Công an Hà Nội: Xây dựng "lá chắn" pháp lý cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh

Trước thực trạng đó, các lực lượng Công an Hà Nội đang đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa, giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân chủ động xây dựng "lá chắn" pháp lý để bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như quyền lợi của chính mình.

Đối mặt nhiều rủi ro hiện hữu

Theo Công an Hà Nội, nhiều chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh chân chính đang đối mặt với nguy cơ bị lợi dụng pháp nhân do thiếu cảnh giác trong việc quản lý thông tin cá nhân. Chỉ một hành động tưởng chừng vô hại như cho người quen mượn căn cước công dân, cho thuê địa chỉ đặt trụ sở, cho mượn tài khoản ngân hàng doanh nghiệp hoặc chữ ký số để "đứng tên hộ" cũng có thể khiến chủ sở hữu phải liên đới trách nhiệm khi doanh nghiệp đó thực hiện hành vi trốn thuế, buôn lậu hay mua bán hóa đơn.

Không chỉ vậy, tình trạng đánh cắp thông tin nội bộ cũng đang diễn biến phức tạp. Một số đối tượng lợi dụng vị trí kế toán, nhân sự hoặc sử dụng dữ liệu của khách hàng, nhân viên cũ để đăng ký hộ kinh doanh, lập mã số thuế cá nhân hoặc thực hiện các giao dịch vay vốn trái phép.

Đáng lo ngại hơn, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều lời quảng cáo "thành lập công ty 0 đồng", "dịch vụ doanh nghiệp trọn gói giá rẻ". Thực chất, các đối tượng thu thập thông tin căn cước của nhiều người để lập hàng loạt doanh nghiệp rồi bán lại cho các đường dây hoạt động phi pháp.

Với người dân, nguy cơ bị mạo danh cũng hiện hữu nếu vô tình cung cấp ảnh căn cước, mã OTP, tài khoản VNeID hoặc thông tin ngân hàng cho người lạ dưới các chiêu trò như hỗ trợ vay vốn, nhận quà hay đồng bộ dữ liệu thuế.

Thực tế cho thấy, việc đánh cắp dữ liệu cá nhân không còn là những vụ việc nhỏ lẻ mà đã hình thành các đường dây có quy mô lớn. Điển hình, ngày 10/7/2026, Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án và khởi tố ba bị can về hành vi đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Đường dây này vận hành một nền tảng trung gian mua bán dữ liệu cá nhân với hơn 53 triệu giao dịch, doanh thu trên 400 tỷ đồng.

Cuối tháng 7/2026, cơ quan Thuế TP Hà Nội cũng công khai hơn 150.000 doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ thuế. Phần lớn là các doanh nghiệp "ma" đã ngừng hoạt động nhưng không thực hiện thủ tục chấm dứt mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong số này được thành lập từ thông tin cá nhân bị đánh cắp.

Không ít người dân chỉ phát hiện mình bất ngờ trở thành giám đốc doanh nghiệp hoặc chủ hộ kinh doanh khi tra cứu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, làm việc với cơ quan thuế hoặc trong quá trình thực hiện thủ tục xuất cảnh. Những trường hợp này không chỉ mất nhiều thời gian chứng minh mình bị mạo danh mà còn đối mặt với nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thuế và các trách nhiệm pháp lý liên quan.

Theo Công an Hà Nội, đây là loại tội phạm gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và làm gia tăng rủi ro cho cả doanh nghiệp chân chính lẫn người dân.

Chủ động xây "lá chắn" pháp lý

Tại xã Dân Hòa (Hà Nội), lực lượng Công an xã đã triển khai nhiều giải pháp sát thực tiễn nhằm phòng ngừa từ sớm, từ xa các hành vi lợi dụng dữ liệu cá nhân. Qua công tác nắm tình hình địa bàn, lực lượng chức năng chủ động bóc tách từng nhóm rủi ro, tổ chức các buổi tuyên truyền cho doanh nghiệp, hộ sản xuất và người dân về những thủ đoạn mới trên không gian mạng. Đặc biệt, tại địa phương có nhiều làng nghề và hộ kinh doanh cá thể, các nội dung phổ biến pháp luật được xây dựng phù hợp với đặc thù sản xuất, giúp người dân dễ nhận biết và phòng tránh.

Thông tin từ Công an xã Dân Hòa, nhiều đối tượng đã lợi dụng sự cả tin để thu thập căn cước công dân rồi đăng ký thành lập các công ty "bình phong". Vì vậy, bên cạnh việc xử lý vi phạm, lực lượng công an cơ sở xác định nhiệm vụ quan trọng là nâng cao nhận thức pháp luật, giúp người dân hiểu rõ giá trị của dữ liệu định danh và biết cách tự bảo vệ mình. Cách làm này góp phần định hình vai trò của lực lượng công an cơ sở không chỉ là lực lượng giữ gìn an ninh, trật tự mà còn là đơn vị đồng hành, kiến tạo môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch...

Theo Công an Hà Nội, việc phòng ngừa hiệu quả phải bắt đầu từ ý thức tuân thủ pháp luật của mỗi doanh nghiệp và người dân. Tại Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin căn cước, số điện thoại, tài khoản ngân hàng và mã OTP đều là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Mọi hành vi thu thập, mua bán, cho mượn hoặc sử dụng trái phép các thông tin này để đăng ký kinh doanh đều bị nghiêm cấm.

Công an Hà Nội cũng đưa ra khuyến cáo: Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, việc quản trị dữ liệu cần được thực hiện chặt chẽ ngay từ nội bộ. Các đơn vị không nên thu thập hoặc lưu giữ bản sao căn cước của khách hàng, nhân viên và đối tác vượt quá nhu cầu thực tế; đồng thời áp dụng các biện pháp bảo mật như phân quyền truy cập, đặt mật khẩu cho thiết bị lưu trữ, khóa dữ liệu và hạn chế gửi hình ảnh căn cước qua các ứng dụng nhắn tin cá nhân.

Bên cạnh đó, chủ doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra thông tin của mình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng eTax Mobile để kịp thời phát hiện việc bị mạo danh đứng tên doanh nghiệp hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế bất thường.

Một khâu quan trọng khác là thẩm định đối tác trước khi ký kết hợp đồng, cho thuê địa điểm đặt trụ sở hay hợp tác kinh doanh. Việc tra cứu thông tin pháp lý trên Cổng đăng ký doanh nghiệp quốc gia sẽ giúp hạn chế nguy cơ tiếp tay cho các doanh nghiệp "ma".

Trong trường hợp phát hiện thông tin cá nhân bị lợi dụng, người dân và doanh nghiệp cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan công an nơi đặt trụ sở, cơ quan thuế và Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính để được hướng dẫn thực hiện các thủ tục thu hồi, chấm dứt hoặc giải thể doanh nghiệp mạo danh, qua đó hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý phát sinh…

Việc xây dựng một môi trường kinh doanh an toàn không chỉ dựa vào sự vào cuộc của các cơ quan chức năng mà còn phụ thuộc vào ý thức bảo vệ dữ liệu của từng cá nhân, doanh nghiệp. Khi mỗi chủ thể chủ động dựng lên "lá chắn" pháp lý cho mình, cũng chính là góp phần ngăn chặn tội phạm công nghệ cao và tạo nền tảng cho một môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bền vững.