Chú trọng thanh tra hoạt động bức xạ trong lĩnh vực y tế

Tiến tới hoàn hiện hệ thống pháp luật liên quan đến năng lượng nguyên tử

Thông qua hoạt động thanh tra để phát hiện kịp thời những hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật, từ đó kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến năng lượng nguyên tử.

Công tác thanh tra góp phần phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân có hoạt động bức xạ, bảo đảm các ứng dụng năng lượng nguyên tử tại Việt Nam được triển khai vì mục đích hòa bình, an toàn và bền vững.

Nhóm đối tượng được thanh tra trọng tâm trong năm 2026 là các cơ sở thực hiện hoạt động bức xạ trong lĩnh vực y tế. Cùng với đó là các bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh và cơ sở y tế có sử dụng nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ phục vụ chẩn đoán, điều trị sẽ được đưa vào kế hoạch thanh tra, như: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cùng nhiều bệnh viện đa khoa và cơ sở y tế khác trên cả nước.

Nội dung thanh tra tập trung vào việc thực hiện các quy định của pháp luật về năng lượng nguyên tử, công tác bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh nguồn phóng xạ; vấn đề cấp phép, quản lý nguồn phóng xạ; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị; nhân lực làm công tác bức xạ; hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử (nếu có). Thời hạn mỗi cuộc thanh tra dự kiến 30 ngày, triển khai trong các quý của năm 2026.

Cũng theo Kế hoạch thanh tra, trong năm 2026 sẽ tiến hành thanh tra các cơ sở thực hiện công việc bức xạ trong lĩnh vực công nghiệp, hải quan và một số lĩnh vực khác. Nhiều doanh nghiệp, viện nghiên cứu, đơn vị hoạt động trong các ngành dầu khí, địa chất, vật liệu xây dựng, hóa chất, giấy, nhiên liệu hàng không… sẽ được thanh tra nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Việc mở rộng phạm vi thanh tra sang các lĩnh vực này nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các nguy cơ mất an toàn bức xạ, đặc biệt trong bối cảnh việc ứng dụng nguồn phóng xạ, thiết bị bức xạ trong công nghiệp ngày càng phổ biến, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ.

Gần 40 thủ tục mới về an toàn bức xạ và hạt nhân

Mới đây, Bộ KH&CN cũng đã công bố 39 thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân, đồng thời bỏ nhiều thủ tục cũ. Các thủ tục hành chính mới được ban hành gồm 33 thủ tục cấp trung ương và 6 thủ tục cấp địa phương, bao trùm từ cấp phép vận hành, nhập khẩu, vận chuyển, đến đào tạo nhân lực và cung cấp dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Các thủ tục cấp trung ương đều giao Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ KH&CN) thực hiện, gồm việc cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ đối với vận hành máy gia tốc, thiết bị xạ trị, thiết bị chiếu xạ khử trùng, sử dụng nguồn phóng xạ, sản xuất và chế biến chất phóng xạ.

Bộ cũng ban hành các thủ tục về quản lý hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu, đóng gói, vận chuyển và vận chuyển quá cảnh nguồn phóng xạ, chất thải phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân. Bên cạnh đó còn có các thủ tục về xử lý, lưu giữ chất thải phóng xạ và nguồn phóng xạ đã qua sử dụng được đưa vào cùng một nhóm quản lý.

Ở cấp tỉnh, danh mục thủ tục mới tập trung chủ yếu vào lĩnh vực y tế, nơi năng lượng nguyên tử được sử dụng trong các thiết bị phát tia X. Các thủ tục khai báo thiết bị X quang chẩn đoán y tế, thiết bị chụp cắt lớp PET/CT, cấp mới, gia hạn, sửa đổi, bổ sung giấy phép sử dụng thiết bị X quang, cấp chứng chỉ cho người phụ trách an toàn tại cơ sở y tế được giao cho UBND cấp tỉnh thực hiện.

Song song đó, Bộ KH&CN bãi bỏ hàng loạt thủ tục hành chính cũ trong cùng lĩnh vực, gồm 37 thủ tục cấp trung ương và 14 thủ tục cấp địa phương. Các thủ tục hành chính bị bãi bỏ chủ yếu liên quan đến cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ đối với từng hoạt động cụ thể, như sử dụng nguồn phóng xạ, sản xuất và chế biến chất phóng xạ, lưu giữ tạm thời nguồn phóng xạ, vận hành thiết bị chiếu xạ, xây dựng và chấm dứt hoạt động cơ sở bức xạ.

Trước đó, vào tháng 6/2025, Quốc hội thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Luật đưa điện hạt nhân trở thành chiến lược quốc gia, đồng thời có chính sách thúc đẩy ứng dụng năng lượng nguyên tử cho mục đích hòa bình.

Tại Hội nghị tổng kết năm 2025 của lĩnh vực năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ hạt nhân, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử, trong đó điện hạt nhân được xác định giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia.