Chủ động ứng phó trước chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Hoa Kỳ

Phát biểu tại hội thảo, bà Cao Thị Phi Vân - Phó Giám đốc ITPC nhận định, chính sách 150 ngày được xác định là giai đoạn chuyển tiếp trong điều hành thương mại của Hoa Kỳ. Tuy mang tính tạm thời về thời hạn, song chính sách này không đồng nghĩa với sự ổn định về định hướng thương mại.

Theo bà Vân, trong bối cảnh chính sách được triển khai trên diện rộng, yêu cầu theo dõi sát diễn biến và chuẩn bị các kịch bản sau 150 ngày trở nên đặc biệt quan trọng, nhất là với những ngành có chuỗi cung ứng phức tạp và mức độ phụ thuộc cao vào thị trường Hoa Kỳ.

“Việc chủ động phân tích, dự báo và tổ chức ứng phó sớm sẽ là cơ sở quan trọng để giảm thiểu rủi ro gián đoạn đơn hàng, hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới”, bà Vân nói

Từ góc nhìn quốc tế, Trần Ngọc Anh đưa ra ba kịch bản có thể xảy ra sau ngày 24/7/2026 — thời điểm kết thúc giai đoạn 150 ngày.

Ở kịch bản thứ nhất, với xác suất khoảng 60%, Hoa Kỳ có thể thể chế hóa thuế theo hướng leo thang thông qua cơ chế thuế 301. Khi đó, mức thuế trừng phạt có thể tăng từ 20% đến 30%, thay cho mức 10% hiện nay, tập trung vào các nhóm hàng như thép, xe điện và linh kiện bán dẫn.

Kịch bản thứ hai là Hoa Kỳ nới lỏng chính sách trong trường hợp rủi ro lạm phát gia tăng. Theo phân tích, nếu giá dầu Brent vượt 140 USD/thùng hoặc tòa án thương mại quốc tế Mỹ phán quyết Chương 122 là lạm quyền, Quốc hội Mỹ có thể bãi bỏ đạo luật này, đưa thuế quay về mức tối huệ quốc (MFN). Trong trường hợp đó, một số ngành hàng của Việt Nam như dệt may có thể giảm thuế từ 20% xuống còn 10%, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Kịch bản thứ ba được đánh giá mang tính thỏa hiệp hơn, thông qua một thỏa thuận ART. Theo đó, Việt Nam có thể chấp nhận một số nhượng bộ thương mại như mở rộng thị trường nông sản cho thịt heo, ngô, đậu tương của Mỹ; công nhận tiêu chuẩn xe hơi Mỹ hoặc cam kết mua thiết bị hàng không của Boeing để đổi lấy việc được đưa vào nhóm hưởng thuế suất 0% và miễn trừ khỏi các đợt tăng thuế diện rộng.

Phân tích sâu hơn, ông Huỳnh Thế Du cho rằng giai đoạn 150 ngày không phải là “khoảng lặng chính sách”, thực chất là thời gian các quốc gia và doanh nghiệp phải chuyển sang trạng thái điều hành theo kịch bản.

Theo ông Huỳnh Thế Du, doanh nghiệp cần rà soát lại cấu trúc chuỗi cung ứng, năng lực tuân thủ và mức độ linh hoạt của hoạt động xuất khẩu. Theo quy định hiện hành, công cụ phản ứng nhanh này cho phép Mỹ áp dụng mức thuế tối đa 15% trong thời hạn tối đa 150 ngày. Giai đoạn hiện nay kéo dài từ ngày 24/2 đến 24/7, nhưng mức thuế 10% hiện tại hoàn toàn có thể tăng lên 15% nếu phía Mỹ cho rằng cần thiết để bảo vệ sản xuất nội địa.

“Về bản chất, đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật ngắn hạn mà là một chính sách bước đệm, nhằm chuẩn bị cho các cơ chế thương mại có cấu trúc lâu dài và khắt khe hơn”, ông Huỳnh Thế Du nhấn mạnh.