Đắk Lắk: Dự kiến huy động 5.000 tỷ đồng phát triển toàn diện 20 xã vùng khó khăn

Chiều 26/10, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai Đề án xây dựng và phát triển toàn diện 20 xã điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, theo định hướng “Kinh tế phát triển - Xã hội văn minh - Quốc phòng, an ninh vững mạnh”.

Đề án được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 2648/QĐ-UBND ngày 21/8/2026, nhằm tập trung nguồn lực giải quyết những khó khăn kéo dài ở cơ sở, tạo chuyển biến thực chất về kinh tế, xã hội, môi trưng, văn hóa và quốc phòng, an ninh.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đắk Lắk có 102 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó 81 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 51 xã đặc biệt khó khăn. Toàn tỉnh có hơn 3,3 triệu dân, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số khoảng 840.000 người, chiếm 25,4%.

Dù có nhiều lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, kinh tế rừng, du lịch sinh thái và bản sắc văn hóa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn đối mặt với không ít trở ngại. Hạ tầng tại một số địa bàn chưa đồng bộ; sản xuất còn phân tán, liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp hạn chế; đầu ra sản phẩm thiếu bền vững. Khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, chất lượng nguồn nhân lực và việc bảo tồn văn hóa truyền thống cũng còn những bất cập.

Trong khi nhu cầu đầu tư lớn nhưng ngân sách có hạn, việc lựa chọn 20 xã từ 51 xã đặc biệt khó khăn được xác định là giải pháp tập trung nguồn lực, tạo mô hình phát triển có khả năng lan tỏa. Trong số này có 14 xã phía Tây và 6 xã phía Đông; 14/20 xã có từ 7 tiêu chí đặc biệt khó khăn trở lên.

Đáng chú ý, xã Ia Rvê có tỷ lệ nghèo đa chiều khoảng 62,4%; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Ea Trang chiếm 94,61%, xã Ea Drông chiếm 77,10%. Những con số này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải lựa chọn đúng điểm nghẽn, có giải pháp phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, thay vì áp dụng một cách làm đồng loạt.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Y Nhuân Byă, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy tổ chức thực hiện, phát huy vai trò kiến tạo, hỗ trợ của Nhà nước, đồng thời đề cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở và vai trò chủ thể của người dân. Đầu tư hạ tầng phải đi cùng phát triển sinh kế, nâng cao ý chí tự lực, tự cường và huy động sự đồng hành của doanh nghiệp, hợp tác xã, Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội.

Theo Đề án, tổng nhu cầu nguồn lực dự kiến trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 5.000 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn huy động tại địa phương và xã hội hóa dự kiến khoảng 3.000 tỷ đồng, chiếm 60%; ngân sách tỉnh khoảng 2.000 tỷ đồng, chiếm 40%. Đây là nhu cầu dự kiến phục vụ xây dựng kế hoạch và huy động nguồn lực, chưa phải kinh phí đã được giao hoặc cam kết bố trí.

Khoảng 90% nguồn lực dự kiến dành trực tiếp cho các xã điểm; ưu tiên hạ tầng, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững. Việc phân bổ vốn phải căn cứ khả năng cân đối ngân sách, nhu cầu thực tế, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, tránh trùng lặp với các chương trình, dự án khác.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu xây dựng 20 xã điểm có diện mạo nông thôn “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”; kinh tế phát triển, sinh kế ổn định, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao, hệ thống chính trị cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả, quốc phòng, an ninh được giữ vững.

Các chỉ tiêu đáng chú ý gồm: 100% thôn, buôn xây dựng và duy trì mô hình “Buôn xanh - sạch - đẹp - văn minh - bản sắc”; mỗi xã có ít nhất một mô hình kinh tế xanh hoặc kinh tế tuần hoàn, một chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ và một sản phẩm OCOP hoặc sản phẩm đặc trưng được xây dựng thương hiệu. Tỷ lệ người dân sử dụng nước hợp vệ sinh đạt từ 98,7% trở lên; mức độ hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của chính quyền đạt 95%.

Để đạt mục tiêu, Đề án xác định sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ đổi mới nhận thức, phát triển sinh kế, đầu tư hạ tầng, bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa đến củng cố quốc phòng, an ninh. Trong đó, phát triển kinh tế phải gắn với tổ chức lại sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và bảo đảm khả năng duy trì mô hình sau hỗ trợ.

Lợi thế riêng của từng địa phương cũng được đặt trong yêu cầu phát triển phù hợp. Tân Tiến có nghề dệt thổ cẩm truyền thống; Liên Sơn Lắk có tiềm năng du lịch gắn với văn hóa M’nông; Tuy An Tây có điều kiện phát triển du lịch lịch sử. Việc khai thác những giá trị này không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc mà còn mở ra cơ hội tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tại hội nghị, ông Lê Ngọc Vinh, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát hiện trạng, xác định danh mục dự án, nhiệm vụ ưu tiên giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch thực hiện hằng năm. Mỗi nhiệm vụ cần làm rõ địa bàn thụ hưởng, mức độ ưu tiên, nguồn lực, tiến độ, kết quả đầu ra và đơn vị chịu trách nhiệm.

Đối với năm 2027, các xã phải hoàn thành rà soát, xây dựng danh mục nhiệm vụ ưu tiên trong quý I; lựa chọn mô hình kinh tế gắn với lợi thế địa phương, đồng thời hình thành các mô hình cộng đồng tự quản về môi trường, cảnh quan, văn hóa và an ninh, trật tự. Việc huy động đóng góp của người dân phải trên tinh thần tự nguyện, công khai, phù hợp khả năng, không tạo thêm gánh nặng cho hộ nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Kết luận hội nghị, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch, đề xuất kinh phí thực hiện năm 2027, gửi Sở Dân tộc và Tôn giáo tổng hợp trước ngày 15/11/2026. Quá trình triển khai phải bảo đảm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ kết quả; gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và hiệu quả thực hiện.

Điều quan trọng, thành công của Đề án không thể chỉ được đánh giá bằng số công trình hoàn thành hay số vốn huy động, mà phải thể hiện ở sinh kế ổn định hơn, thu nhập được cải thiện, dịch vụ thiết yếu thuận lợi hơn, bản sắc văn hóa được gìn giữ và an ninh, trật tự được bảo đảm ngay từ cơ sở. Đây cũng là cơ sở để lựa chọn, nhân rộng những mô hình hiệu quả, tạo động lực phát triển bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Đắk Lắk.