Chú trọng phòng sốt xuất huyết tại trường học

Những tuần gần đây, bản đồ sốt xuất huyết tại nhiều tỉnh, thành phố tiếp tục ghi nhận các điểm nóng mới. Không chỉ tại các địa bàn phía Nam, nơi số ca mắc đã ở mức cao, nhiều địa phương phía Bắc và miền Trung cũng xuất hiện các ổ dịch cục bộ, có nơi hàng chục ca bệnh tập trung trong một khu dân cư.

Số liệu tổng hợp của Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho thấy, tính đến giữa tháng 8/2026, cả nước đã ghi nhận hơn 78.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, 13 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2025, số mắc tăng khoảng 1,2 lần. Diễn biến này đáng chú ý bởi giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 11 hằng năm thường là thời điểm bệnh sốt xuất huyết gia tăng mạnh.

Tại một số địa phương phía Nam, sốt xuất huyết đang tăng nhanh. TP.HCM ghi nhận gần 26.000 ca từ đầu năm; Đồng Nai ghi nhận hơn 7.500 ca, trong đó riêng tháng 8 có hơn 2.400 ca và 2 trường hợp tử vong. Ở khu vực Tây Nguyên, Gia Lai cũng ghi nhận số mắc cao trong mùa mưa, với hơn 5.300 ca từ đầu năm và nhiều ổ dịch còn hoạt động.

Tại miền Trung và miền Bắc, dịch xuất hiện theo từng ổ cục bộ nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ lan rộng. Nghệ An ghi nhận ổ dịch tập trung tại xã Quỳnh Anh, trong khi Hà Nội liên tục phát sinh ổ dịch mới tại nhiều xã, phường. Tại Thủ đô, từ đầu năm đến cuối tháng 8, số ca mắc đã vượt 2.000 trường hợp, chưa ghi nhận tử vong, song nhiều ổ dịch vẫn đang hoạt động.

Diễn biến sốt xuất huyết càng đáng lưu ý khi năm học mới 2026 - 2027 bắt đầu. Trường học là môi trường tập trung đông học sinh, sinh hoạt theo lớp, nhóm, bán trú, vui chơi và tiếp xúc gần trong thời gian dài. Nếu công tác vệ sinh môi trường, kiểm soát muỗi và giám sát sức khỏe không được triển khai ngay từ đầu, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, lây lan trong trường học có thể gia tăng.

Tại Hà Nội, Sở Y tế đã ban hành văn bản phối hợp triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh trong trường học, gửi Sở Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các xã, phường. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu xây dựng kế hoạch phòng dịch ngay từ đầu năm học, tập trung vào những bệnh có nguy cơ cao như sốt xuất huyết và các bệnh truyền nhiễm khác.

Các trường cần phát động tổng vệ sinh môi trường, khử khuẩn phòng học, phòng chức năng, thư viện; phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, thu gom rác thải, phế liệu, loại bỏ dụng cụ chứa nước không sử dụng, xử lý triệt để bọ gậy. Đối với trường mầm non, tiểu học, yêu cầu vệ sinh đồ dùng cá nhân, đồ chơi, dụng cụ học tập, bảo đảm nước sạch, xà phòng rửa tay và điều kiện vệ sinh trong nhà trường cũng được đặt ra thường xuyên hơn.

Ở tuyến điều trị, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh chủ động thu dung, phân luồng, cấp cứu, điều trị và chuyển tuyến phù hợp, hạn chế tối đa biến chứng và tử vong do sốt xuất huyết. Các đơn vị cần bảo đảm thuốc, trang thiết bị, đặc biệt là dịch truyền, máu và chế phẩm máu phục vụ chẩn đoán, điều trị, cấp cứu; tăng cường tập huấn chuyên môn và hội chẩn liên tuyến đối với ca nặng.

Thực tế điều trị cho thấy sốt xuất huyết có thể diễn biến nặng, nhất là khi người bệnh đến viện muộn hoặc tự điều trị không đúng cách.

BSCKII. Nguyễn Tiến Minh, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố cho biết cơ sở y tế này vừa cứu sống một trẻ 7 tuổi, cân nặng 35 kg, dư cân, bị sốc sốt xuất huyết nặng, xuất huyết tiêu hóa nặng, tổn thương gan và suy hô hấp nặng.

Trước đó, trẻ sốt cao liên tục 4 ngày, đau đầu, đau cơ, biếng ăn, gia đình tự mua thuốc điều trị. Đến ngày thứ 5, trẻ đau bụng, ói dịch lợn cợn nâu, tiêu phân đen, tay chân lạnh mới được đưa vào viện. Sau gần 2 tuần điều trị tích cực, trẻ dần hồi phục. Trường hợp này cho thấy phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sốt kéo dài, đặc biệt trong mùa mưa và khi địa phương đang ghi nhận ca sốt xuất huyết.

Chuyên gia khuyến cáo, khi trẻ sốt cao trên 2 ngày hoặc có các dấu hiệu như bứt rứt, lừ đừ, li bì, chảy máu cam, chảy máu chân răng, ói ra máu, tiêu phân đen, đau bụng, nôn nhiều, tay chân lạnh, bỏ bú, bỏ ăn uống, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Người dân không tự ý mua thuốc điều trị, không tự truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Cùng với phát hiện sớm dấu hiệu nặng, biện pháp căn cơ vẫn là kiểm soát muỗi truyền bệnh. Mỗi gia đình cần dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, lật úp và làm sạch các dụng cụ chứa nước; thay nước bình hoa, khay nước; thu gom vỏ chai, lốp xe, vỏ dừa, phế thải có khả năng đọng nước; đậy kín bể, lu, chum chứa nước; ngủ màn, kể cả ban ngày; mặc quần áo dài và sử dụng biện pháp tránh muỗi đốt khi cần thiết.

Hiện nay, vaccine phòng sốt xuất huyết đã được cấp phép lưu hành tại Việt Nam cho một số nhóm đối tượng theo hướng dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, vaccine không thay thế các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng, bọ gậy và phòng tránh muỗi đốt. Trong bối cảnh sốt xuất huyết lưu hành quanh năm, tăng mạnh vào mùa mưa, phòng bệnh hiệu quả cần là sự kết hợp giữa dự phòng chủ động, vệ sinh môi trường và phát hiện sớm ca bệnh.

Năm học mới bắt đầu trong thời điểm nhiều địa phương đang bước vào cao điểm sốt xuất huyết. Để học sinh đến trường an toàn, công tác phòng dịch phải đi trước một bước, từ từng hộ gia đình, từng lớp học đến từng khu dân cư. Khi mỗi dụng cụ đọng nước được xử lý, mỗi ổ bọ gậy được loại bỏ, mỗi ca sốt được theo dõi đúng cách, nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng và trường học sẽ được giảm thiểu.