Đầu tư xây dựng nhà ở xã hội: Mở “luồng xanh” từ Dự thảo Luật đến thực tế triển khai

Và trên thực tế, không chờ Luật Nhà ở sửa đổi có hiệu lực, Hà Nội lập ngay tổ công tác đặc biệt, tạo luồng xanh để giải quyết nhanh các thủ tục thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Nói về điểm nghẽn khi lập dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết, điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay không phải thêm ưu đãi mà là rút ngắn thời gian làm thủ tục. Nếu các thủ tục quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư và xây dựng được thực hiện đồng thời thay vì tuần tự như hiện nay, thời gian chuẩn bị dự án có thể được rút ngắn đáng kể.

Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi vừa được lấy ý kiến đã thay đổi đáng kể cách tiếp cận này khi dành riêng một cơ chế thủ tục đặc thù cho nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà ở cho lực lượng vũ trang và nhà ở thương mại giá phù hợp.

Điểm đáng chú ý nhất là các thủ tục không còn phải thực hiện theo trình tự nối tiếp mà có thể được triển khai đồng thời ở nhiều khâu. Theo dự thảo, đối với nhóm dự án ưu tiên này, thủ tục đầu tư xây dựng được phép thực hiện tuần tự hoặc đồng thời nhiều thủ tục, thay vì phải hoàn thành từng bước mới chuyển sang bước tiếp theo.

Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền có thể chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư đối với dự án nhà ở xã hội mà không phải trải qua quy trình đấu giá hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư như nhiều dự án thương mại.

Một thay đổi khác cũng tác động trực tiếp tới tiến độ là việc quy hoạch chi tiết được phép lập đồng thời với quá trình lập hoặc điều chỉnh quy hoạch phân khu, quy hoạch chung, đồng thời bỏ thủ tục lập, thẩm định và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết. Các chỉ tiêu quy hoạch đã được xác định trong quy hoạch cấp trên sẽ được sử dụng làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự án áp dụng thiết kế mẫu hoặc thiết kế điển hình đã được cơ quan nhà nước công bố, phù hợp quy hoạch sẽ được miễn thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng và miễn giấy phép xây dựng.

Nhận định về cách tiếp cận mới trong Dự thảo, nhiều chuyên gia cho rằng, xu hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng trách nhiệm của chủ đầu tư nhưng giảm các thủ tục hành chính trung gian.

Không chỉ nhà ở xã hội, cơ chế này còn được áp dụng đối với dự án nhà ở thương mại giá phù hợp và nhà ở cho thuê, nhằm thúc đẩy phát triển thêm nguồn cung nhà ở có giá vừa túi tiền.

Hà Nội cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục

Không chỉ chờ Luật nhà ở sửa đổi có hiệu lực, ngày 20/7, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng ký ban hành Chỉ thị số 16/CT-UBND về việc “thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội hai con số”. Trong đó, thành phố đặt mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án nhà ở xã hội trong 6 tháng cuối năm 2026 và đẩy nhanh tiến độ thi công để khoảng 77 dự án hoàn thành phần móng, đủ điều kiện đưa khoảng 46.100 căn hộ ra thị trường.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, UBND TP yêu cầu áp dụng cơ chế "làn xanh" đối với toàn bộ thủ tục liên quan đến nhà ở xã hội. Theo đó, Hà Nội yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng. Thành phố ưu tiên giải quyết ngay các thủ tục đối với những dự án đã có mặt bằng sạch để khởi công trong tháng 7 và tháng 8/2026.

Hà Nội phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và chính quyền cấp xã, phường. Trong đó, Sở Xây dựng được giao làm Thường trực Tổ công tác đặc biệt, tổ chức giao ban định kỳ 2 tuần một lần, đẩy nhanh công tác thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và cấp giấy phép xây dựng trong thời gian tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ giải quyết thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất trong thời gian không quá 20 ngày.

Đối với UBND các xã, phường có dự án nhà ở xã hội, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu hoàn thành việc phê duyệt hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 trong tháng 8/2026; xây dựng lộ trình giải phóng mặt bằng cụ thể, tăng cường đối thoại, vận động người dân bàn giao mặt bằng đúng tiến độ, đồng thời trực tiếp giám sát quá trình triển khai dự án trên địa bàn.

Các chủ đầu tư được yêu cầu cam kết thực hiện đúng tiến độ, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, triển khai thi công ngay sau khi được giao đất và bàn giao mặt bằng. Thành phố khẳng định sẽ kiên quyết xử lý, thu hồi dự án hoặc không giao thực hiện các dự án khác đối với những chủ đầu tư cố tình chậm triển khai, không thực hiện đúng cam kết mà không có lý do chính đáng.