Công nghệ xây dựng cầu Việt Nam: Hành trình làm chủ và phát triển

Tham dự hội thảo có PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA); TS. Hoàng Hải, Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình Bộ Xây dựng, cùng đại diện các viện nghiên cứu, Sở Xây dựng, đại diện các trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư, tư vấn, nhà thầu - doanh nghiệp và các sinh viên lĩnh vực xây dựng - kiến trúc...

Về phía Ban tổ chức hội thảo dự và chủ trì có: TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam; PGS. TS Phạm Duy Hoà, Hội Kết cấu và Công nghệ Xây dựng Việt Nam; PGS.TS Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Cầu đường Việt Nam cùng các Phó chủ tịch, chuyên gia, các hội thành viên.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Đặng Việt Dũng nhấn mạnh, cầu không chỉ là công trình giao thông kết nối hai bờ, rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra các hành lang phát triển, kết nối vùng kinh tế, góp phần thay đổi diện mạo đô thị và tạo động lực tăng trưởng mới. Nhiều cây cầu ngày nay còn mang giá trị kiến trúc, trở thành biểu tượng và góp phần định hình bản sắc đô thị.

Ở một góc độ nhất định, trình độ xây dựng cầu phản ánh năng lực khoa học – công nghệ, công nghiệp và sức sáng tạo của một quốc gia.

Lịch sử ngành cầu Việt Nam trải qua hành trình dài, từ những cây cầu gỗ, tre, gạch đá của cha ông đến các công trình thép, bê tông cốt thép và những cây cầu hiện đại như cầu bê tông dự ứng lực, cầu đúc hẫng, cầu dây văng, cầu dây võng, cầu vòm thép, cầu vượt biển… với quy mô và kết cấu ngày càng phức tạp.

Đặc biệt, từ sau công cuộc đổi mới, ngành cầu Việt Nam đã chuyển từ chủ yếu tiếp nhận công nghệ sang chủ động học hỏi, chuyển giao, tích lũy kinh nghiệm và từng bước làm chủ công nghệ. Các nhà khoa học, kỹ sư và công nhân Việt Nam đã tiếp cận, ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến như đúc hẫng, cọc khoan nhồi đường kính lớn, vòm thép nhồi bê tông, vòm thép dây treo mạng lưới, cầu dây văng nhiều mặt phẳng và dầm hybrid.

Từ những dự án cần nhiều sự hỗ trợ của chuyên gia nước ngoài, đến nay, đội ngũ kỹ thuật trong nước đã trực tiếp tham gia thiết kế, thi công nhiều công trình cầu lớn, ghi dấu những bước tiến quan trọng về công nghệ.

Giá trị lớn nhất của hành trình phát triển ngành cầu không chỉ nằm ở số lượng hay quy mô công trình được xây dựng, mà còn ở tri thức, kinh nghiệm và năng lực công nghệ được tích lũy sau mỗi dự án. Đây là nền tảng để người Việt Nam tiếp tục chinh phục những giới hạn mới về công nghệ, quy mô và độ phức tạp của công trình, đồng thời thể hiện ý nghĩa sâu sắc của tinh thần “làm chủ” công nghệ trong xây dựng cầu.

TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, hôm nay, câu hỏi chúng ta phải đặt ra là có thể thiết kế cây cầu này tối ưu, đẹp hơn không? Có thể thi công nhanh hơn, an toàn hơn, có mức công nghiệp hóa cao hơn không? Có thể tự phát triển công nghệ, vật liệu và thiết bị không? Có thể quản lý cây cầu trong suốt hàng chục năm khai thác bằng dữ liệu và công nghệ số không? Bước chuyển ấy sẽ được thể hiện khá rõ qua các báo cáo tại hội thảo này.

Làm chủ không có nghĩa là đóng cửa và tự làm tất cả. Khi chúng ta phát triển, công nghệ trên thế giới không dừng lại. Làm chủ là có đủ tri thức để lựa chọn công nghệ phù hợp; đủ năng lực để tiếp nhận và cải tiến công nghệ; đủ đội ngũ để tự thiết kế và tổ chức thực hiện; đủ dữ liệu và kinh nghiệm để xây dựng tiêu chuẩn của mình; và tiến tới có những giải pháp mà chính chúng ta có thể đóng góp trở lại cho thế giới.

Những bài toán của công trường phải trở thành vấn đề nghiên cứu. Những kết quả nghiên cứu phải đến được với công trình. Và những kinh nghiệm tích lũy qua từng cây cầu phải được hệ thống hóa thành tri thức, tiêu chuẩn và tài sản chung của ngành.

Để làm được điều đó, sự liên kết giữa cơ quan quản lý - nhà khoa học - trường đại học - đơn vị tư vấn - doanh nghiệp xây dựng, doanh nghiệp công nghệ cần phải chặt chẽ hơn nữa. Nhà nước kiến tạo - khoa học tạo tri thức - doanh nghiệp hiện thực hóa công nghệ. Hội nghề nghiệp kết nối và lan tỏa.

Trong hành trình phát triển, làm chủ công nghệ không phải là một đích đến cuối cùng. Nếu chặng đường vừa qua là hành trình từ tiếp nhận đến làm chủ, thì chặng đường phía trước phải là hành trình từ làm chủ đến sáng tạo. Đó là một hành trình nối tiếp giữa các thế hệ. Thế hệ trước đã giúp chúng ta đi từ “chưa làm được” đến “làm được”. Thế hệ hôm nay đang đi từ “làm được” đến “làm chủ”. Và trách nhiệm của thế hệ tiếp theo là đưa ngành cầu Việt Nam từ “làm chủ” đến “sáng tạo” và vươn tới “ dẫn dắt”.

Chia sẻ tại Hội thảo, PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Hội thảo trong lĩnh vực khoa học công nghệ và xây dựng, nhất là khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều dự án hạ tầng, đô thị quy mô lớn.

PGS.TS Phạm Ngọc Linh đánh giá cao vai trò tiên phong và các hoạt động chuyên môn của Tổng hội Xây dựng Việt Nam trong nghiên cứu, tư vấn, phản biện và giám định xã hội lĩnh vực xây dựng, qua đó đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành.

Phó Chủ tịch VUSTA tin tưởng, với bề dày lịch sử cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giàu kinh nghiệm, Tổng hội Xây dựng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy trí tuệ, đóng góp vào sự phát triển khoa học công nghệ, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng hệ thống hạ tầng Việt Nam hiện đại, bền vững.

Hội thảo tập trung trao đổi nhiều nhóm nội dung liên quan trực tiếp đến quá trình xây dựng và khai thác công trình cầu. Các chủ đề bao gồm kiến trúc và mỹ thuật công trình cầu; khảo sát, địa kỹ thuật và thiết kế nền móng; thiết kế kết cấu; vật liệu mới; công nghệ thi công tiên tiến; thiết kế, chế tạo, lắp đặt và bảo trì hệ dây văng, dây võng.

Bên cạnh đó, hội thảo dành sự quan tâm tới những công nghệ phục vụ giai đoạn vận hành và bảo trì công trình như quan trắc sức khỏe công trình (SHM), kiểm định, đánh giá, sửa chữa, gia cường và nâng cấp cầu, cũng như quản lý tài sản và quản lý khai thác công trình cầu.

Đặc biệt là nhóm công nghệ có vai trò ngày càng lớn trong việc nâng cao hiệu quả thiết kế, thi công, quản lý và khai thác công trình như: Chuyển đổi số, BIM, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số trong xây dựng cầu cũng được đưa ra trao đổi.

Tại hội thảo, các chuyên gia và doanh nghiệp đã trình bày 9 tham luận chuyên sâu phản ánh toàn diện bức tranh công nghệ ngành cầu Việt Nam.

Nội dung tập trung vào 3 nhóm chủ đề: Làm chủ kỹ thuật thi công phức tạp; ứng dụng vật liệu mới và quan trắc; đột phá chuyển đổi số. Các báo cáo khẳng định sự tự chủ công nghệ và định hướng phát triển hiện đại, bền vững cho kết cấu hạ tầng Việt Nam.

Hội thảo cũng là dịp để các chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp đóng góp những nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn liên quan đến các lĩnh vực công nghệ xây dựng cầu.