Báo Đại Đoàn Kết Xe

Đặt mục tiêu 300.000 xe điện/năm, “tân binh” AVES đối mặt phép thử thực lực nào?

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Đặt mục tiêu 300.000 xe điện/năm, “tân binh” AVES đối mặt phép thử thực lực nào?

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

AVES đặt mục tiêu sản xuất 300.000 xe điện mỗi năm, xây dựng trung tâm nghiên cứu riêng và dự kiến bán sản phẩm từ năm 2027. Nhưng kinh nghiệm của đội ngũ sáng lập, quy mô đầu tư và tiến độ phát triển sản phẩm vẫn cần được kiểm chứng bằng năng lực thực tế.

Ngày 18/11, Công ty Cổ phần Công nghệ và Năng lượng Xanh AVES công bố kế hoạch đầu tư hơn 250 tỷ đồng phát triển tổ hợp nhà máy và trung tâm nghiên cứu, phát triển (R&D) tại Hưng Yên. Dự án có diện tích sử dụng 30.000 m², dự kiến sản xuất xe đạp điện, xe máy điện và xe ba bánh điện, với công suất thiết kế 300.000 xe mỗi năm.

Kinh nghiệm ngành có đủ để xây dựng năng lực sản xuất?

Người sáng lập AVES, ông Nguyễn Văn Thanh, từng giữ chức Phó tổng giám đốc phụ trách xe máy điện tại VinFast, sau đó điều hành Green SM hơn ba năm. Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Thương mại Lê Hoàng Long từng là Phó tổng giám đốc kinh doanh xe máy điện VinFast và CEO hãng xe điện Pega.

Như vậy, đội ngũ sáng lập AVES không phải những người mới bước vào ngành xe điện. Họ có kinh nghiệm ở cả sản xuất, kinh doanh phương tiện và vận hành dịch vụ. Đây là lợi thế đáng chú ý, bởi những hiểu biết về nhu cầu khách hàng, độ bền phương tiện, chi phí vận hành và hệ thống phân phối có thể giúp doanh nghiệp xác định sản phẩm phù hợp.

Tuy nhiên, kinh nghiệm làm việc tại các doanh nghiệp lớn không đồng nghĩa AVES có thể ngay lập tức tái tạo được năng lực của họ. Tự xây dựng chuỗi cung ứng, tổ chức nhà máy và kiểm soát chất lượng bằng nguồn lực độc lập của một doanh nghiệp mới thành lập là bài toán khác. AVES cần chứng minh khả năng chuyển kinh nghiệm cá nhân thành năng lực tổ chức.

Quy mô đầu tư được công bố cũng đặt ra một phép so sánh đáng chú ý. AVES dự kiến đầu tư hơn 250 tỷ đồng cho tổ hợp nhà máy và trung tâm R&D, công suất thiết kế 300.000 xe mỗi năm. Trong khi đó, nhà máy Yadea tại Bắc Ninh có vốn đầu tư giai đoạn một hơn 100 triệu USD, tương đương khoảng 2.500 tỷ đồng, diện tích 232.200 m² và công suất thiết kế một triệu xe mỗi năm.

Vốn đầu tư dự kiến của AVES bằng khoảng 1/10 Yadea, còn công suất thiết kế bằng 30%. Tính theo vốn đầu tư trên mỗi đơn vị công suất, mức của AVES bằng khoảng 1/3 Yadea.

Tuy nhiên, hai dự án không hoàn toàn tương đồng. Yadea đầu tư nhà máy mới trên diện tích lớn, trong khi AVES phát triển tổ hợp dựa trên hạ tầng nhà xưởng hiện hữu; khoản đầu tư của AVES còn bao gồm trung tâm R&D. Cấu hình dây chuyền, mức độ tự động hóa, tỷ lệ nội địa hóa và phạm vi các hạng mục được tính vào vốn đầu tư cũng chưa được công bố đầy đủ. Vì vậy, phép so sánh này chưa đủ để kết luận doanh nghiệp nào có công nghệ tốt hơn, nhưng cho thấy cần thêm dữ liệu để đánh giá năng lực sản xuất của AVES.

Theo thông tin công bố, vốn điều lệ ban đầu của AVES là 30 tỷ đồng và sau đó tăng lên gần 60 tỷ đồng. Vốn điều lệ và vốn đầu tư dự án là hai khái niệm khác nhau; phần chênh lệch không đồng nghĩa doanh nghiệp thiếu vốn. Tuy nhiên, cơ cấu huy động và nguồn vốn thực hiện dự án vẫn là thông tin cần được làm rõ để đánh giá khả năng triển khai.

Tổ hợp nhà máy và trung tâm R&D của AVES. Ảnh: AVES
Tổ hợp nhà máy và trung tâm R&D của AVES. Ảnh: AVES

Một câu hỏi khác nằm ở tiến độ phát triển sản phẩm. AVES thành lập tháng 9/2026, dự kiến đưa nhà máy vào vận hành từ quý II/2027 và thương mại hóa xe đầu tiên trong năm 2027. Với lộ trình này, doanh nghiệp cần làm rõ các mẫu xe đã được nghiên cứu từ trước hay chưa; đội ngũ R&D mới sẽ tham gia những công đoạn nào; các bộ phận quan trọng do AVES tự thiết kế hay mua từ nhà cung cấp, phát triển cùng đối tác.

Việc có trung tâm R&D không tự động đồng nghĩa doanh nghiệp làm chủ công nghệ. Giá trị của trung tâm phải được thể hiện qua sản phẩm cụ thể, kết quả thử nghiệm và khả năng cải tiến qua từng thế hệ xe.

Thị trường tăng nhanh, nhưng cạnh tranh không chỉ nằm ở chiếc xe

Theo thống kê của Motorcycles Data được VnExpress dẫn lại, trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiêu thụ 513.742 xe máy điện, tăng 97,2% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 27,7% doanh số xe hai bánh. Tốc độ tăng trưởng này cho thấy dư địa thị trường còn đáng kể, nhưng AVES sẽ phải cạnh tranh với những doanh nghiệp đã có thương hiệu và hệ thống phân phối.

VinFast đã xây dựng mạng lưới phân phối, dịch vụ xe máy điện tại Việt Nam. Yadea có nhà máy quy mô lớn ở Bắc Ninh và đã công bố hợp tác chiến lược với Grab, hướng tới nhóm khách hàng sử dụng xe điện cho hoạt động dịch vụ. Dat Bike, Pega và Selex cũng đã tham gia thị trường với những định hướng sản phẩm riêng. AVES vì thế không chỉ phải cạnh tranh về giá bán hay thông số kỹ thuật, mà còn phải tạo được lý do đủ thuyết phục để người tiêu dùng chọn một thương hiệu mới.

Hạ tầng sạc và đổi pin là một yếu tố có thể tạo khác biệt. V-Green và VNPT đã công bố thỏa thuận triển khai khoảng 6.000 tủ đổi pin cùng 100 trạm sạc ôtô điện tại 2.500 điểm giao dịch VNPT trên toàn quốc. Hệ thống này tạo lợi thế cho những dòng xe tương thích, đặc biệt với người chạy dịch vụ hoặc sử dụng phương tiện với cường độ cao.

Tuy nhiên, không phải xe máy điện nào cũng cần tủ đổi pin. Một số dòng xe sử dụng pin tháo rời có thể sạc tại nhà; nhu cầu của người sống ở nhà riêng cũng khác với người ở chung cư. AVES cần xác định rõ công nghệ pin và phương án năng lượng cho từng dòng xe. Đến thời điểm công bố dự án, doanh nghiệp chưa đưa ra thông tin cụ thể về hệ thống sạc, đổi pin, chính sách thuê hoặc thay pin, mạng lưới bảo hành và sửa chữa.

Đây là khoảng trống đáng chú ý. Với xe điện, trải nghiệm của người dùng không kết thúc ở thời điểm mua xe. Khả năng tìm được điểm sửa chữa, thay pin và mua linh kiện ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng, nhất là khi thương hiệu còn mới.

Chính sách hạn chế phát thải tại đô thị cũng có thể hỗ trợ nhu cầu. Hà Nội đã bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1/7/2026 tại một số khu vực thuộc Vành đai 1 theo Nghị quyết 57/2025/NQ-HĐND. Tuy nhiên, không thể hiểu đây là lệnh cấm ngay lập tức đối với toàn bộ xe máy chạy xăng tại thành phố. Với AVES, chính sách này có thể là một yếu tố thúc đẩy thị trường, chứ không phải bảo đảm về doanh số.

Bài toán cuối cùng là biến công suất nhà máy thành sản lượng tiêu thụ. Mức 300.000 xe mỗi năm là công suất thiết kế, không phải số xe chắc chắn bán ra. Muốn khai thác quy mô này, AVES phải có sản phẩm phù hợp, giá cạnh tranh, nguồn cung linh kiện ổn định và mạng lưới phân phối đủ rộng, đồng thời duy trì được dịch vụ hậu mãi.

AVES có đội ngũ sáng lập giàu kinh nghiệm trong ngành xe điện và kế hoạch đầu tư kết hợp sản xuất với R&D. Nhưng những yếu tố đó mới tạo cơ sở để đặt kỳ vọng, chưa chứng minh doanh nghiệp có thể thay đổi tương quan cạnh tranh.

Thước đo sẽ là những mẫu xe đầu tiên AVES đưa ra thị trường: mức độ làm chủ thiết kế, chất lượng, giá bán và khả năng hỗ trợ người mua sau khi nhận xe. Khi những câu hỏi đó chưa có lời giải, công suất 300.000 xe mỗi năm vẫn chỉ là mục tiêu trên giấy.

Thủy Nguyễn