Đề xuất UBND cấp tỉnh được quyền đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao

Chương trình OCOP tạo việc làm mới cho gần 22.000 lao động

Tính đến tháng 12/2025, cả nước đã có 18.234 Chương trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đạt 3 sao trở lên, trong đó 71,4% sản phẩm 3 sao, 27,7% sản phẩm 4 sao, 126 sản phẩm 5 sao, còn lại là tiềm năng 5 sao. Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu khi chiếm tới 32,3% tổng số sản phẩm OCOP cả nước, Đồng bằng sông Cửu Long đứng thứ hai với 22,2%, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đứng thứ 3 với 18%, tiếp đến là Khu vực miền núi phía Bắc với 15,9%, thấp nhất là vùng Đông Nam Bộ với 6,5%. Nhiều địa phương đã triển khai hiệu quả Chương trình OCOP, thúc đẩy sản phẩm, nâng cao chất lượng, số lượng sản phẩm OCOP, điển hình như: Thành phố Hà Nội, Thái Nguyên, Ninh Bình, Gia Lai, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ,...

Cũng theo Bộ NNMT, cả nước có 9.820 chủ thể OCOP, trong đó trong đó có 33,4% là HTX, 26,5% là doanh nghiệp nhỏ, 32,6% là cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh, còn lại là tổ hợp tác. Đặc biệt, với việc có 3.280 hợp tác xã có sản phẩm OCOP, đã từng bước chuyển đổi hoạt động, thực hiện chức năng tiêu thụ sản phẩm, gắn với việc xây dựng sản phẩm có tiêu chuẩn, quy chuẩn, bao bì, nhãn mác và thương hiệu, thay vì chỉ làm các dịch vụ đầu vào cho các thành viên. Nhiều địa phương đã chủ động hỗ trợ các chủ thể OCOP, đặc biệt là các HTX đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất và thương mại sản phẩm OCOP, điển hình như: Thái Nguyên, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nội, Thanh Hóa, Đồng Tháp,... 

Trong giai đoạn 2021-2025, Chương trình OCOP đã đào tạo hơn 70.000 lượt cán bộ, chủ thể OCOP, đối tượng chính là: Hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất hộ gia đình, đã tạo việc làm mới cho gần 22.000 lao động.

Vẫn tồn tại bất cập trong xây dựng thương hiệu; quản lý an toàn thực phẩm

Theo Thứ trưởng Bộ NNMT Nguyễn Hoàng Hiệp, hiện Chương trình OCOP vẫn còn nhiều bất cập như: Một số tiêu chí chưa phản ánh đầy đủ những vấn đề gắn với định hướng, tiếp cận của sản phẩm OCOP, cụ thể như: Các tiêu chuẩn gắn với vùng nguyên liệu địa phương; chưa khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo, như: sáng chế, giải pháp hữu ích,...

Cơ cấu điểm của một số tiêu chí còn có một số bất cập với định hướng và yêu cầu trong bối cảnh mới, như: Xây dựng thương hiệu; quản lý an toàn thực phẩm; khai thác và tích hợp câu chuyện sản phẩm; ứng dụng công nghệ trong phát triển bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc; phát triển kinh tế tư nhân,...

Một số tiêu chí mặc dù đã có sự điều chỉnh theo hướng lượng hóa nhưng vẫn khó đo đếm, đánh giá, phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người đánh giá, như: Quy mô sản xuất, chất lượng cảm quan,... Một số nội dung cần tiếp tục sửa đổi để phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và bộ máy quản lý nhà nước sau sáp nhập, như: Phạm vi đánh giá vùng nguyên liệu, lao động địa phương, thành phần Hội đồng đánh giá, phân hạng các cấp,...

Theo ý kiến của một số địa phương, hồ sơ đăng ký tham gia đánh giá sản phẩm OCOP vẫn còn phức tạp, gây tốn kém, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho chủ thể, do đó cần phải tăng cường áp dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, thống nhất.

Phân hạng sản phẩm OCOP được căn cứ vào kết quả đánh giá sản phẩm và tổng điểm

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm OCOP vừa được Bộ xây dựng và trình Chính phủ dựa trên cơ sở kế thừa Bộ tiêu chí đã áp dụng trong giai đoạn 2021-2025, vì vậy vẫn tiếp tục quy định các nhóm sản phẩm tham gia OCOP gồm 06 nhóm: Thực phẩm; Đồ uống; Dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; Thủ công mỹ nghệ; Sinh vật cảnh; và Dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.

Điểm mới ở chỗ, có sự phân hạng sản OCOP phẩm gồm 03 phần: Phần A: Các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (40 điểm), gồm: Tổ chức sản xuất; phát triển sản phẩm; sức mạnh cộng đồng; Phần B: Các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị (25 điểm), gồm: Tiếp thị; câu chuyện về sản phẩm; Phần C: Các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm (35 điểm), gồm: Chỉ tiêu cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo của sản phẩm; tiêu chuẩn sản phẩm; khả năng xuất khẩu, phân phối tại thị trường quốc tế.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp giải thích, sự phân hạng trên nhằm đảm bảo phù hợp với định hướng tiếp cận và yêu cầu triển khai của Chương trình OCOP, nâng cao vai trò và giá trị cộng đồng (vùng nguyên liệu địa phương, sử dụng lao động địa phương), đảm bảo giá trị, tính đặc trưng của sản phẩm thông qua câu truyện sản phẩm.

Về phân hạng sản phẩm OCOP được căn cứ vào kết quả đánh giá sản phẩm và tổng điểm. Như vậy, tổng điểm đánh giá cho mỗi sản phẩm tối đa là 100 điểm và được phân thành 05 hạng: Hạng 5 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 90 đến 100 điểm, là sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và hội tụ điều kiện để xuất khẩu. Hạng 4 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 70 đến dưới 90 điểm, là sản phẩm đặc trưng, từng bước có thương hiệu, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiếp cận thị trường tốt, có tiềm năng nâng cấp lên hạng 5 sao. Hạng 3 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 50 đến dưới 70 điểm, là sản phẩm có đặc thù, có sự ổn định về chất lượng, được quản lý và thương mại ổn định, có thể nâng cấp lên hạng 4 sao. Hạng 2 sao: Tổng điểm trung bình đạt từ 30 đến dưới 50 điểm, là sản phẩm bước đầu hình thành chất lượng, có thể tiếp tục nâng cấp để nâng lên hạng 3 sao. Hạng 1 sao: Tổng điểm trung bình đạt dưới 30 điểm, là sản phẩm sơ khai, chưa được thương mại, có thể nâng cấp lên hạng 2 sao.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, quy định công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được chia làm 02 cấp: cấp tỉnh và cấp trung ương. Theo đó, UBND cấp tỉnh đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao; Bộ NNMT chủ trì, phối hợp với các bộ ngành đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao (cấp quốc gia).