Công bố sớm thay đổi tuyển sinh đại học, tránh bị động cho thí sinh

Không chỉ giảm số lượng, cần nâng chất lượng xét tuyển

Dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) công bố lấy ý kiến đặt ra lộ trình tinh gọn phương thức xét tuyển. Theo đề xuất, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh; mỗi ngành đào tạo, chương trình đào tạo sử dụng 3 phương thức từ năm 2027 và 1 phương thức từ năm 2028.

Lý giải về đề xuất trên, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GDĐT cho biết, giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung.

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình. Kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.

Tuy nhiên, từ góc nhìn của cơ sở đào tạo, TS Nguyễn Văn Mùi, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Gia Định cho rằng, điều quan trọng trong đổi mới tuyển sinh không nằm ở việc giới hạn số lượng phương thức xét tuyển, mà là tạo điều kiện để thí sinh có quyền lựa chọn ngành học, đồng thời trao quyền chủ động cho các trường đại học trong việc đánh giá, tuyển chọn người học phù hợp.

Ở nhiều nền giáo dục phát triển, việc tuyển sinh không bị giới hạn trong một phương thức duy nhất. Việc mở rộng các phương thức để thí sinh có thể đăng ký vào các trường đại học càng phù hợp với xu thế hiện nay.

Tuyển sinh cần lộ trình rõ ràng

Trước những thay đổi dự kiến về quy định tuyển sinh, các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu công bố thông tin sớm, minh bạch để học sinh có đủ thời gian chuẩn bị. TS Nguyễn Văn Mùi cho rằng, việc chuẩn bị cho kỳ thi đại học không chỉ diễn ra trong một năm mà là cả quá trình học tập ở bậc THPT.

“Vì vậy, các em cần được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời về phương thức tuyển sinh, ngành học và yêu cầu đầu vào của các trường để chủ động xây dựng kế hoạch học tập, lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực và nguyện vọng”, TS Nguyễn Văn Mùi nhấn mạnh.

Theo ông, cơ quan quản lý và các trường đại học cần tăng cường cung cấp thông tin về yêu cầu đầu vào, mức độ cạnh tranh của từng ngành, từng trường. Khi hiểu rõ năng lực của bản thân và đặc điểm tuyển sinh, thí sinh sẽ có cơ sở lựa chọn nguyện vọng phù hợp, tránh đặt mục tiêu quá cao so với khả năng hoặc tự thu hẹp cơ hội của mình.

Theo Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga, khi nói đến công bằng trong tuyển sinh và công bằng đối với người học, cần cân nhắc việc xây dựng các phương thức xét tuyển, cách quy đổi điểm như thế nào để tránh tạo lợi thế cho một nhóm thí sinh cụ thể.

Thực tế, điều kiện học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục giữa học sinh ở các vùng miền không giống nhau. Do đó, nếu phương thức tuyển sinh chỉ chú trọng tạo cơ hội cho học sinh ở những vùng có điều kiện thuận lợi hơn thì chưa thể bảo đảm công bằng.

Bà Nga nhấn mạnh, nếu thay đổi trong chính sách tuyển sinh dự kiến áp dụng từ năm 2027 thì điều kiện đầu tiên là cần sớm công bố, minh bạch các phương thức tuyển sinh, giúp phụ huynh và học sinh biết mình cần làm gì để đáp ứng các yêu cầu. Nếu chưa nắm được, chưa hiểu rõ thì có thể dẫn đến những cách hiểu chưa chính xác, thậm chí gây hoang mang.

Bên cạnh việc công khai thông tin, Bộ GDĐT nên có các mục hỏi - đáp để phụ huynh, học sinh và giáo viên có thể bày tỏ những băn khoăn, thắc mắc. Công tác tuyên truyền nên đi trước một bước, đặc biệt chú ý đến học sinh ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế.