Đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán

Đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, việc ban hành Luật để thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Từ thực tiễn thi hành Luật Chứng khoán, các quy định pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán (TTCK) tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp với sự phát triển của thị trường; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai kịp thời các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới trong lĩnh vực chứng khoán.

Việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán; tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử trong hoạt động chứng khoán và TTCK. Bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với một số vấn đề mới, mô hình mới và yêu cầu thực tiễn phát sinh từ sự phát triển của thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế. Hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Bố cục của dự thảo Luật gồm 3 điều. So với Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15), dự thảo Luật sửa đổi 23 Điều, bổ sung 1 Điều, giữ nguyên 112 Điều. Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; thực hiện tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường giao dịch chứng khoán; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và TTCK; nâng cao năng lực thị trường, thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh đó, bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, bổ sung Điều 6a quy định nguyên tắc chung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường chứng khoán

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán. Theo cơ quan thẩm tra, việc sửa luật nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cắt giảm TTHC, điều kiện đầu tư kinh doanh; tạo cơ sở cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ mới và phát triển sản phẩm, dịch vụ mới; đồng thời nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của TTCK trong bối cảnh thị trường được nâng hạng.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. Song, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư và an toàn thị trường, cơ quan thẩm tra đề nghị luật cần quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng, phạm vi, quy mô và thời gian thử nghiệm; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu, tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt thử nghiệm, bồi thường và giải quyết tranh chấp.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành thời điểm luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ tiến độ chuẩn bị và khả năng đẩy nhanh thực hiện. Nếu giữ thời điểm có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, phải bảo đảm đầy đủ văn bản, hạ tầng và nguồn lực trước thời điểm này; một số ý kiến đề nghị cơ chế thử nghiệm có hiệu lực đồng thời với luật từ ngày 1/3/2027.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán, nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tháo gỡ vướng mắc, cắt giảm TTHC, tạo cơ sở cho sản phẩm, dịch vụ và phương thức giao dịch mới; đồng thời nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường, phát huy tốt hơn vai trò của TTCK là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật phải đáp ứng yêu cầu phát triển TTCK, trong đó chú trọng khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, hạ tầng giao dịch - thanh toán và bảo vệ các nhà đầu tư.