Chủ động phòng bệnh sau mưa ngập

Theo ThS.BS Nguyễn Quốc Phương - Trưởng khoa Kiểm soát Nhiễm khuẩn (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) phần lớn bệnh sau mưa ngập đều có thể phòng được. Quan trọng là nhận biết sớm nguy cơ và xử lý đúng ngay từ trong nhà mình. Nguy cơ mắc bệnh tùy thuộc vào mức độ tiếp xúc với nước ngập, bùn đất.

Bệnh do xoắn khuẩn Leptospira là một trong những bệnh điển hình liên quan đến nước ngập. Vi khuẩn có thể tồn tại trong nước, bùn nhiễm nước tiểu động vật, đặc biệt là chuột, sau đó xâm nhập cơ thể qua vùng da xây xước khi người dân lội nước hoặc dọn bùn. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, đặc biệt là đau bắp chân và mệt mỏi. Trường hợp nặng có thể xuất hiện vàng da, tiểu ít, tổn thương gan, thận.

Để phòng bệnh, người dân cần hạn chế lội nước bẩn, sử dụng ủng, găng tay và che kín các vết thương trên da. Sau khi tiếp xúc với nước ngập, nếu xuất hiện sốt kèm đau cơ nhiều, vàng da hoặc tiểu ít, cần đi khám sớm và thông báo cho bác sĩ về tiền sử từng lội nước.

Cùng nhóm bệnh liên quan đến đất, nước là Whitmore (melioidosis), do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei có trong đất và nước, thường gặp nhiều hơn vào mùa mưa. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua vết thương khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc do hít phải. Cách phòng bệnh tương tự Leptospira: tránh để da tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn; rửa sạch tay chân sau khi làm việc. Người có bệnh nền nếu sốt kéo dài không rõ nguyên nhân sau khi tiếp xúc với bùn đất cần đi khám.

Nước lũ có thể cuốn theo chất thải và nhiều loại vi sinh vật gây bệnh, trong khi thực phẩm ngâm trong nước bẩn rất dễ nhiễm khuẩn. Nhóm bệnh phổ biến sau ngập gồm tiêu chảy cấp, lỵ, thương hàn, tả và viêm gan A. BS Phương khuyến cáo, người dân cần chú ý các biểu hiện như tiêu chảy nhiều lần, nôn, đau bụng, sốt. Khát nhiều, khô môi, tiểu ít là dấu hiệu mất nước.

Cùng với đó, những vật dụng chứa nước như xô, chậu, chai lọ, lốp xe hay phế thải quanh nhà có thể trở thành nơi muỗi vằn đẻ trứng. Vì vậy, nguy cơ sốt xuất huyết tăng trong những tuần sau khi nước rút. Người dân cần chủ động lật úp, dọn bỏ vật chứa nước, đậy kín bể chứa và thả cá diệt lăng quăng nếu phù hợp. Bên cạnh đó, cần phòng muỗi đốt bằng cách mặc quần áo dài, ngủ màn, kể cả ban ngày.

Khi có biểu hiện sốt, người dân không nên tự truyền dịch hoặc tự điều trị kéo dài. Cần đi khám, đặc biệt khi sốt kèm đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc lừ đừ.

Nguồn nước ô nhiễm cùng điều kiện sinh hoạt tập trung sau mưa ngập có thể khiến đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc cấp, dễ lây lan qua tiếp xúc hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Người dân nên rửa tay thường xuyên, hạn chế dụi mắt, không dùng chung khăn mặt và không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid.

Sau mưa ngập, thời tiết lạnh ẩm, nhà cửa ẩm mốc và tình trạng sinh hoạt tập trung cũng có thể làm gia tăng các bệnh hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi, nhất là ở trẻ em và người cao tuổi.

BS Nguyễn Quốc Phương khuyến cáo, ngay trong và sau mưa ngập, người dân cần chủ động phòng bệnh từ gia đình. Trước hết, chỉ sử dụng nước sạch, đun sôi nước để uống. Với nước giếng hoặc nguồn nước bị ngập, cần làm trong bằng phèn chua và khử khuẩn bằng Cloramin B theo hướng dẫn trước khi sử dụng. Khi phải tiếp xúc với nước bẩn hoặc bùn đất, cần hạn chế lội nước. Trong trường hợp bắt buộc dọn dẹp, nên đi ủng, mang găng tay và che kín các vết thương trên da.

Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và dọn dẹp. Sau khi lội nước, cần lau khô chân tay, tránh để da tiếp xúc lâu với môi trường ẩm bẩn. Nước rút đến đâu, dọn vệ sinh và khử khuẩn đến đó, nhanh chóng thu gom xác động vật, rác thải. Nguy cơ với sức khỏe còn kéo dài sau khi nước rút, vì vậy cần chủ động phòng bệnh và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.