Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI
Trong bối bảnh công nghệ, AI ngày càng tác động mạnh đến lĩnh vực sáng tạo nội dung. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo người làm truyền thông biết làm chủ công nghệ, thay vì bị AI thay thế.
Sáng 29/10, tại Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo tổ chức Hội thảo khoa học “Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI”, nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 20 năm thành lập khoa (2006-2026).
Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền ghi nhận vai trò đi đầu của khoa trong hai mươi năm qua và cho rằng việc đưa AI vào giảng đường không còn là một lựa chọn; điều quan trọng là giúp người học vững vàng hơn trong nghề thay vì lệ thuộc vào công cụ.
“Công nghệ có thể nâng cao hiệu suất lao động, nhưng việc xác định mục tiêu và giá trị của mỗi sản phẩm truyền thông vẫn thuộc về con người”, PGS.TS Phạm Minh Sơn khẳng định.
Phát biểu chào mừng, GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền ví người làm giáo dục như người phải chạy đầu tiên trong cuộc marathon phát triển của xã hội, vì vậy phải đi trước, phải có dự báo và chuẩn bị.
GS.TS. Tạ Ngọc Tấn hoan nghênh cách tiếp cận của khoa khi đặt con người ở vị trí trung tâm và gắn đào tạo với thực tiễn.
Trong báo cáo đề dẫn, TS Nguyễn Thị Minh Hiền, Trưởng Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo cho biết sau 20 năm, khoa đã và đang đào tạo 3.037 người học ở cả ba bậc, với tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng ngành trên 90%.
Theo khảo sát của khoa với 434 sinh viên, Content/Creative là vị trí được quan tâm nhiều nhất (67,5%), còn sáng tạo ý tưởng là kỹ năng các em tự tin nhất (59,7%).
Tuy nhiên, AI đang tác động mạnh nhất vào chính vùng sáng tạo ấy. Theo Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters, 56% lãnh đạo các cơ quan truyền thông coi sáng tạo nội dung là lĩnh vực rủi ro uy tín lớn nhất khi ứng dụng AI. Vì thế, theo TS Nguyễn Thị Minh Hiền, việc đào tạo một thế hệ người làm sáng tạo biết làm chủ AI, chứ không bị AI thay thế, không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bức thiết.
Từ đó, khoa ra mắt chương trình chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo”, với các học phần mới như Ứng dụng AI trong truyền thông sáng tạo, Tổ chức sản xuất livestream và podcast, Bản sắc nghề và khởi nghiệp truyền thông sáng tạo.
Cùng với đó là chương trình Cử nhân quốc tế Truyền thông sáng tạo, Thương hiệu và Quảng cáo, nhượng quyền của Đại học Middlesex (Vương quốc Anh), do khoa được Học viện giao trọng trách quản lý và vận hành, hiện đã có 562 sinh viên theo học.
Tại phiên tham luận, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Bros cho rằng AI đang phổ cập hoá năng lực làm truyền thông nhưng cũng khiến sản phẩm có nguy cơ trở nên đồng nhất, vì vậy trọng tâm của nghề đang chuyển từ sản xuất nội dung sang kiến tạo ý nghĩa.
Ông Nguyễn Đức Lam, Cố vấn chính sách, Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) khuyến nghị các cơ sở đào tạo sớm ban hành quy chế sử dụng AI cho giảng viên, sinh viên và đưa đạo đức AI thành học phần song hành với kỹ năng thực hành, bởi “kỹ năng khai thác AI là chân ga, còn đạo đức và trách nhiệm chính là chân phanh”.
Tại phiên tọa đàm do PGS.TS Phạm Minh Sơn và TS Nguyễn Thị Minh Hiền đồng chủ trì, các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và người học đã trao đổi về vai trò của nhà trường và người thầy khi AI có thể làm thay nhiều thao tác sáng tạo.
Nhiều ý kiến thống nhất rằng, công cụ truyền thông có thể đổi thay nhưng sứ mệnh kết nối con người của truyền thông vẫn vẹn nguyên; vì vậy, trọng tâm đào tạo cần chuyển từ câu hỏi “làm như thế nào” sang “tại sao làm” và “có nên làm hay không”, bồi đắp cho người học năng lực phản biện, tự học và trách nhiệm xã hội mà AI không thể thay thế.