Chiếc hòm phiếu của ngày Tổng tuyển cử đầu tiên

Trong dòng chảy lịch sử ấy, tại xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình (cũ), một chiếc hòm gỗ nhỏ bé đã trở thành nơi đón nhận những lá phiếu của cử tri. Hiện vật này hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia như một chứng nhân đặc biệt của ngày hội dân chủ đầu tiên của đất nước.

Theo thông tin từ Bảo tàng Lịch sử quốc gia, hòm phiếu là một chiếc hòm gỗ hình chữ nhật, để mộc không sơn, có chiều dài 37 cm, rộng 20,5 cm và cao 22 cm. Nhìn bề ngoài, nó đơn sơ như nhiều vật dụng quen thuộc trong đời sống của các gia đình nông thôn thời bấy giờ. Nhưng giá trị của chiếc hòm không nằm ở hình dáng hay chất liệu, mà ở câu chuyện lịch sử gắn liền với nó.

Cũng theo tư liệu bảo tàng, đây vốn không phải là hòm phiếu được chuẩn bị cho bầu cử. Trước đó, nó là một chiếc két đựng tiền của một gia đình ở địa phương. Trong bối cảnh đất nước vừa giành được độc lập, điều kiện vật chất còn hết sức thiếu thốn, nhiều nơi phải tận dụng những vật dụng sẵn có để phục vụ công việc tổ chức bầu cử. Người dân địa phương đã mang chiếc két này ra để làm hòm phiếu trong ngày Tổng tuyển cử.

Những lá phiếu của cử tri Tuyên Hóa ngày ấy được bỏ vào chính chiếc hòm gỗ giản dị đó. Hành động tưởng chừng rất bình thường lại phản ánh rõ bối cảnh của đất nước lúc bấy giờ: một xã hội còn nghèo về vật chất nhưng tràn đầy niềm tin và khát vọng xây dựng một chính quyền của nhân dân.

Ông Triệu Văn Hiền - nguyên Giám đốc Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, cho biết: “Đây là hòm phiếu ở Quảng Bình, người dân dùng trong kỳ bầu cử đầu tiên. Nó rất đặc biệt, không giống hòm phiếu bây giờ. Thực ra đây là một chiếc két đựng tiền, bên trong có nhiều ngăn khác nhau. Điều đó cho thấy lúc bấy giờ người dân rất tin tưởng vào Đảng và Quốc hội, nên sẵn sàng bỏ phiếu vào bất kỳ hòm phiếu nào cũng được”.

Điều này cho thấy ý nghĩa đặc biệt của hiện vật. Một chiếc két đựng tiền của gia đình được mang ra làm hòm phiếu không chỉ phản ánh sự thiếu thốn về vật chất của những ngày đầu lập quốc, mà còn cho thấy niềm tin của người dân vào chính quyền cách mạng. Trong hoàn cảnh ấy, điều quan trọng không phải là hình thức của chiếc hòm phiếu, mà là niềm tin đặt vào lá phiếu và vào tương lai của đất nước.

Sau cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946, chiếc hòm lại được đưa trở về với gia đình chủ nhân. Dù trải qua nhiều năm tháng chiến tranh ác liệt tại Quảng Bình, hiện vật vẫn được giữ gìn cẩn thận. Đến ngày 8/7/1956, gia đình đã trao tặng chiếc hòm cho bảo tàng để lưu giữ như một kỷ vật lịch sử.

Từ đó đến nay, chiếc hòm phiếu nhỏ bé ấy trở thành một trong những hiện vật quý của bảo tàng, giúp người xem hình dung rõ hơn về bối cảnh của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. Nếu những phòng trưng bày lớn kể lại lịch sử bằng các sự kiện và văn kiện quan trọng, thì chiếc hòm gỗ giản dị này lại kể câu chuyện lịch sử bằng một chi tiết đời thường, gần gũi và giàu cảm xúc.

Nhiều năm sau, đất nước tiếp tục bước qua những dấu mốc lớn của lịch sử. Ngày 25/4/1976, cuộc bầu cử Quốc hội chung của cả nước sau khi thống nhất đã diễn ra, đánh dấu một chặng đường mới của nền dân chủ Việt Nam. Những hòm phiếu của các kỳ bầu cử sau này ngày càng được thiết kế bài bản, đồng bộ hơn. Nhưng chiếc hòm gỗ của năm 1946 vẫn mang một ý nghĩa đặc biệt, bởi nó gắn với khoảnh khắc khởi đầu.

80 năm đã trôi qua, nhưng câu chuyện của chiếc hòm phiếu ở Quảng Bình vẫn nhắc nhớ về một thời khắc đặc biệt của lịch sử. Đó là ngày mà những người dân bình thường, với lá phiếu trong tay, lần đầu tiên trực tiếp tham gia quyết định vận mệnh của đất nước.