã khiến cho người nội trợ lo lắng.
Chị Trần Khánh An ( đường Thanh Bình, Hà Nội) chia sẻ, mỗi sáng đi chợ chuẩn bị đồ ăn cho cả ngày cảm nhận giá cả tăng rất rõ. “ Bó rau muống 15.000 đồng; bắp ngô 7.000 đồng hay rau ngót cũng 12.000 đồng/ mớ. Chưa kể hàng hoá cũng lèo tèo” – chị Khánh An nói.
Chị Lan, một tiểu thương ở chợ Hà Đông cũng cho biết, có những ngày đi chợ đầu mối lấy rau, thấy rau củ quả giá cao, nên bán ra buộc phải tăng giá.
Nhiều người dân cũng cho biết, chi phí cho sinh hoạt gia đình tăng mạnh, đặc biệt là chi phí tiền điện, nước.
Anh Trần Duy Phong hiện đang làm ở công ty chuyên về tư vấn thiết kế nội thất ở phường Cửa Nam (Hà Nội) khẳng định, bữa trưa đi ăn ở ngoài mà chỉ bún, phở đơn giản cũng phải 50.000 đồng. Chi phí ăn uống, đi lại tăng rất mạnh.
Theo nhìn nhận của Bộ Tài chính, trong các tháng còn lại của năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định như xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn còn tiềm ẩn thay đổi khó lường. Những diễn biến này có thể gây biến động đối với giá năng lượng và các mặt hàng đầu vào quan trọng, từ đó tác động đến mặt bằng giá trong nước.
Để kiểm soát lạm phát, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư, tại Thông báo số 219/TB-VPCP ngày 29/4/2026 của Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành, địa phương tăng cường công tác theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu, Chú trọng các giải pháp về bảo đảm, điều hòa cung cầu, Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ, biện pháp điều tiết giá theo quy định của pháp luật về giá để kiểm soát, bình ổn thị trường đối với các hàng hóa, dịch vụ theo lĩnh vực quản lý.
Chia sẻ với báo giới, ông Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, Học viện Tài chính cho rằng, mức tăng CPI tháng 5 là thấp hơn so với các tháng 3 và 4, đồng thời vẫn nằm trong ngưỡng tăng vừa phải. Tuy nhiên, CPI tháng 5/2026 đã tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy áp lực lạm phát vẫn ở mức khá cao.
“Với diễn biến hiện nay, khả năng lạm phát bình quân cả năm đạt mục tiêu 4 - 4,5% là tương đối khó khăn. Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mặt bằng như hiện nay thì CPI cả năm nhiều khả năng sẽ dao động trong khoảng 4,5 - 5%”, TS. Nguyễn Đức Độ dự báo.
Theo ông, các yếu tố nền tảng của nền kinh tế như: tăng trưởng tiêu dùng, lãi suất, tỷ giá hay cung tiền hiện chưa xuất hiện biến động đủ lớn để tạo áp lực đáng kể lên mặt bằng giá. Nguyên nhân chính khiến lạm phát tăng thời gian qua là sự gia tăng của chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu trên thị trường thế giới. Giá nhiên liệu tăng đã kéo theo chi phí vận tải, vật liệu xây dựng và nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác tăng theo.
“Đây chủ yếu là cú sốc chi phí trong ngắn hạn, chứ không phải xuất phát từ sự gia tăng mạnh của tổng cầu hay các yếu tố nền tảng của nền kinh tế”, TS. Nguyễn Đức Độ nhận định.
Ông Nguyễn Đức Độ cho rằng trong bối cảnh Chính phủ theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn phải bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, chưa cần thiết phải chuyển sang trạng thái thắt chặt tiền tệ hoặc tài khóa.
Theo TS. Nguyễn Đức Độ, khi nguyên nhân chính của lạm phát là cú sốc giá dầu, các giải pháp nên tập trung trực tiếp vào yếu tố này như tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ thuế, phí đối với xăng dầu để giảm áp lực chi phí đầu vào cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý đến nguy cơ thâm hụt thương mại nếu chính sách tài khóa được mở rộng quá mức. Khi nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, áp lực lên tỷ giá có thể xuất hiện và từ đó tác động ngược trở lại đến lạm phát.
“Hiện nay, lạm phát tăng chủ yếu do cú sốc nguồn cung, đặc biệt là giá xăng dầu. Vì vậy, chưa cần thiết phải thắt chặt chính sách tiền tệ hay tài khóa. Tuy nhiên, cần theo dõi sát diễn biến thương mại và tỷ giá để có những điều chỉnh phù hợp nếu xuất hiện rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô”, TS. Nguyễn Đức Độ nêu quan điểm.
Từ đầu năm đến nay, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng -Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá đã chú trọng công tác quản lý, điều hành giá góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Triển khai các nhiệm vụ được giao, các bộ, ngành, địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp quản lý, điều hành giá thuộc thẩm quyền quản lý, gắn với việc theo dõi sát diễn biến thị trường và bảo đảm cân đối cung – cầu hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu.
