Dạy học bằng tiếng Anh ở tiểu học: Cần lộ trình và giải pháp phù hợp

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đây được xem là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của thế hệ học sinh Việt Nam.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, hội thảo là dịp nhìn lại hơn một thập kỷ triển khai chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học - Sư phạm tiếng Anh, đồng thời đánh giá thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có khả năng giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh trong nhà trường phổ thông.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, những kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và bài học được chia sẻ tại hội thảo sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.

“Đây là cơ hội để đánh giá một cách khoa học những kết quả đã đạt được, nhận diện những hạn chế còn tồn tại và rút ra các bài học kinh nghiệm cần thiết. Những thành tựu và kinh nghiệm tích lũy được sẽ là nền tảng để các cơ sở đào tạo giáo viên tiếp tục thúc đẩy công tác đào tạo đội ngũ giáo viên tiểu học có năng lực giảng dạy bằng tiếng Anh trong thời gian tới”, ông Sơn nhấn mạnh.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung liên quan đến thực trạng đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy các môn học bằng tiếng Anh ở cấp tiểu học; kinh nghiệm triển khai tại Việt Nam và các quốc gia không sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính; kinh nghiệm quốc tế trong đào tạo giáo viên; cơ hội, thách thức và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu của Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Đáng chú ý, TS Nguyễn Thủy Chung, Trưởng khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, việc triển khai dạy học bằng tiếng Anh ở bậc tiểu học cần tránh hai khuynh hướng cực đoan.

Một mặt, không nên triển khai đại trà khi chưa bảo đảm đầy đủ các điều kiện về chương trình, học liệu, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và môi trường học tập. Mặt khác, cũng không nên quá thận trọng đến mức bỏ lỡ cơ hội thử nghiệm các mô hình đổi mới phù hợp.

Theo bà Chung, vấn đề cốt lõi là tìm được hướng đi cân bằng giữa yêu cầu hội nhập quốc tế với điều kiện thực tiễn của giáo dục Việt Nam.

“Cần phát triển năng lực tiếng Anh cho học sinh nhưng đồng thời phải bảo đảm chất lượng học tập các môn học khác. Việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế cần được thực hiện trên cơ sở giữ vững bản sắc, nền tảng và mục tiêu của giáo dục tiểu học Việt Nam”, bà Chung nhấn mạnh.

Từ góc độ quản lý, TS Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, để thực hiện thành công Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, cần tập trung vào ba cấu phần quan trọng.

Thứ nhất là phát triển năng lực tiếng Anh học thuật cho đội ngũ giáo viên và người học. Thứ hai là tăng cường sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy và nghiên cứu. Thứ ba là xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh trong toàn bộ hoạt động giáo dục của nhà trường.

Theo bà Mai Hữu, việc triển khai đề án cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Trong đó, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội được kỳ vọng sẽ đóng vai trò tiên phong trong nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy học bằng tiếng Anh, trước hết từ Khoa Giáo dục Tiểu học, sau đó mở rộng ra toàn hệ thống các cơ sở đào tạo giáo viên trên cả nước.

Ban tổ chức cho biết, hội thảo thu hút sự tham gia của các nhà quản lý giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên các trường đại học, giáo viên tiểu học cùng đại diện nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Nội và các địa phương.

Thông qua các phiên thảo luận chuyên sâu, hội thảo không chỉ góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đào tạo giáo viên dạy các môn học bằng tiếng Anh ở cấp tiểu học mà còn tạo diễn đàn kết nối giữa các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý giáo dục nhằm xây dựng các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tới.

Các ý kiến tại hội thảo đều thống nhất rằng, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là mục tiêu dài hạn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về đội ngũ, chương trình, học liệu và môi trường học tập. Trong đó, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên được xác định là khâu then chốt quyết định hiệu quả của quá trình triển khai trong thực tiễn.