Chuyển đổi số để Mặt trận gần dân hơn - Bài 1: Những cách làm hiệu quả từ Mặt trận cơ sở

Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam ở cơ sở, từ quản lý, điều hành, số hóa dữ liệu đến nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân... Công nghệ đang trở thành phương tiện để Mặt trận đổi mới phương thức hoạt động, tăng tương tác và gần dân hơn.

Những “trợ lý đặc biệt” của cán bộ Mặt trận

Thời gian qua, công tác chuyển đổi số tại Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng đã có những chuyển biến tích cực. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, trao đổi văn bản, tổ chức hội nghị trực tuyến đến xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu, nhiều đơn vị, địa phương đang từng bước hình thành phương thức làm việc hiện đại, khoa học và liên thông hơn.

Một trong những kết quả nổi bật là việc số hóa và chuẩn hóa hệ thống văn bản của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. Đơn vị đã tập hợp tương đối đầy đủ văn bản đi trong các năm 2025 và 2026, với khoảng 3.071 văn bản được đưa lên kho dữ liệu phục vụ tra cứu. Hiện các ban chuyên môn đang tiếp tục rà soát, quét văn bản giấy, bổ sung dữ liệu của những năm trước để từng bước hình thành kho tài liệu số thống nhất.

Trên cơ sở “sổ văn bản chuẩn hóa”, cán bộ có thể tìm kiếm tài liệu theo từ khóa, loại báo cáo hoặc lĩnh vực công tác. Hệ thống đang được nghiên cứu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó sử dụng công cụ như Gemini để hỗ trợ tìm báo cáo, kế hoạch và các văn bản có liên quan trong kho dữ liệu.

Thế là, thay vì phải mở và đọc lần lượt hàng trăm tài liệu, cán bộ Mặt trận giờ đây có thể đưa ra yêu cầu như tìm báo cáo chuyển đổi số năm 2026 hoặc tổng hợp các báo cáo công tác Mặt trận từ đầu năm đến nay. AI sẽ rà soát kho dữ liệu, gợi ý những văn bản phù hợp để người sử dụng kiểm tra, khai thác.

Việc ứng dụng AI giúp giảm thời gian tìm kiếm, hỗ trợ tổng hợp thông tin và hạn chế tình trạng dữ liệu nằm phân tán tại nhiều ban chuyên môn. Cùng với đó, AI được sử dụng tối đa trong công tác thông tin, tuyên truyền. Những chỉ thị, nghị quyết hoặc văn bản dài, khó tiếp cận được lựa chọn, tóm tắt và thiết kế thành infographic, sơ đồ hoặc slide trình chiếu. Nhờ đó, báo cáo viên và người dân có thể nhận biết nhanh những nội dung trọng tâm thay vì phải theo dõi một lượng lớn câu chữ.

Các công cụ số cũng hỗ trợ thống kê hoạt động nổi bật theo tháng, xử lý hình ảnh và xây dựng sản phẩm truyền thông trực quan. So với hình thức tuyên truyền truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào kỹ năng diễn đạt của báo cáo viên, infographic và slide giúp thông tin trở nên rõ ràng, sinh động và dễ ghi nhớ hơn.

Qua các chương trình tập huấn, một bộ phận cán bộ, nhất là cán bộ trẻ, đã từng bước làm quen với công cụ AI và thiết kế nội dung số. Tuy nhiên, số cán bộ có thể sử dụng AI tương đối thành thạo mới chiếm khoảng 30%. Mặt trận Cao Bằng dự kiến tiếp tục tổ chức đào tạo, đồng thời thực hiện phương châm người biết nhiều hướng dẫn người biết ít để mở rộng kỹ năng số trong cơ quan.

Hiện Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng đang phối hợp xây dựng, hoàn thiện Hệ thống phần mềm “Lắng nghe dân nói” tại địa chỉ: langnghedannoi.caobang.gov.vn. Hệ thống được định hướng trở thành một kênh kết nối trực tuyến giữa nhân dân với Mặt trận, HĐND, UBND và các sở, ngành, với thông điệp “Kết nối, lắng nghe, đồng hành và phát triển vì nhân dân”.

Đổi mới để gần dân hơn

Còn tại Hưng Yên, MTTQ Việt Nam tỉnh đã thực hiện số hóa toàn bộ công tác tổng hợp, báo cáo. 100% báo cáo định kỳ và báo cáo nhanh về phòng chống thiên tai, sự việc khẩn cấp được thực hiện trực tuyến, giúp giảm thời gian, hạn chế sai sót và lượng hóa 70 - 80% hoạt động. Cán bộ cơ sở cập nhật, gửi báo cáo ngay trên điện thoại, còn cán bộ Mặt trận cấp tỉnh có thể theo dõi, đôn đốc tiến độ kịp thời.

Kết quả tổng hợp được lưu trữ trên hệ thống drive, thuận tiện cho tra cứu, phục vụ công tác tham mưu, báo cáo. MTTQ Việt Nam tỉnh và các địa phương còn thường xuyên ứng dụng Google Forms để khảo sát dư luận, nắm bắt thông tin cơ sở. Đồng thời vận hành nền tảng dữ liệu số của Trung ương MTTQ Việt Nam (https://csdl.mattranso.vn/), bảo đảm liên thông giữa cấp tỉnh và cơ sở, cập nhật dữ liệu hằng tuần.

Hiện mô hình “Kết nối số - Mặt trận đồng hành cùng Nhân dân” đang trở thành kênh kết nối hiệu quả giữa người dân với MTTQ và chính quyền các xã, phường. Chỉ cần một số thao tác đơn giản, những vấn đề phát sinh ở khu dân cư như ô nhiễm môi trường, xây dựng lấn chiếm, những băn khoăn, vướng mắc trong việc thực hiện các chế độ chính sách, công tác bảo đảm an ninh trật tự... đã được người dân gửi phản ánh tới ngay “Hòm thư trực tuyến” của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã.

Tại xã Thái Thụy, mô hình được Ủy ban MTTQ Việt Nam xã triển khai từ tháng 4/2026, sử dụng nền tảng Microsoft Forms thuộc hệ sinh thái Microsoft 365 để xây dựng biểu mẫu trực tuyến, tích hợp mã QR niêm yết tại 19/19 thôn. Sau khi tiếp nhận ý kiến của người dân từ “Hòm thư trực tuyến”, cán bộ Mặt trận sẽ phân loại, chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền; đồng thời theo dõi, giám sát kết quả giải quyết.

“Hòm thư trực tuyến” cũng đang phát huy hiệu quả ở nhiều địa phương khác. Như tại phường Mỹ Hào, mã QR được gắn tại 24 tổ dân phố trong toàn phường. Bằng ứng dụng hòm thư trực tuyến Microsoft Forms365, tổ công tác tiếp nhận phản ánh từ nhân dân và xử lý các thông tin trong vòng 24 giờ; chuyển phản ánh, kiến nghị đến cơ quan chức năng, đồng thời theo dõi, đôn đốc và cập nhật kết quả giải quyết.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Mỹ Hào Lương Khắc Hảo khẳng định, giá trị mà mô hình mang lại không phải là một công cụ công nghệ mới, mà là mô hình “Kết nối số - Mặt trận đồng hành cùng Nhân dân” giúp Mặt trận thực hiện hiệu quả hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Thông qua kênh kết nối số, MTTQ có thể lắng nghe Nhân dân thường xuyên hơn, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề phát sinh trong cộng đồng dân cư; từ đó chủ động tổng hợp, phản ánh, kiến nghị với cấp ủy, chính quyền và các cơ quan chức năng để giải quyết ngay từ cơ sở.

Theo đó, từ tháng 4 đến nay, mô hình “Kết nối số - Mặt trận đồng hành cùng Nhân dân” được triển khai tại 27 xã, phường, đã tiếp nhận 415 ý kiến, phản ánh. Thông qua mã QR gắn tại khu dân cư, chia sẻ trên các nhóm Zalo, tạo kênh tương tác trực tiếp, nhanh chóng, thuận tiện giữa Nhân dân với MTTQ Việt Nam xã, phường. Các ý kiến, phản ánh tập trung vào những vấn đề thiết thực trong đời sống dân sinh. MTTQ Việt Nam các xã, phường đã kịp thời tổng hợp, phân loại, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết, đồng thời theo dõi, đôn đốc và thông tin kết quả đến người dân.

Đánh giá về hiệu quả của mô hình này, bà Đặng Thị Chiên – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên cho biết, mô hình “Kết nối số - Mặt trận Tổ quốc đồng hành cùng Nhân dân” đang được triển khai hiệu quả tại các khu dân cư đã góp phần đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận trong giai đoạn chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ số giúp tăng cường sự tương tác hai chiều giữa người dân với hệ thống Mặt trận. Qua đó phát huy dân chủ ở cơ sở, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả giám sát của cộng đồng.

Qua ghi nhận thực tế từ Cao Bằng, Hưng Yên cho thấy, đổi mới để gần dân hơn, ứng dụng công nghệ để phục vụ Nhân dân tốt hơn không chỉ là yêu cầu của chuyển đổi số, mà còn là giải pháp quan trọng để MTTQ Việt Nam các cấp nâng cao hiệu quả hoạt động trong giai đoạn mới. Khi công nghệ được vận dụng phù hợp, tiếng nói, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân được tiếp nhận nhanh chóng, đầy đủ và kịp thời hơn; những vấn đề phát sinh từ cơ sở cũng có thêm những kênh để phản ánh, trao đổi và phối hợp giải quyết.

Chuyển đổi số là nhiệm vụ thường xuyên

Ông Trịnh Quý Nam - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng cho biết, đơn vị xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, gắn trực tiếp với đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận. Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cao Bằng đã ban hành kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2025 - 2028, kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57 gắn với chuyển đổi số năm 2026, triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”; đồng thời kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc để tổ chức thực hiện đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở”.

Thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh sẽ tiếp tục phát triển hạ tầng, dữ liệu, ứng dụng số, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ và từng bước chuyển hoạt động chỉ đạo, điều hành, xử lý công việc lên môi trường số.

(Còn nữa)