Đà Nẵng: Làng nghề chiếu Thạch Tân tìm hướng đi mới
Trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các sản phẩm công nghiệp, làng nghề chiếu Thạch Tân, phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng đang chủ động đổi mới cách làm, đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh quảng bá và gắn nghề với du lịch trải nghiệm.
Tại khối phố Thạch Tân, phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng, nghề dệt chiếu đã tồn tại hàng trăm năm, trở thành một phần ký ức và sinh kế của nhiều thế hệ người dân nơi đây.
Bà Trần Thị Mai, ở khối phố Thạch Tân chia sẻ: “Nghề dệt chiếu ở Thạch Tân đã hình thành từ hàng trăm năm trước. Không ai còn nhớ chính xác nghề bắt đầu từ khi nào, chỉ biết qua bao thế hệ, nhiều người dân vẫn giữ thói quen lao động bên khung dệt”.
Theo bà Mai, có thời kỳ, làng nghề dệt chiếu Thạch Tân rộn ràng tiếng đưa thoi, những tấm chiếu hoàn thành được thương lái thu mua, đưa đi tiêu thụ ở nhiều nơi. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của thị trường, nghề truyền thống ngày càng gặp khó. Lực lượng lao động gắn bó với nghề giảm dần, đầu ra thu hẹp, trong khi những sản phẩm thủ công phải cạnh tranh với hàng công nghiệp đa dạng về mẫu mã, giá thành.
Hiện khối phố Thạch Tân chỉ còn hơn 20 hộ duy trì nghề thường xuyên. Để thích ứng, người dân không chỉ dệt chiếu mà còn tận dụng nguyên liệu cói để sáng tạo thêm nhiều sản phẩm thủ công như, túi xách, mũ, đệm ngồi, bình hoa, hộp quà.
Từ những sợi cói quen thuộc, các sản phẩm mới vừa giữ được vẻ mộc mạc, gần gũi của nghề truyền thống, vừa phù hợp nhu cầu và thị hiếu của khách hàng hiện nay. Cách làm này cũng giúp mở rộng đầu ra, nâng giá trị nguyên liệu và tạo thêm thu nhập cho người dân. Khách thường tìm kiếm những sản phẩm nhỏ gọn, tiện dụng, mang dấu ấn địa phương, bà bắt đầu làm thêm mũ cói để bán.
“Du khách đến với vùng quê rất cần những chiếc mũ chống nắng, vừa sử dụng được, vừa có thể làm quà kỷ niệm khi ghé Thạch Tân nên tôi chọn làm mũ cói để bán. Tôi cũng gửi sản phẩm cho các hộ gần Di tích Địa đạo Kỳ Anh để bán cho khách tham quan, giúp mọi người cùng có thêm thu nhập”, bà Lan nói.
Không chỉ đổi mới sản phẩm, khối phố Thạch Tân còn hướng đến khai thác giá trị nghề truyền thống để phát triển du lịch trải nghiệm.
Đến làng nghề này, du khách có thể tìm hiểu quy trình làm chiếu, trực tiếp thử dệt những sợi cói đầu tiên và nghe những người thợ lâu năm kể về nghề. Trải nghiệm này không chỉ tạo thêm dịch vụ phục vụ du khách mà còn giúp sản phẩm làng nghề có cơ hội được quảng bá trực tiếp đến người tiêu dùng.
Theo bà Trần Thị Mai, bên cạnh công việc dệt chiếu, bà luôn sẵn sàng hướng dẫn du khách tự tay đan, dệt chiếu để cảm nhận sự kỳ công của nghề truyền thống.
“Khi du khách được tự tay làm ra sản phẩm, họ sẽ hiểu và nhớ hơn về làng nghề. Từ đó, nghề cũng được quảng bá rộng rãi, thu hút thêm khách đến tham quan”, bà Mai nói.
Theo ông Nguyễn Thế Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP Đà Nẵng, phát triển du lịch gắn với làng nghề không chỉ tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ, bán sản phẩm mà còn góp phần quảng bá thương hiệu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
“Đây là hướng đi giúp làng nghề vừa duy trì sản xuất, vừa tạo thêm sinh kế cho người dân, đồng thời đưa những giá trị văn hóa đặc trưng đến gần hơn với du Khách”, ông Hùng cho biết.
Theo Chi cục Phát triển nông thôn TP Đà Nẵng, thành phố hiện có 18 nghề truyền thống, 8 làng nghề và 22 làng nghề truyền thống. Các làng nghề được công nhận phân bố không đều, phần lớn tập trung ở các xã đồng bằng và 6 xã miền núi.
Trong tổng số 30 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận, có 16 làng duy trì hoạt động ổn định, chủ yếu thuộc các nhóm ngành như điêu khắc đá, mộc mỹ nghệ, chổi đót, chế biến nước mắm, hải sản.