Đầu vào 3-4 điểm/môn, dạy và học thế nào để đỗ tốt nghiệp THPT?
Nhóm trường có điểm chuẩn tuyển sinh vào lớp 10 thấp của Hà Nội gần như không thay đổi trong những năm gần đây. Bài toán đặt ra với các nhà trường và giáo viên là làm sao để những học sinh có xuất phát điểm khiêm tốn có đủ năng lực để tốt nghiệp, học tiếp và tự tin bước vào cuộc sống.
Ảnh: NTCC.
Điểm chuẩn thấp không đồng nghĩa với chất lượng thấp
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2026 tại Hà Nội tiếp tục thu hút sự quan tâm khi một số trường có điểm chuẩn thuộc nhóm thấp nhất thành phố. Trong đó, Trường THPT Mỹ Đức C nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm cuối với mức điểm chuẩn chỉ 10 điểm cho ba môn thi. Tuy nhiên, phía sau những con số ấy là câu chuyện về quy mô dân số, xu hướng lựa chọn trường và sức cạnh tranh đầu vào ở từng địa bàn.
Năm nay, Trường THPT Mỹ Đức C được giao 675 chỉ tiêu nhưng chỉ có 670 học sinh đăng ký nguyện vọng 1. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều trường ngoại thành. Trường THPT Minh Quang có 498 nguyện vọng 1 cho 540 chỉ tiêu, Trường THPT Đại Cường có 396 nguyện vọng 1 trên tổng số 450 chỉ tiêu. Khi số lượng đăng ký thấp hơn hoặc chỉ xấp xỉ chỉ tiêu tuyển sinh, việc điểm chuẩn ở mức thấp là điều dễ hiểu.
Thực tế cho thấy phần lớn học sinh của những trường này là con em nông dân, nhiều em có hoàn cảnh khó khăn, điều kiện học tập còn hạn chế. Bên cạnh đó, không ít học sinh sau THCS lựa chọn học nghề hoặc tham gia thị trường lao động sớm, khiến áp lực cạnh tranh đầu vào không cao.
Với những trường có mặt bằng đầu vào thấp, mục tiêu không chỉ dừng ở thành tích thi cử mà quan trọng hơn là giúp học sinh hoàn thành chương trình phổ thông, có kỹ năng sống, định hướng nghề nghiệp phù hợp và tiếp tục học lên nếu có nhu cầu. Để làm được điều đó, giáo viên phải dành nhiều thời gian phụ đạo, hỗ trợ và đồng hành cùng học sinh trong suốt ba năm THPT.
Điều này cho thấy điểm chuẩn chỉ phản ánh "lượng", tức mức độ cạnh tranh và sức hút của trường tại thời điểm tuyển sinh, chứ chưa thể phản ánh đầy đủ "chất" - giá trị mà nhà trường tạo ra trong cả quá trình giáo dục.
Chất lượng được tạo nên từ hành trình ba năm ở trường
Nếu điểm đầu vào là xuất phát điểm thì chất lượng giáo dục lại được thể hiện ở kết quả đầu ra. Điều đó được minh chứng qua nhiều trường có điểm chuẩn thấp nhưng vẫn đạt thành tích đáng ghi nhận.
Năm 2026, Trường THPT Bất Bạt được giao 450 chỉ tiêu và có 540 học sinh đăng ký nguyện vọng 1, điểm chuẩn là 13,5 điểm. Dù nhiều năm nằm trong nhóm trường có điểm chuẩn thấp của Hà Nội, kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025 của trường lại xếp thứ 97 trong số 232 trường trên địa bàn thành phố. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT nhiều năm liên tiếp đạt 100%, một số môn có điểm trung bình cao hơn mức trung bình của Hà Nội và cả nước.
Điều đáng nói, theo nhà trường, chất lượng đầu vào không quan trọng bằng quá trình học sinh được rèn luyện trong ba năm học để chinh phục những mục tiêu xa hơn. Nhờ sự nỗ lực của cả thầy và trò, tỷ lệ học sinh đỗ đại học hằng năm đạt gần 70%, nhiều em trúng tuyển vào các trường đại học tốp đầu.
Tương tự, Trường THPT Minh Quang nằm ở khu vực miền núi xa nhất của Hà Nội, tập trung nhiều học sinh dân tộc thiểu số và không ít học sinh "tràn tuyến" từ nội đô lên học theo nguyện vọng 3. Năm 2026, trường có 498 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 trên tổng số 540 chỉ tiêu, điểm chuẩn cũng ở mức 10 điểm.
Dù vậy, đây đã là năm thứ năm liên tiếp Trường THPT Minh Quang đạt tỷ lệ tốt nghiệp THPT 100%. Điểm trung bình nhiều môn thi bằng hoặc cao hơn mức chung của thành phố và cả nước. Đặc biệt, năm học 2023-2024, lần đầu tiên trường có học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia với giải Ba môn Địa lý.
Những kết quả đó cho thấy chất lượng giáo dục không chỉ được quyết định bởi điểm xuất phát của học sinh. Giá trị của nhà trường nằm ở khả năng giúp các em tiến bộ, trưởng thành và có thêm cơ hội phát triển sau khi tốt nghiệp.
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực người học thay vì chỉ chú trọng điểm số hay thành tích đầu vào. Vì vậy, đánh giá một ngôi trường chỉ dựa vào điểm chuẩn tuyển sinh là chưa đủ.
"Lượng" và "chất" trong giáo dục có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Điểm chuẩn là một chỉ số cần thiết, song chất lượng giáo dục cuối cùng phải được đo bằng sự tiến bộ của học sinh, kết quả đầu ra và khả năng thích ứng của các em trong học tập cũng như cuộc sống.
Nhìn từ câu chuyện của THPT Mỹ Đức C, THPT Bất Bạt hay THPT Minh Quang, có thể thấy giáo dục phổ thông không chỉ là cuộc đua tuyển chọn học sinh giỏi, mà còn là hành trình tạo cơ hội để mỗi học sinh được phát triển phù hợp với năng lực của mình. Đó cũng là tinh thần mà Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới: không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau.