Chung tay hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN

“Tương lai của ASEAN phụ thuộc vào hành động của mỗi chúng ta”

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì tổ chức sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và quá trình kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước. Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Chính phủ Việt Nam được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023 nhằm tạo khuôn khổ để lãnh đạo các nước ASEAN, các đối tác cùng giới học giả, doanh nghiệp quốc tế trao đổi, đề xuất sáng kiến đóng góp vào quá trình định hình tương lai ASEAN, đồng thời bổ trợ cho các tiến trình chính thức của ASEAN.

Sau hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, Diễn đàn Tương lai ASEAN từng bước khẳng định vai trò là diễn đàn mở, hướng tới tương lai và nhận được sự quan tâm, ủng hộ rộng rãi từ các nước ASEAN cũng như cộng đồng quốc tế. Nhiều nội dung, sáng kiến được thảo luận tại diễn đàn đã được đưa vào văn kiện của các Hội nghị cấp cao ASEAN cùng năm.

Trước thềm Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, ngày 8/6 đã diễn ra nhiều hoạt động khởi động như Tọa đàm giữa các chính đảng Đông Nam Á, Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, Tọa đàm bàn tròn về tiểu vùng Mekong, Bàn tròn thanh niên Đông Nam Á và Tọa đàm về quản trị trí tuệ nhân tạo (AI)...

Phát biểu tại Tọa đàm “Vai trò của các chính Đảng Đông Nam Á trong xây dựng Cộng đồng ASEAN”, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho rằng, tọa đàm lần đầu tiên giữa các chính đảng Đông Nam Á diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang chuyển động hết sức nhanh chóng, với những biến đổi nhanh, mạnh, sâu sắc, tác động sâu rộng tới tất cả nước, các chính đảng. Mới đây, tại Đối thoại Shangri-la 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã phát biểu rằng, thế giới đang đứng trước 3 cuộc khủng hoảng. Đó là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhận định, các cuộc khủng hoảng đó đang hội tụ rõ nét tại châu Á - Thái Bình Dương, ảnh hưởng trực tiếp đời sống hàng ngày của mỗi người dân Đông Nam Á.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định, trên thực tế, các nước Đông Nam Á đều đang đứng trước những thách thức mới trong chặng đường vươn tới những thành tựu kinh tế - xã hội mới. Trong bối cảnh phức tạp đó, sợi dây kết nối ASEAN đang ngày càng bền chặt hơn trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội. Hình ảnh của ASEAN ngày càng hiện diện rộng rãi hơn trong đời sống nhân dân mỗi nước.

“Tương lai của ASEAN phụ thuộc vào hành động của mỗi chúng ta. Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đã khẳng định mong muốn chung của tất cả các nước thành viên về “hiện thực hóa một ASEAN tự cường, đổi mới sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm vào năm 2045”, hướng tới một ASEAN phát triển, là “tâm điểm tăng trưởng của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Các nước ASEAN cũng thấy rõ những thách thức đặt ra đối với hiện thực hóa tầm nhìn tham vọng của cả Cộng đồng, Tầm nhìn 2045” - Bộ trưởng Lê Hoài Trung chỉ rõ và cho rằng để vượt qua thách thức, giữ vững đoàn kết và tự chủ chiến lược, đòi hỏi hợp tác ASEAN không chỉ dừng ở kênh nhà nước, chính phủ và nghị viện, mà cần được củng cố từ chính nền tảng chính trị của mỗi quốc gia: các chính đảng.

Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, tăng cường hợp tác giữa các chính đảng Đông Nam Á, không chỉ là một sáng kiến giao lưu, mà là một yêu cầu mang tính chiến lược. Theo đó, hợp tác chính đảng đưa ASEAN đến gần người dân hơn và quy tụ được sức mạnh của toàn xã hội. Là lực lượng gắn bó trực tiếp với các tầng lớp nhân dân, các chính đảng tạo nên cầu nối hai chiều: Vừa đưa quyết sách của ASEAN vào đời sống người dân, vừa đưa tiếng nói của người dân lên tầm khu vực.

Giới trẻ cần chủ động kiến tạo tương lai

Cùng ngày (8/6), trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 đã diễn ra cuộc đối thoại “Thanh niên ASEAN: Khát vọng 2030”, TS Nguyễn Thị Thìn - Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao Việt Nam nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của thế hệ trẻ trong tiến trình định hình tương lai ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh địa chính trị, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và biến đổi khí hậu.

Theo bà Thìn, với hơn 200 triệu người trẻ trong độ tuổi từ 15-34, thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là lực lượng dẫn dắt tương lai của ASEAN. Vì vậy, bảo đảm tiếng nói của giới trẻ được lắng nghe và phản ánh trong quá trình hoạch định chính sách khu vực là yêu cầu mang tính chiến lược.

Bà Helen Mary Fazey, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Vương quốc Anh tại ASEAN nhận định, khu vực đang đối mặt với 2 thách thức lớn: cuộc cách mạng công nghệ đang định hình lại cách con người làm việc và kết nối với nhau, cùng bài toán biến đổi khí hậu... 4 quốc gia ASEAN hiện vẫn thuộc nhóm kém phát triển nhất thế giới, do đó, khu vực cần tìm ra con đường tăng trưởng bền vững mà không làm mất đi cơ hội phát triển của các nước này. Đặc biệt, bà Helen Mary Fazey cho hay, biến đổi khí hậu là thách thức cấp bách, đòi hỏi các quốc gia vừa phải giảm phát thải, vừa phải bảo đảm phát triển kinh tế bền vững, đặc biệt đối với các nước đang phát triển trong ASEAN.