Để nghệ thuật cải lương thu hút khán giả trẻ
Không chỉ gìn giữ, các tác phẩm cải lương cần gần gũi hơn với khán giả trẻ và trở thành một kênh truyền tải giàu cảm xúc, góp phần đưa những sự kiện, nhân vật và giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng.
Đó là hiến kế của nhiều chuyên gia, văn nghệ sĩ, nhà phê bình nghệ thuật tại Chương trình Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật thành phố, với chủ đề “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và mã văn hóa dân tộc”, được tổ chức tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang (TPHCM) vào chiều 4/9.
Chương trình do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Thành phố - Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM tổ chức.
Đến dự chương trình có ông Phạm Quý Trọng, Phó vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo Trung ương; bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM và đại diện các cơ quan, Sở, ngành và địa phương.
Tham gia chương trình, TS Mai Mỹ Duyên, người có nhiều năm nghiên cứu về nghệ thuật dân gian Nam Bộ cho rằng: bối cảnh về thị hiếu thưởng thức âm nhạc, nghệ thuật đang thay đổi từng ngày, đòi hỏi các loại hình nghệ thuật nói chung và nghệ thuật cải lương nói riêng phải tạo được sự mới mẻ, thu hút công chúng hơn nữa, nhất là khán giả trẻ.
"Vở diễn cải lương phải có sức sáng tạo, luôn tự làm mới mình bằng nội dung gắn với hơi thở của âm nhạc hiện đại. Khi đó, cải lương vừa vẫn giữ được hồn cốt và bản sắc truyền thống, vừa thu hút khán giả trẻ và theo kịp với thời đại", TS Mai Mỹ Duyên chia sẻ.
Đi sâu hơn về khía cạnh chuyên môn, Đạo diễn, NSƯT Lê Nguyên Đạt, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM cho rằng, trong thời đại số thì âm nhạc và nghệ thuật tạo nên sức sống cho một vở diễn cải lương.
Vì vậy, vai trò của âm nhạc như "phần hồn" và đây cũng chính là "mấu chốt" để đưa nghệ thuật cải lương đến gần hơn với công chúng, nhất là khán giả trẻ. "Tôi luôn mơ ước có nhiều hơn các tác phẩm cải lương gần gũi với hơi thở đương đại. Những người làm nghệ thuật cải lương phải lấy công chúng làm thước đo trong sáng tạo nghệ thuật", Đạo diễn Lê Nguyên Đạt bày tỏ.
TS Mai Mỹ Duyên chia sẻ, bà từng nhớ một bài rất hay của soạn giả Diễn Châu và chính câu vọng cổ này đã tạo nên sự kịch tính cho cả vở kịch. Như vậy, sức sống của một vở diễn cải lương không thể thiếu âm nhạc trong đó. Sự mới mẻ, sáng tạo phải là tiêu chí hàng đầu trong sáng tác cải lương hiện nay.
Cùng quan điểm này, TS Võ Thị Yến, nhà nghiên cứu lý luận, chuyên gia uy tín trong lĩnh vực sân khấu nghệ thuật tại Việt Nam cho rằng, trong các loại hình nghệ thuật thì cải lương là một nghệ thuật sân khấu rất đặc biệt. Điều tạo nên một tác phẩm cải lương hấp dẫn đến từ sự tổng hợp của nhiều yếu tố, như âm thanh, ánh sáng, âm nhạc, kịch bản, nhân vật.
"Trong thời đại số, trí tuệ nhân tạo có xu hướng được ứng dụng vào sáng tạo nghệ thuật, kể cả hoạt động của một Nhà hát kịch, diễn xuất của diễn viên, biên tập kịch bản,...Đây chính là lúc để nghệ thuật cải lương đổi mới và "làm mới" mình, từ đó tạo sự thu hút đối với khán giả trẻ", TS Yến chia sẻ.
Tại chương trình, đại diện các nhà lý luận, nhà nghiên cứu, soạn giả, văn nghệ sĩ đã trao đổi, hiến kế nhiều giải pháp liên quan đến phát huy giá trị nghệ thuật cải lương trong giáo dục lịch sử; trao đổi, làm rõ cấu trúc thể loại và tính tổng hợp của nghệ thuật sân khấu cải lương; hệ thống thuật ngữ, thể tài và tâm lý tiếp nhận của người trẻ; chức năng giáo dục của nghệ thuật; mối quan hệ giữa chính sử và hư cấu nghệ thuật; vấn đề “tái mã hóa” di sản, xu hướng phục cổ trong giới trẻ và vai trò của tác giả, đạo diễn trong đổi mới phương thức tiếp cận công chúng.
Một nội dung tại chương trình cũng đặt ra nhiệm vụ đổi mới phương thức bảo tồn và phát huy nghệ thuật cải lương gắn với giáo dục, trải nghiệm và nhu cầu tiếp nhận của người trẻ. Việc đưa học sinh đến nhà hát, tạo điều kiện để các em trực tiếp thưởng thức, tìm hiểu âm nhạc, phục trang, đạo cụ, giao lưu với nghệ sĩ, tập hát, tập diễn và hóa thân vào nhân vật lịch sử. Đây là giải pháp và hướng tiếp cận góp phần đưa nghệ thuật truyền thống trở thành một phần sinh động trong môi trường giáo dục.
Thông qua chương trình, các diễn giả khẳng định nghệ thuật cải lương có khả năng trở thành một kênh truyền tải giàu cảm xúc, góp phần đưa những sự kiện, nhân vật và giá trị lịch sử đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Qua đó, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trân trọng, gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống.