Chính quyền 2 cấp tại Hải Phòng: Hướng tới nền hành chính hiện đại, liêm chính, phục vụ

Đồng bộ, thông suốt, hiệu quả

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hải Phòng bước đầu ghi nhận những chuyển biến rõ nét cả về tổ chức bộ máy lẫn chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ghi nhận tại xã Kiến Hải, bộ máy chính quyền đã từng bước chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”; từ xử lý thủ công sang ứng dụng công nghệ, dữ liệu; từ phân tán trách nhiệm sang “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền”. Những chuyển đổi này không chỉ nâng cao hiệu quả xử lý công việc mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm của cán bộ, công chức.

Bà Nguyễn Thùy Dương, công dân xã Kiến Hải cho rằng việc triển khai mô hình mới đã mang lại những thuận lợi thiết thực. Thủ tục hành chính (TTHC) được giải quyết nhanh hơn, công khai, minh bạch hơn. Việc nộp hồ sơ trực tuyến giúp giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí.

Không chỉ riêng xã Kiến Hải mà hầu hết các địa phương khác tại Hải Phòng, chính quyền cơ sở đã chủ động tiếp nhận và triển khai các nhiệm vụ được phân cấp, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như đất đai, đầu tư công, cải cách hành chính.

Theo báo cáo, để có được kết quả trên, Hải Phòng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo mô hình chính quyền hai cấp vận hành ổn định. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả quản lý trên các lĩnh vực. Thành phố đã tiến hành rà soát tổng thể 951 văn bản quy phạm pháp luật do HĐND và UBND các cấp ban hành trước đây.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác sắp xếp trụ sở, tài sản công được triển khai đồng bộ. Thành phố đã bố trí đầy đủ trụ sở làm việc cho 114 xã, phường, đặc khu theo mô hình mới, đồng thời ban hành các kế hoạch xử lý tài sản dôi dư, sử dụng kém hiệu quả. Hàng trăm cơ sở nhà, đất đã được điều chuyển, chuyển đổi công năng sang các mục đích phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa hoặc giao các cơ quan chức năng quản lý, khai thác, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy, Hải Phòng đã bố trí nguồn lực lớn cho đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị. Tổng kinh phí cải tạo, sửa chữa trụ sở dự kiến hơn 3.100 tỷ đồng, cùng với gần 134 tỷ đồng cho mua sắm trang thiết bị. Hệ thống hội nghị trực tuyến, phần mềm quản lý văn bản, cổng thông tin điện tử cấp xã được triển khai đồng bộ, đảm bảo hoạt động thông suốt, liên thông từ thành phố đến cơ sở.

Về nhân lực, Hải Phòng đã thực hiện rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng phù hợp với vị trí việc làm; biệt phái hơn 300 cán bộ từ các sở, ngành về hỗ trợ cơ sở.

Đặc biệt, công tác chuyển đổi số và cải cách TTHC được xác định là điểm nhấn trong quá trình triển khai. Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của thành phố đã kết nối với 234 cơ sở dữ liệu, tích hợp nhiều dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng định danh điện tử. Toàn bộ TTHC liên quan đến người dân, doanh nghiệp được cung cấp trực tuyến, với gần 2.000 thủ tục được cắt giảm thời gian giải quyết, trong đó phần lớn giảm trên 50%.

Trong lĩnh vực đầu tư công, thành phố đã đảm bảo tính liên tục của các dự án sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời thực hiện phân cấp hợp lý cho cấp xã, qua đó tăng tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện và sử dụng nguồn lực.

Nỗ lực tháo gỡ ‘điểm nghẽn’

Bên cạnh những kết quả đạt được, Hải Phòng cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp - một cải cách thể chế sâu rộng.

Về thể chế và pháp lý, một số quy định về phân cấp, phân quyền còn mang tính khung, thiếu hướng dẫn chi tiết, dẫn đến còn gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện tại cơ sở. Một số lĩnh vực như đất đai, xây dựng vẫn còn tình trạng chồng chéo về thẩm quyền giữa các cấp, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả triển khai nhiệm vụ.

Ở cấp cơ sở, bà Dương Thị Bích, Trưởng ban Xây dựng Đảng, Trưởng ban Văn hoá – Xã hội HĐND xã Vĩnh Hải cho rằng: Áp lực công việc đang trở thành thách thức không nhỏ khi biên chế chưa được bổ sung tương xứng với khối lượng nhiệm vụ. Không ít cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều vị trí, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả xử lý công việc. Ngoài ra, “điểm nghẽn” cần phải tháo gỡ đầu tiên là hạ tầng số tại một số địa phương do thiếu đồng bộ, gây khó khăn khi triển khai các ứng dụng công nghệ.

Từ thực tiễn trên, các địa phương kiến nghị cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả vận hành mô hình. Theo ông Đỗ Đức Hoà, Bí thư Đảng uỷ xã Kiến Hải, việc sớm phê duyệt danh mục vị trí việc làm, cơ cấu biên chế phù hợp, bảo đảm bố trí cán bộ khoa học, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới là yêu cầu cấp thiết. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần điều chỉnh tiền lương cán bộ, công chức phù hợp thực tế cũng như nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý, điều hành.

Hướng tới nền hành chính hiện đại, Hải Phòng kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan Trung ương sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất. Đồng thời, đề nghị tăng cường hướng dẫn chuyên môn, nâng cao tính ổn định của các hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

Hải Phòng cũng đề nghị Bộ Tài chính quan tâm, sớm ban hành, trình Chính phủ ban hành các văn bản thay thế, bổ sung các văn bản về tài chính ngân sách thực hiện chính quyền địa phương hai cấp; nghiên cứu giải pháp để tăng tính chủ động trong việc nhập dự toán chi ngân sách của các địa phương.