Đề xuất cấm toàn diện thuốc lá điện tử

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế xây dựng đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp trong tháng 9 vừa qua. Dự thảo tập trung cập nhật các quy định để quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.

Dự thảo bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác.

Một nội dung quan trọng được sửa đổi ngay từ Điều 2 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là khái niệm “thuốc lá”. Theo Ban soạn thảo, việc sửa đổi nhằm bảo đảm tên gọi và phạm vi khái niệm “thuốc lá” bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật.

Dự thảo đồng thời bổ sung các khái niệm “thuốc lá điện tử”, “thuốc lá nung nóng”, “thiết bị điện tử”, “thuốc lá đặc chế” và “thuốc lá khác”. Việc luật hóa các khái niệm này nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất để quản lý các sản phẩm mới, trong đó có những sản phẩm có chứa chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người và đã thuộc diện bị cấm theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Theo báo cáo mới nhất của Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội, trong 6 tháng năm 2026, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 11 vụ việc, thu nộp ngân sách 172 triệu đồng và tịch thu hơn 800 sản phẩm cùng hàng trăm lọ tinh dầu. Tính chung 8 tháng năm 2026, lượng tang vật vi phạm lên đến 377 lọ tinh dầu, 69 máy hút và 831 sản phẩm thuốc lá điện tử, trong đó 1 vụ việc đã được chuyển cơ quan điều tra để xem xét xử lý hình sự.

Ông Dương Mạnh Hùng - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội cho biết, sau khi Quốc hội có định hướng cấm thuốc lá điện tử, hoạt động kinh doanh đã lùi vào bóng tối, chủ yếu phục vụ “khách quen”. Giao dịch chủ yếu được thực hiện qua mạng xã hội, nhóm kín ẩn danh bằng tài khoản ảo. Quá trình vận chuyển tận dụng triệt để các ứng dụng giao hàng công nghệ, thanh toán chuyển khoản nhiều lớp để xóa dấu vết. Đáng lo ngại, các đối tượng còn lôi kéo chính học sinh, sinh viên làm cộng tác viên bán hàng truyền tay ngay trong trường học, quán bar.

Để tăng tính răn đe, đại diện Quản lý thị trường Hà Nội cho rằng, cần bổ sung chế tài xử phạt nặng dành riêng cho mặt hàng thuốc lá điện tử, tăng mức xử phạt đối với người sử dụng ở nơi công cộng. Ngoài ra, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền rà soát, xem xét quy định truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc dịch vụ vận chuyển nếu cố tình tiếp tay cho việc phát tán, giao nhận thuốc lá điện tử trái phép.

Tại cuộc họp mới nhất liên quan đến việc cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026, Bộ Y tế nhấn mạnh: Thuốc lá thế hệ mới đang lan nhanh trong giới trẻ, đòi hỏi hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo đảm thực thi các quy định cấm.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, trong dự thảo, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng cơ bản được giữ nguyên. Điểm đáng chú ý là bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá khác.

Theo dự kiến, luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Riêng các quy định về cai nghiện thuốc lá có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.