Chung tay phòng chống tai nạn thương tích trẻ em

Ghi nhận tại nhiều cơ sở y tế Trung ương và địa phương cho thấy trẻ em là nhóm dễ gặp tai nạn thương tích trong đời sống hằng ngày. Ngay trong những hoạt động quen thuộc, nguy cơ vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu thiếu sự giám sát chặt chẽ của người lớn. Trường hợp bé gái 5 tuổi tại Phú Thọ bị ngã từ tầng 2 xuống đất gây gãy xương hàm dưới ở Bệnh viện Việt Đức mới đây hay bé T. ở Gia Lai bị bỏng nặng và mất đi cả cha mẹ trong vụ hỏa hoạn thương tâm đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro tồn tại trong môi trường sống của trẻ. Tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh), các bác sĩ từng nỗ lực cứu chữa một bé trai bị bỏng đến 65% diện tích cơ thể, trong đó có bỏng hô hấp, với tiên lượng tử vong lên tới 80%. Nhờ sự phối hợp chuyên môn đồng bộ, bé may mắn được cứu sống nhưng cần điều trị lâu dài để phục hồi chức năng.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 370.000 trẻ em dưới 16 tuổi bị tai nạn thương tích, trong đó khoảng 8.000 trường hợp tử vong. Nguyên nhân chủ yếu đến từ ngã cầu thang, bỏng nước sôi và lửa, hóc dị vật, điện giật hay bị động vật cắn. Gia đình được xem là “lá chắn đầu tiên”, nhưng chính sự chủ quan của người lớn, hạn chế trong kiến thức phòng tránh và môi trường sống tiềm ẩn nhiều rủi ro đã khiến tai nạn luôn hiện hữu đối với trẻ em.

Nhằm giảm thiểu tai nạn thương tích, từ năm 2011, Việt Nam đã triển khai xây dựng mô hình “Ngôi nhà an toàn phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em” với bộ tiêu chí gồm 33 yêu cầu, trong đó 23 tiêu chí cần đạt và 15 tiêu chí bắt buộc. Đây là những chuẩn mực cơ bản để đảm bảo ngôi nhà, môi trường sinh hoạt gần gũi nhất với trẻ trở thành không gian an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tai nạn. Trong đó, các tiêu chí bắt buộc được nhấn mạnh gồm: Cầu thang có lan can, tay vịn chắc chắn, độ cao bậc phù hợp hạn chế trẻ vấp ngã. Khu vực bếp tách biệt, có cửa khóa để trẻ dưới 6 tuổi không tiếp cận nguồn gây bỏng. Dây điện đi ngầm hoặc có vỏ bọc, ổ điện gắn cao hoặc có nắp che. Phích nước nóng có hộp đựng an toàn, tránh để trẻ với tới. Các vật dụng sắc nhọn, thuốc men, hóa chất phải được cất giữ ở nơi cao, có khóa.

Bên cạnh nỗ lực từ mỗi gia đình, nhiều địa phương đã triển khai mạnh mẽ các mô hình “Cộng đồng an toàn”, “Trường học an toàn”, “Khu dân cư an toàn”. Những mô hình này góp phần tạo ra hệ sinh thái sống an toàn cho trẻ, từ nhà tới trường, từ ngõ phố đến nơi vui chơi. Đặc biệt, trong Chương trình phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2021-2030, Việt Nam đặt mục tiêu: Giảm 5-10% số trẻ tử vong do tai nạn giao thông mỗi năm; giảm 10% số trẻ tử vong do đuối nước đến năm 2025; phấn đấu có 7 triệu “ngôi nhà an toàn” vào năm 2025; 90% cha mẹ được truyền thông, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa tai nạn thương tích. Dù còn nhiều thách thức, các chỉ số cải thiện bước đầu đã ghi nhận tín hiệu tích cực. Trong đó, mới đây mô hình “Ngôi nhà Ánh Dương” tại Điện Biên chính thức khánh thành, là trung tâm hỗ trợ trẻ em với đường dây nóng tiếp nhận thông tin 24/7, góp phần bảo vệ trẻ trước nhiều rủi ro trong xã hội.

Các chuyên gia y tế cho rằng phần lớn tai nạn thương tích có thể phòng ngừa nếu người lớn nắm rõ kỹ năng và có ý thức, trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em, đồng thời giám sát trẻ đúng cách. Bác sĩ Diệp Quế Trinh, Trưởng khoa Phỏng - Tạo hình thẩm mỹ, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP. HCM) chia sẻ, các ca bỏng nặng ở trẻ rất phức tạp, cần điều trị kéo dài và phải chăm sóc kỹ để hạn chế sẹo. Nhưng quan trọng nhất vẫn là phòng tránh. Chỉ một phút lơ là, trẻ có thể gặp phải những tổn thương khó lường. Nhiều bài học đau lòng cho thấy, những sự cố trong gia đình thường xuất phát từ những chi tiết nhỏ như một bậc cầu thang trơn, một phích nước đặt dưới đất, một túi nilon bị bỏ quên hay món đồ chơi nhỏ dễ làm trẻ hóc. Do đó, mỗi gia đình cần “soi lại” chính ngôi nhà của mình để loại bỏ các nguy cơ tiềm ẩn.

Nhìn từ những ca tai nạn thương tâm và nỗ lực cứu sống đầy quyết tâm của đội ngũ y tế, càng thấy rõ việc xây dựng môi trường an toàn từ trong nhà là “hàng rào” bảo vệ đầu tiên và quan trọng nhất đối với trẻ nhỏ. Mỗi “Ngôi nhà an toàn” không chỉ góp phần phòng ngừa thương tật mà còn tạo dựng niềm tin, là nền tảng để trẻ em Việt Nam vững bước tương lai, lớn lên khỏe mạnh trong vòng tay yêu thương và bảo vệ của cộng đồng.