Chuyển đổi số - động lực du lịch phát triển bền vững

Nâng cao trải nghiệm, tối ưu hóa quản lý

Thời gian qua ngành du lịch đã có những nỗ lực không ngừng để phục hồi hoạt động, trong đó ứng dụng công nghệ và chuyến đối số là một giải pháp then chốt. thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản cách vận hành của ngành du lịch. Từ khâu quảng bá, tiếp cận khách hàng đến quản lý điểm đến, tất cả đều đang dần được số hóa, tạo nên hệ sinh thái du lịch thông minh.

Giờ đây, các nền tảng trực tuyến, ứng dụng di động, bản đồ số hay công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) cho phép du khách khám phá điểm đến ngay từ khi còn ở nhà. Những trải nghiệm “du lịch số” này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, thời gian mà còn góp phần kích thích nhu cầu, nhất là với thế hệ du khách trẻ. Tại nhiều địa phương, các điểm di tích, danh lam thắng cảnh đã ứng dụng công nghệ số trong thuyết minh tự động, bán vé điện tử, kiểm soát lượng khách. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ mà còn giúp cơ quan quản lý có dữ liệu chính xác để điều tiết hoạt động du lịch, tránh tình trạng quá tải, bảo vệ tài nguyên. Thông qua số hóa di sản, nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể được lưu trữ, bảo tồn lâu dài. Các bảo tàng, di tích có thể “mở cửa” trên không gian mạng, tiếp cận đông đảo công chúng hơn, đặc biệt là giới trẻ. Đây là cách làm hiệu quả để đưa di sản đến gần hơn với đời sống hiện đại mà vẫn giữ được bản sắc.

Đơn cử, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã triển khai hàng loạt các dự án lớn, tạo nên những sản phẩm số hóa tiên phong trong ngành. Một trong những bước đột phá là ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA, ra mắt vào năm 2021.

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết: "Chuyển đổi số không phải là trào lưu nhất thời mà là xu thế tất yếu của thời đại. Những hoạt động sáng tạo và ứng dụng công nghệ của bảo tàng suốt thời gian qua đã góp phần đưa bảo tàng đến gần hơn với công chúng. Từ đó, ngày càng lan tỏa tình yêu nghệ thuật".

Không thể phủ nhận, công nghệ cũng đang hỗ trợ cộng đồng địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch. Các nền tảng số giúp quảng bá sản phẩm đặc trưng, kết nối trực tiếp với du khách, từ đó nâng cao thu nhập, gìn giữ nghề truyền thống và bản sắc văn hóa bản địa.

Ông Vũ Thế Bình - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam nhận định, trong bối cảnh xúc tiến số trở thành xu hướng chủ đạo, việc kết hợp giữa phương thức trực tuyến và gặp gỡ trực tiếp là hướng đi cần thiết. Chúng ta cần đi bằng hai chân: vừa đẩy mạnh xúc tiến số, vừa tăng cường kết nối trực tiếp. Việc mời các doanh nghiệp quốc tế đến Việt Nam để trực tiếp trải nghiệm điểm đến, gặp gỡ đối tác là cách xúc tiến hiệu quả và thuyết phục nhất.

PGS.TS Phạm Hồng Long - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (ĐHQG Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, công nghệ số đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Trước khi lựa chọn điểm đến và các dịch vụ liên quan, du khách thường xuyên sử dụng các nguồn dữ liệu từ công nghệ thông minh để tra cứu, từ đó đưa ra quyết định phù hợp.

Cần chiến lược đồng bộ

Dù mang lại nhiều lợi ích, nhưng chuyển đổi số trong du lịch vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, nguồn nhân lực còn hạn chế, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa; nhận thức về chuyển đổi số ở một bộ phận doanh nghiệp còn chưa đầy đủ.

Trong đó, sự thay đổi liên tục của công nghệ khiến nhiều doanh nghiệp và nhà quản lý khó theo kịp, dẫn đến chậm thích ứng. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ đòi hỏi chi phí và nguồn lực lớn, trong khi không phải địa phương hay doanh nghiệp nào cũng đủ điều kiện đáp ứng. Cũng chính nhận thức hạn chế về vai trò của công nghệ số và thiếu hụt nhân lực có chuyên môn là những yếu tố cản trở quá trình chuyển đổi số trong ngành du lịch.

PGS.TS Phạm Hồng Long cho rằng, để tháo gỡ các rào cản và khai thác hiệu quả tiềm năng mà công nghệ mang lại, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía trong hệ sinh thái du lịch. Không chỉ chính quyền và doanh nghiệp, mà cả người dân và du khách cũng cần vào cuộc. Doanh nghiệp cần mạnh dạn đầu tư vào hạ tầng chuyển đổi số, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại số hóa.

GS.TS Phạm Trung Lương - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch nêu quan điểm, chuyển đổi số trong du lịch là xu hướng tất yếu và đã chứng minh hiệu quả trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, thời gian qua, việc triển khai ở nước ta vẫn chủ yếu dừng lại ở mức độ nhận thức và lý luận, chưa tạo được bước chuyển rõ nét trên diện rộng. Thực tế cho thấy, chuyển đổi số hiện mới phát huy rõ ở lĩnh vực lữ hành, trong khi khối lưu trú còn nhiều hạn chế. Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, từ cấp vĩ mô đến hoạt động của từng doanh nghiệp, vẫn chưa đồng bộ. Hệ thống sổ sách thủ công còn phổ biến; sự kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị kinh doanh và cơ quan quản lý còn rời rạc, khiến việc xây dựng cơ sở dữ liệu chung cho toàn ngành gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Lương, dù ai cũng nhận thấy lợi ích của chuyển đổi số, song “nút thắt” lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn lực. Nguồn lực dành cho chuyển đổi số trong ngành du lịch chưa được xác định rõ ràng, đòi hỏi ngành phải chủ động tìm kiếm và huy động từ nhiều kênh khác nhau, đặc biệt là sự tham gia của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, yếu tố nhân lực giữ vai trò then chốt. Khi hạ tầng và công nghệ đã sẵn sàng, đội ngũ vận hành có đủ năng lực hay không sẽ quyết định trực tiếp đến hiệu quả của quá trình chuyển đổi số.