Đánh thức giá trị kinh tế nông thôn

Sáng 9/10, tại Hà Nội, Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam diễn ra trong khuôn khổ Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026. Hội nghị tập trung thảo luận các giải pháp kết nối sản phẩm OCOP, làng nghề với hoạt động du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế nông thôn.

Từ sản phẩm OCOP đến những trải nghiệm có giá trị

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia cho biết, đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia. Cả nước cũng đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm được công nhận.

Nhiều địa phương đã đưa sản phẩm làng nghề, ẩm thực, cảnh quan và hoạt động sản xuất nông nghiệp vào chương trình tham quan. Tuy nhiên, theo ông Phương Đình Anh, sự kết nối giữa sản phẩm OCOP và du lịch ở nhiều nơi vẫn chưa chặt chẽ. Không ít sản phẩm đặc sắc vẫn được bán như hàng hóa thông thường, chưa gắn với hoạt động trải nghiệm. Trong khi đó, một số điểm du lịch chưa có nhiều sản phẩm địa phương để phục vụ nhu cầu mua sắm của khách. Cơ sở sản xuất có thể có sản phẩm tốt, cảnh quan đẹp nhưng chưa đủ điều kiện đón khách; điểm du lịch có khách nhưng chưa kết nối được với các làng nghề, hợp tác xã và cơ sở sản xuất xung quanh.

Theo ông Phương Đình Anh, cần đưa du khách đến nơi sản phẩm được làm ra, thay vì chỉ tìm cách đưa sản phẩm đến các điểm du lịch. Một cơ sở sản xuất chè, cà phê, nước mắm, gốm hay một hợp tác xã nông nghiệp có thể vừa sản xuất, vừa giới thiệu sản phẩm và tổ chức hoạt động trải nghiệm nếu được chuẩn bị phù hợp. Muốn vậy, các chủ thể cần đầu tư không gian đón khách, bảo đảm vệ sinh và an toàn, hướng dẫn khách tìm hiểu quy trình sản xuất, đồng thời xây dựng câu chuyện về sản phẩm và địa phương. Kỹ năng phục vụ, cách giới thiệu sản phẩm và khả năng bán hàng cũng cần được chú trọng.

Đặc biệt, doanh nghiệp (DN) lữ hành cần tham gia ngay từ khâu xây dựng sản phẩm. Nắm được nhu cầu của khách, doanh nghiệp có thể tư vấn hoạt động trải nghiệm phù hợp, xác định sản phẩm nào có thể đưa vào tour và cách tổ chức dịch vụ để khách sẵn sàng chi trả.

Cùng quan điểm, ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho rằng phát triển du lịch nông thôn cần bắt đầu từ nhu cầu của du khách, thay vì chỉ dựa trên những gì địa phương đang có.

Theo ông Giang, nhiều địa phương sở hữu lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, sản xuất nông nghiệp, làng nghề truyền thống và bản sắc văn hóa nhưng chưa khai thác hiệu quả để hình thành sản phẩm có sức cạnh tranh. Không ít điểm đến thiếu nét đặc trưng, sản phẩm trùng lặp và chưa tạo được chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Vì vậy, cần tăng cường liên kết giữa chính quyền, DN, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và cộng đồng dân cư. Mỗi điểm đến phải xác định rõ nhóm khách hàng mục tiêu, nhu cầu trải nghiệm, khả năng chi trả để xây dựng sản phẩm phù hợp. Đặc biệt, các giá trị văn hóa, tri thức bản địa và câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm cần được khai thác để tạo sự khác biệt, thay vì chỉ trưng bày, giới thiệu hàng hóa.

Ông Giang cũng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, xúc tiến thương mại và phát huy những thành quả của chương trình xây dựng nông thôn mới. Hệ thống hạ tầng, cảnh quan, mô hình sản xuất và sản phẩm OCOP là những nguồn lực quan trọng để các địa phương hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị kinh tế nông thôn.

Liên kết chuỗi giá trị, khắc phục những điểm nghẽn

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 17 triệu lượt khách quốc tế, theo số liệu được nêu tại hội nghị. Cùng với thị trường nội địa, đây là nguồn khách tiềm năng cho các sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, lượng khách tăng không đồng nghĩa với việc người dân địa phương sẽ có thêm thu nhập nếu các dịch vụ và sản phẩm chưa được kết nối hiệu quả.

Ông Hoàng Hoa Quân, đại diện Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho rằng phát triển du lịch cần gắn với các lĩnh vực kinh tế, giao thông, văn hóa và giáo dục, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Theo ông Quân, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ các chủ thể tham gia du lịch nông thôn, đặc biệt là các điều kiện, tiêu chí công nhận điểm du lịch và yêu cầu bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Bên cạnh đó, có thể phát triển các chương trình giáo dục trải nghiệm để học sinh, sinh viên và du khách tìm hiểu hoạt động sản xuất, nghề truyền thống và đời sống văn hóa tại địa phương.

PGS.TS Ngô Thị Thu Trang, Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học uốc gia TP. Hồ Chí Minh, nhận định sản phẩm có tiềm năng chưa đồng nghĩa với sản phẩm đủ sức cạnh tranh. Khả năng tổ chức, thiết kế trải nghiệm, bảo đảm chất lượng, liên kết các bên và tiếp cận thị trường quyết định nhiều đến hiệu quả kinh doanh.

Từ thực tế đó, việc hỗ trợ sản phẩm OCOP cần được tiếp tục sau khi sản phẩm được công nhận. Các chủ thể cần được hướng dẫn duy trì chất lượng, cải thiện mẫu mã, tổ chức trải nghiệm, kết nối với doanh nghiệp và tìm đầu ra ổn định. Hiệu quả không nên chỉ được đánh giá qua số sản phẩm đạt sao, mà còn qua khả năng tiêu thụ, mức độ hài lòng của khách và thu nhập mà sản phẩm mang lại cho người sản xuất.

Nhấn mạnh định hướng phát triển trong giai đoạn 2026–2030, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho rằng du lịch nông nghiệp, nông thôn cần được lồng ghép chặt chẽ với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là những chính sách liên quan đến nông nghiệp, nông dân và nông thôn.

Theo ông Tiến, vấn đề quan trọng không chỉ là phát triển thêm sản phẩm, mở rộng điểm đến hay gia tăng lượng khách, mà là làm thế nào để du lịch thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.