Cơ hội, thách thức khi không gian du lịch mở rộng - Bài cuối: Từ khai thác tài nguyên sang sáng tạo giá trị

Biến di sản thành tài sản

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, đầu tháng 6/2026, UBND tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt Đề án Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới.

Ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết: Ngành du lịch thế giới đang chuyển mạnh theo hướng phát triển bền vững, sáng tạo và gắn kết với công nghiệp văn hóa. Du khách ngày càng quan tâm đến những sản phẩm mang giá trị văn hóa, nghệ thuật và bản sắc địa phương. Các mô hình kết hợp nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, âm nhạc, thời trang, ẩm thực với du lịch đang trở thành xu hướng chủ đạo. Ở Việt Nam, du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, còn công nghiệp văn hóa là động lực tăng trưởng mới, góp phần gia tăng giá trị kinh tế và quảng bá hình ảnh đất nước.

Cũng theo ông Mạnh, với tỉnh Ninh Bình, hiện quy mô tài nguyên văn hóa, du lịch được mở rộng, tạo điều kiện để tỉnh trở thành trung tâm du lịch - công nghiệp văn hóa của vùng đồng bằng sông Hồng; là thời cơ để hình thành các sản phẩm mới như du lịch di sản kết hợp trình diễn nghệ thuật dân gian, lễ hội và sáng tạo nghệ thuật đương đại; du lịch điện ảnh và âm nhạc; du lịch lễ hội - tôn giáo - tâm linh; không gian ẩm thực và làng nghề gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.

Từ nhận thức đó, chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đề ra định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mở rộng không gian sinh thái, cộng đồng, làng nghề và kinh tế biển. Văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển; còn du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, dẫn dắt nhiều lĩnh vực dịch vụ khác. Không gian biển lần đầu được tỉnh đặt ngang hàng với không gian di sản, văn hóa nhằm tạo nên hệ sinh thái du lịch hội tụ đầy đủ các yếu tố núi non, đồng bằng và vùng biển.

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Ninh Bình trở thành "Trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa và tôn giáo của Việt Nam"; đến năm 2045 trở thành thành phố du lịch - di sản thiên niên kỷ, sở hữu hệ sinh thái văn hóa, du lịch, sáng tạo hàng đầu của quốc gia và quốc tế, hướng tới trở thành đô thị sáng tạo toàn cầu được UNESCO công nhận.

Người dân là chủ thể sáng tạo

Ông Trần Song Tùng - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định: Tỉnh xác định 5 nhóm nhiệm vụ và 7 nhóm giải pháp trọng tâm, tập trung vào phát triển hạ tầng chiến lược; bảo tồn di sản, phát triển hệ sinh thái sản phẩm công nghiệp văn hóa, du lịch; đa dạng hóa các loại hình du lịch gắn với cộng đồng, làng nghề và nông nghiệp trải nghiệm; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xúc tiến thương hiệu điểm đến và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo Đề án, tỉnh Ninh Bình sẽ tổ chức lại không gian công nghiệp văn hóa, du lịch. Nếu trước đây các điểm đến phát triển độc lập thì nay sẽ được liên kết theo chuỗi giá trị với một trung tâm, ba không gian chiến lược, năm tuyến và bảy cụm công nghiệp văn hóa, du lịch. Tỉnh đặt trọng tâm vào đổi mới sản phẩm. Thay vì chỉ khai thác tài nguyên sẵn có, Ninh Bình hướng tới phát triển các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, thời trang, quảng cáo, truyền thông số; xây dựng các không gian sáng tạo, tổ chức sự kiện văn hóa, lễ hội, triển lãm và hoạt động nghệ thuật quy mô lớn nhằm tạo thêm sức hút cho điểm đến, hình thành nền kinh tế trải nghiệm, nơi mỗi giá trị văn hóa đều có thể trở thành sản phẩm mang lại giá trị kinh tế.

Trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi mạnh mẽ cách thức du khách tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ và trải nghiệm điểm đến, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch. Đề án cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến phát triển xanh và bền vững. Theo đó, di sản phải được bảo tồn trong quá trình khai thác; môi trường tự nhiên, các hệ sinh thái và các giá trị văn hóa truyền thống phải được gìn giữ làm nền tảng cho phát triển lâu dài. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư theo hướng xanh, sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải, xây dựng các điểm đến thân thiện với môi trường và cộng đồng.

Tỉnh xác định người dân là chủ thể của phát triển. Các làng nghề, nghệ nhân và cộng đồng địa phương sẽ được tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ cung cấp dịch vụ, bảo tồn văn hóa đến sáng tạo sản phẩm mới. "Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch có trách nhiệm, trong đó lợi ích kinh tế gắn chặt với việc gìn giữ bản sắc và nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng"- ông Trần Song Tùng nhìn nhận.