Đà Nẵng cùng UNESCO xây dựng Ngũ Hành Sơn thành Di sản thế giới hỗn hợp

Ngày 28/9, bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết TP Đà Nẵng đang phối hợp Trung tâm Di sản thế giới UNESCO xây dựng hồ sơ đề cử quần thể Danh thắng văn hóa – Di tích quốc gia cấp đặc biệt Ngũ Hành Sơn được công nhận là Di sản thế giới hỗn hợp (còn gọi là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới).

Danh thắng - di tích Ngũ Hành Sơn là biểu tượng của du lịch Đà Nẵng, điểm đến được yêu thích đối với du khách trong và ngoài nước, được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2018.

Từ năm 2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định Phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Danh lam thắng cảnh – Di tích quốc gia cấp đặc biệt Ngũ Hành Sơn.

Mục tiêu quy hoạch nhằm quản lý và bảo vệ danh thắng – di tích Ngũ Hành Sơn hài hòa với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, dịch vụ du lịch, nghiên cứu, bảo tồn di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, tạo điều kiện, cơ chế, nguồn lực thu hút, khuyến khích đầu tư phát triển bền vững tại khu vực, phát huy giá trị danh thắng trở thành không gian văn hóa, lễ hội kết hợp điểm vui chơi giải trí đặc sắc của TP.Đà Nẵng, tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch trên hành trình du lịch "Con đường di sản miền Trung".

Cụ thể chủ trương này, UBND TP Đà Nẵng đã giao Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng đầu tư hơn 4.500 tỷ đồng cho dự án Công viên Văn hóa Lịch sử Ngũ Hành Sơn trong giai đoạn 2026 – 2028.

Bên cạnh đó, căn cứ Luật Di sản văn hóa năm 2024, Công ước Di sản Thế giới năm 1972 và Hướng dẫn thực hiện Công ước, thành phố đã phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai các bước nhằm nhận diện, bảo vệ 6 giá trị nổi bật toàn cầu của Ngũ Hành Sơn, gồm 4 tiêu chí văn hóa và 2 tiêu chí thiên nhiên.

Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi, Ngũ Hành Sơn có những giá trị nổi bật về giao lưu, tiếp biến văn hóa; lưu giữ dấu tích cư trú và thực hành tín ngưỡng của cư dân Sa Huỳnh, Champa, Đại Việt; hệ thống di tích, khảo cổ, nghề đá mỹ nghệ Non Nước cùng hệ thống Ma nhai có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn học, tôn giáo, ngôn ngữ và ký ức văn hóa.

Đặc biệt, 78 bản văn khắc Hán - Nôm trên vách đá, hang động tại Ngũ Hành Sơn đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2022. Đây cũng là không gian giao thoa giữa Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo và tín ngưỡng Mẫu, được duy trì qua các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội của cộng đồng.

Về giá trị thiên nhiên, Ngũ Hành Sơn là cụm 6 ngọn núi đá cẩm thạch nằm giữa dải cồn cát ven biển, kết nối với sông Cổ Cò, có hệ thống hang động tự nhiên. Quần thể đồng thời mang những giá trị về địa chất, địa mạo, phản ánh quá trình phong hóa đặc trưng của núi đá vôi và biến đổi đường bờ biển trong kỷ Đệ tứ (từ khoảng 2,58 triệu năm trước).  

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố, trong chiến lược phát triển dài hạn, Đà Nẵng kiên định mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội gắn với trách nhiệm bảo tồn nguyên vẹn các giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên, phù hợp với quan điểm về văn hóa và thiên nhiên của UNESCO, do đó thành phố định hướng xây dựng hồ sơ đề cử Quần thể danh thắng văn hóa Ngũ Hành Sơn trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới hỗn hợp.

Trong thời gian đến, TP Đà Nẵng phối hợp Trung tâm Di sản thế giới UNESCO và các cơ quan tư vấn quốc tế xác lập Luận cứ giá trị nổi bật toàn cầu; kết nối các chuyên gia quốc tế về địa chất, khảo cổ, di sản để áp dụng các giải pháp kỹ thuật phân tích mẫu, đánh giá tác động di sản.

Kết quả của công tác phối hợp nhằm xây dựng hồ sơ đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, giải quyết hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn tính toàn vẹn của di sản với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Đà Nẵng - đô thị du lịch hiện đại.

Về lộ trình, bà Nguyễn Thị Anh Thi cho biết hồ sơ được triển khai theo 3 giai đoạn: hoàn thiện dự thảo Báo cáo tóm tắt đề cử gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để trình Thủ tướng Chính phủ cho phép gửi hồ sơ đến Trung tâm Di sản thế giới UNESCO, đưa Ngũ Hành Sơn vào danh sách dự kiến.

Tiếp đó, thành phố chủ động tham gia Quy trình tham vấn ban đầu, thực hiện Quy trình đánh giá sơ bộ; trên cơ sở đó hoàn thiện Hồ sơ khoa học chính thức và Kế hoạch quản lý tổng thể để đệ trình Ủy ban Di sản thế giới thẩm định.