Cúm mùa - không chỉ là bệnh cảm thông thường

Trẻ khỏe mạnh vẫn có thể diễn biến nặng

Nhiều phụ huynh vẫn có thói quen xem cúm mùa như một đợt cảm lạnh thông thường. Khi trẻ sốt, ho, sổ mũi, đau họng, không ít gia đình cho rằng trẻ “mắc rồi sẽ tự khỏi”, chỉ cần uống thuốc hạ sốt, nghỉ ngơi vài ngày là qua. Tuy nhiên, theo BSCKII Phạm Công Khắc - Phó Giám đốc Trung tâm Nhi khoa (Bệnh viện Bạch Mai) quan niệm này có thể khiến cha mẹ bỏ lỡ thời điểm cần theo dõi sát hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế.

BSCKII Phạm Công Khắc cho biết, cúm có thể gây nhiều biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang, mất nước hoặc làm nặng thêm các bệnh lý có sẵn như hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa. Nặng hơn, trẻ mắc cúm có thể bị viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, co giật, tiêu cơ vân, sốc, suy đa cơ quan. Những trường hợp này có thể phải điều trị hồi sức tích cực, thở máy và vẫn có nguy cơ tử vong. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh, không chỉ trẻ có bệnh nền mới cần thận trọng. Ngay cả những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể mắc cúm nặng. Đây là điểm cha mẹ rất dễ chủ quan, nhất là khi trẻ vốn khỏe, ít ốm hoặc các triệu chứng ban đầu giống cảm lạnh thông thường.

Theo các bác sĩ, việc tự chăm sóc tại nhà cần đi kèm với nhận diện dấu hiệu cảnh báo. Trẻ cần được nghỉ ngơi, uống đủ nước, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý. Phụ huynh không nên tự ý dùng kháng sinh, bởi kháng sinh không có tác dụng với virus cúm. Những trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng cần được thăm khám sớm để được đánh giá và cân nhắc điều trị bằng thuốc kháng virus khi cần thiết.

Chủ động phòng bệnh bằng vaccine

Trong phòng ngừa cúm mùa, vaccine được đánh giá là biện pháp chủ động và hiệu quả. BSCKII Phạm Công Khắc cho hay, vaccine cúm không bảo vệ tuyệt đối và hiệu quả có thể thay đổi giữa các mùa do virus cúm liên tục biến đổi. Tuy nhiên, tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc cúm, giảm số lần khám bệnh, giảm nhập viện và đặc biệt giảm nguy cơ bệnh nặng, điều trị hồi sức cũng như tử vong.

Theo khuyến cáo của các bác sĩ, việc tiêm vaccine cúm cần được thực hiện hằng năm vì hai lý do. Thứ nhất, virus cúm liên tục biến đổi nên thành phần vaccine được cập nhật hằng năm để phù hợp hơn với các chủng virus lưu hành. Thứ hai, miễn dịch sau tiêm sẽ giảm dần theo thời gian. Vì vậy, trẻ đã từng tiêm vaccine hoặc từng mắc cúm không có nghĩa sẽ tiếp tục được bảo vệ trong những năm sau.

Sau tiêm khoảng hai tuần, cơ thể mới tạo được lượng kháng thể bảo vệ. Do đó, phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đi tiêm trước khi mùa cúm gia tăng khoảng hai tuần. Ở Việt Nam, cúm có thể lưu hành quanh năm và tăng vào những thời điểm thời tiết thay đổi, nên không nhất thiết phải chờ đến một tháng cố định mới tiêm. Nếu lỡ thời điểm dự kiến nhưng virus vẫn đang lưu hành, tiêm muộn vẫn có lợi ích. Với trẻ cần tiêm hai mũi, cha mẹ nên cho trẻ bắt đầu tiêm sớm để hoàn thành đầy đủ phác đồ.

Các chuyên gia nhấn mạnh, cúm mùa không đơn thuần chỉ là một đợt sốt hay cảm lạnh thông thường. Bệnh có thể gây biến chứng nặng ngay cả ở những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy, cha mẹ không nên đợi đến khi dịch bùng phát hoặc khi trẻ đã mắc bệnh mới nghĩ đến phòng ngừa.

Tiêm vaccine cúm đầy đủ hằng năm, kết hợp vệ sinh cá nhân, theo dõi sát triệu chứng và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ trước cúm mùa, đồng thời góp phần hạn chế sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.