Đà Nẵng: Hồi sinh cuộc sống ở những khu tái định cư

Thần tốc dựng lại mái ấm

Cuối năm 2025, mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 12 và 13 khiến nhiều khu vực miền núi Đà Nẵng thiệt hại nặng. Tại thôn Ngọc Tu (xã Trà Tân, TP Đà Nẵng), nước lũ cuốn trôi căn nhà gỗ hai tầng của gia đình anh Phạm Xuân Bi cùng nhiều tài sản.

Thiên tai đi qua, “Chiến dịch Quang Trung thần tốc” được triển khai với sự chung tay của lực lượng quân đội, công an, dân quân, đoàn viên thanh niên, chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm. Những căn nhà mới nhanh chóng được dựng lên, giúp người dân sớm ổn định chỗ ở.

Gia đình anh Bi là một trong những hộ được hỗ trợ xây dựng lại nhà. Với 250 triệu đồng từ chính quyền, mạnh thường quân cùng số tiền gia đình tích góp, anh đã dựng được căn nhà bê tông kiên cố. Nhìn căn nhà mới, anh Bi vui mừng: “Cảm ơn Đảng, Nhà nước đã quan tâm, động viên kịp thời người dân vùng sạt lở. Có được căn nhà kiên cố, gia đình tôi yên tâm làm ăn, sinh sống”.

Theo ông Lê Minh Chiến - Chủ tịch UBND xã Trà Tân, trong năm 2025, mưa lũ làm thiệt hại 85 căn nhà. Toàn xã xuất hiện hơn 36 điểm sạt lở lớn, nhỏ trên các tuyến giao thông, gây chia cắt địa bàn trong nhiều ngày. Nhiều công trình thủy lợi, nước sinh hoạt cũng bị hư hỏng, với tổng thiệt hại ước hơn 35 tỷ đồng.

Ông Chiến cho biết, từ “Chiến dịch Quang Trung thần tốc”, địa phương đã phối hợp với các lực lượng công an, quân sự, dân quân và các nhà hảo tâm xây mới 18 căn nhà, sửa chữa 5 căn nhà cho người dân. Hiện xã tiếp tục hoàn thiện các công trình thiết yếu tại khu TĐC như đường giao thông, hệ thống mương thoát nước.

Tại xã miền núi Trà Leng (TP Đà Nẵng), bão số 12 cuối năm 2025 làm hư hỏng nặng 12 căn nhà, 52 căn khác phải sửa chữa. Mưa lũ cũng khiến 1 người chết, gần 500 hộ dân bị chia cắt, cô lập do sạt lở. Thực hiện “Chiến dịch Quang Trung thần tốc”, xã Trà Leng phối hợp Trung đoàn Bộ binh 885, Ban Chỉ huy khu vực phòng thủ 5 - Điện Bàn và Đoàn Cảnh sát đặc nhiệm 3, thuộc Bộ Công an hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho 20 hộ dân, trong đó có 12 căn nhà bị hư hỏng từ 50 - 70%.

Ông Châu Minh Nghĩa - Chủ tịch UBND xã Trà Leng cho biết, sau chiến dịch Quang Trung thần tốc, địa phương tiếp tục rà soát các khu dân cư có nguy cơ cao về sạt lở, lựa chọn vị trí an toàn để xây dựng mặt bằng TĐC. Khi các khu TĐC hoàn thiện, xã tiến hành cắm mốc, đo đạc, phân lô và tổ chức bốc thăm để bố trí đất cho người dân.

Tại khu dân cư làng Ông Súp (thôn Bằng Xim, xã Trà Leng), dự án được đầu tư theo Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp với tổng mức đầu tư hơn 2,6 tỷ đồng. Trong năm 2026, địa phương dự kiến bố trí 18 hộ dân, với 91 nhân khẩu, đến nơi ở mới theo hình thức TĐC tập trung.

Theo ông Châu Minh Nghĩa, địa phương mong muốn thành phố tiếp tục bố trí nguồn lực xây dựng các nhà văn hóa cộng đồng tại những khu dân cư mới. Các công trình này không chỉ phục vụ sinh hoạt văn hóa mà còn có thể trở thành điểm tránh trú, sơ tán người dân khi xảy ra bão lũ, sạt lở và các loại hình thiên tai khác.

Tái định cư vùng thiên tai

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng, các đợt thiên tai liên tiếp trong năm 2025 khiến 505 căn nhà trên địa bàn bị thiệt hại, trong đó 144 căn phải xây dựng mới và 361 căn phải sửa chữa.

Thực hiện “Chiến dịch Quang Trung thần tốc”, thành phố đã hoàn thành xây dựng, sửa chữa nhà ở cho các hộ bị thiệt hại. Các hộ dân cơ bản được bảo đảm điện, nước, viễn thông và các điều kiện thiết yếu. Đối với nhà xây mới, thành phố hỗ trợ mỗi hộ 20 triệu đồng để mua sắm tivi, tủ lạnh và các thiết bị gia đình cần thiết.

Tuy nhiên, xây lại nhà sau thiên tai chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, TP Đà Nẵng đang xây dựng Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai giai đoạn 2026 - 2030, nhằm đưa người dân ra khỏi những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét cao.

Theo phương án của UBND TP Đà Nẵng, khoảng 8.739 hộ dân tại 58/94 đơn vị hành chính cấp xã sẽ được bố trí, sắp xếp dân cư, ổn định sản xuất bằng các hình thức TĐC tập trung, xen ghép hoặc ổn định tại chỗ. Trong đó, khoảng 6.385 hộ thuộc 47 xã dự kiến được bố trí theo hình thức tập trung.

TP Đà Nẵng dự kiến hoàn thiện danh mục khoảng 176 điểm, khu TĐC tập trung. Trong số này, 30 khu đã được đầu tư từ những năm trước hoặc triển khai theo hình thức khẩn cấp trong năm 2026. Khoảng 146 khu TĐC mới tại 47 xã, phường dự kiến tập trung đầu tư trong năm 2027 - 2028, với tổng mức đầu tư khoảng 4.100 tỷ đồng.

Để thực hiện mục tiêu này, HĐND TP Đà Nẵng đã ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND ngày 29/6/2026 về cơ chế, chính sách hỗ trợ sắp xếp, ổn định dân cư miền núi, vùng thiên tai giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đó, việc bố trí dân cư được ưu tiên theo mức độ rủi ro, từ nơi có nguy cơ rất cao, nguy cơ cao đến các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Mức hỗ trợ từ 30 - 60 triệu đồng tùy khu vực và nhóm đối tượng. Hàng năm, thành phố dự kiến bố trí 200 tỷ đồng từ ngân sách để thực hiện chính sách, đồng thời lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia.

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng cho rằng, sắp xếp, ổn định dân cư miền núi, vùng thiên tai là nhiệm vụ quan trọng, cần được thực hiện bài bản và lâu dài.

Theo ông Hưng, khi đầu tư các khu TĐC tập trung, thành phố phải tính toán phù hợp với nhu cầu thực tế, chủ động quỹ đất nhưng tránh đầu tư dàn trải, lãng phí nguồn lực. Các khu bố trí TĐC phải bảo đảm an toàn lâu dài. Cần nghiên cứu kỹ địa hình, địa vật để lựa chọn vị trí phù hợp, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng khu TĐC vừa đưa vào sử dụng đã xuất hiện sạt lở. Nơi ở mới phải tốt hơn, an toàn hơn nơi ở cũ để người dân yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội.