Đặc sản địa phương: Tìm cách mở rộng không gian tiêu thụ

Mở rộng không gian cho sản phẩm vùng miền

Số liệu công bố của Cục Thống kê cho biết, doanh thu bán lẻ hàng hóa 8 tháng năm 2026 ước đạt 3.947,6 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,4% tổng mức và tăng 12,8% so với cùng kỳ.

Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) trong bối cảnh thị trường trong nước ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, việc phát triển thị trường nội địa cần gắn với các giải pháp kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp (DN) mở rộng đầu ra và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng Việt Nam.

Ông Nguyễn Trung Thành - Giám đốc Công ty TNHH Nuôi ong thảo dược Mekong bee cho biết, DN chủ yếu bán hàng qua các kênh truyền thống, trong khi việc bán hàng trên TikTok chưa nhiều. Theo ông Thành, việc đưa sản phẩm lên livestream có thể giúp DN tiếp cận một lượng khách hàng lớn hơn trong thời gian ngắn. Nhưng điều đáng nói hơn là, với DN nhỏ, nền tảng số giúp rút ngắn một phần khoảng cách giữa nơi sản xuất và nơi tiêu dùng. Đơn cử, một sản phẩm mật ong dú ở An Giang không nhất thiết phải chờ một nhà phân phối lớn ở Hà Nội tìm đến. DN có thể chủ động giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng, nhận phản hồi và từng bước xây dựng thị trường.

Bà Nguyễn Hồng Hạnh - Giám đốc Công ty TNHH MTV Dũng Long từng tham gia chương trình Sức sống hàng Việt do Bộ Công thương tổ chức đã chia sẻ, chương trình không chỉ giúp đặc sản vùng sâu, vùng xa tiếp cận người tiêu dùng Hà Nội mà còn đem đến cơ hội cho DN, HTX mở rộng thị trường và phát triển trên nền tảng số. Đây được xem là mô hình kết nối hiệu quả, tạo giá trị thiết thực để đặc sản địa phương vươn xa. Bà Hạnh chia sẻ, hiện DN của bà liên kết với khoảng 150–200 hộ dân tại cánh đồng Mường Than (Lai Châu) cùng tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và bao tiêu đầu ra, giúp bà con yên tâm canh tác. “Rất nhiều sản phẩm đặc sản vùng miền của DN đã rời địa phương để vươn xa và được đón nhận tích cực” – bà Hạnh nói.

Thực tế cũng chỉ ra các sản phẩm đặc sản vùng miền, sản phẩm OCOP (chương trình Mỗi xã một sản phẩm) ngày càng được nhận diện trên thị trường trong nước. Các sản phẩm như na Lạng Sơn, miến dong Quảng Ninh, sâm Lai Châu, sâm Ngọc Linh… đã định vị được trên thị trường và được số đông người tiêu dùng Việt Nam lựa chọn.

Tuy nhiên, theo Bộ Công thương, vấn đề hiện nay không chỉ là đưa sản phẩm đến hội chợ, triển lãm hay các điểm bán, mà phải tạo được doanh số ổn định, đơn hàng lặp lại và quan hệ thương mại dài hạn. Đây cũng là định hướng được Bộ Công thương đặt ra trong quá trình triển khai Nghị quyết số 88/NQ-CP của Chính phủ, Chương trình phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” giai đoạn 2025 - 2027.

Cần chuyển đổi tư duy

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho hay, thời gian qua, thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, truyền thông và phát triển các mô hình thương mại hai chiều, sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được nhận diện rộng hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, thước đo hiệu quả cần được thay đổi, chuyển từ số lượng sản phẩm được trưng bày sang doanh số ổn định, đơn hàng lặp lại và quan hệ thương mại dài hạn.

Đây là sự chuyển dịch quan trọng trong cách tiếp cận thị trường. Bởi thực tế, một sản phẩm có mặt tại nhiều hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đó đã có thị trường. Khả năng duy trì đơn hàng, đáp ứng yêu cầu của nhà phân phối và giữ chân người mua mới là yếu tố quyết định sức sống của sản phẩm.

Ông Đào Đức Huấn - Trưởng phòng quản lý OCOP và Du lịch nông thôn, Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cũng cho biết, nhiều hợp tác xã đã sản xuất ra những sản phẩm tốt và có nhiều tiềm năng để đưa sản phẩm ra thị trườnguy nhiên, để sản phẩm bán được giá cao hơn, sức lan tỏa mạnh mẽ hơn, nhà sản xuất, hợp tác xã vẫn cần thay đổi.

“Trước hết là thay đổi tư duy, cần nhận thức được rằng tham gia thị trường là xu hướng tất yếu. Nếu muốn bán giá cao hơn, muốn sản phẩm được lan tỏa hơn thì phải thay đổi, từ kỹ thuật, tổ chức các thành viên, năng lực về xây dựng thương hiệu đến mở rộng kiến thức về bảo quản sản phẩm ”- ông Huấn nhấn mạnh đồng thời cho rằng, người sản xuất, hợp tác xã phải có sự tính toán để cung ứng sản phẩm phù hợp với từng thị trường, điển hình như bán cho khách du lịch thì khác với bán cho siêu thị, hoặc quà tặng, quà biếu thì lại là sản phẩm phù hợp với từng tệp khách hàng...

Đồng quan điểm, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn cũng cho rằng, hợp tác xã, nhà sản xuất phải trả lời được những câu hỏi cụ thể để có được đơn hàng thường xuyên không? Chất lượng có đồng đều không? Sản lượng có đáp ứng được hay không nếu như muốn tham gia vào những hệ thống phân phối lớn? Và nếu thị trường có phản hồi thì DN phải có sự điều chỉnh theo tín hiệu của thị trường.