Đi giữa mùa độc lập

Sau những cơn mưa dài cuối tháng 8, bầu trời các xã vùng cao tại Thanh Hóa như được gột rửa đi hết những bụi bặm, oi bức của mùa hè… Dọc các tuyến đường dẫn vào thôn, bản được cắm rợp cờ đỏ, từng đoàn người trong bộ trang phục đặc trưng của dân tộc Mông náo nức, hân hoan xuống chợ giữa tiết trời thu trong xanh. Với họ, Tết Độc lập là dịp để đi gặp gỡ, giao lưu, thắt thêm chặt sợi dây đoàn kết giữa các bản làng, dòng họ và trên hết thảy, đây còn là dịp thể hiện lòng biết ơn đối với Đảng, với Bác Hồ - người đã có nhiều công lao to lớn trong việc giành lại độc lập cho dân tộc, đem lại ấm no, hạnh phúc như ngày hôm nay.

Trước ngày Quốc khánh 2/9, chị Vàng A Dế, xã Mường Lý đã chuẩn bị cho cả gia đình mình những bộ trang phục đẹp nhất. Tất cả xuống chợ, con trai sẽ quây quần bên những chén rượu ngô sủi tăm, thổi những điệu khèn làm đắm lòng người, con gái thì xòe ô, đi mua sắm. Vì nhà chị cách trung tâm xã hơn 10km, đường sá đi lại khó khăn, hơn nữa quanh năm làm nương rẫy, hiếm khi chị Dế được xuống chợ trung tâm, Tết Độc lập 2/9, cũng là ngày lễ lớn mà cả nhà chị mong chờ. Với chị và bà con dân bản, đây là dịp tất cả mọi người được nghỉ ngơi, ăn mặc đẹp để xuống chợ, đi chơi. Vui nhất trong dịp này có rất nhiều đặc sản, sản phẩm của bà con từ khắp nơi được đưa xuống chợ để bán, trao đổi hàng hóa tiêu dùng, nên mọi người tha hồ lựa chọn.

“Ồ, vui lắm chứ! Đây là dịp để bản làng mình vui niềm vui của ngày độc lập, ngày khai sinh ra nước Việt Nam. Bản làng có cuộc sống ấm no như hôm nay là nhờ ơn Đảng, ơn Bác Hồ cả đấy!”- chị Dế rưng rưng nói.

Đã thành thông lệ, ngay chiều ngày 1/9, ngoài đồng bào Mông ở Mường Lát, còn có rất đông những chàng trai, cô gái Mông đến từ các bản xa xôi như Mùa Xuân, Xía Nọi, xã Sơn Thủy; bản Ché Lầu, xã Na Mèo..., họ vượt hàng chục, cả trăm km đường rừng đến với trung tâm xã Mường Lát để vui chơi trong ngày tết Độc lập, lượng người đổ về rất đông, luôn trong tình trạng ken cứng.

Có mặt tại phiên chợ Xa Lao, xã Trung Lý sáng ngày 1/9, anh Ly Ly Pó, người dân tộc Mông ở xã Pù Nhi hào hứng cho biết: Vào dịp Tết Độc lập, đồng bào Mông thường tổ chức nhiều hoạt động vui chơi, giao lưu thể thao và biểu diễn văn hóa truyền thống đặc sắc. Thông qua các hoạt động tập thể, họ thể hiện lòng biết ơn đối với Đảng và Nhà nước đã mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Tết Độc lập trong truyền thống của người Mông mang đậm tinh thần cộng đồng và tính kết nối cao.

Vào ngày này, đồng bào thường diện những bộ trang phục truyền thống xúng xính; trai gái, người già, trẻ nhỏ cùng nhau xuống phố vui chơi, đón Tết. Họ coi đây là một trong những dịp Tết lớn nhất năm. “Ngày Quốc khánh 2/9, ai cũng vui mừng, phấn khởi, tạm gác lại công việc trên nương rẫy để xuống trung tâm đi chợ phiên, chúc sức khỏe nhau. Riêng với những chàng trai, cô gái, trong dịp chung vui tết Độc lập còn là dịp để gặp gỡ, làm quen và nên duyên với những người mình yêu. Nhiều người nên vợ, nên chồng cũng từ những cuộc vui dịp tết Độc lập”- anh Pó Ly cho biết.

Còn ông Sung Văn Pó, bản Chim cũng cho biết: Dịp này, các gia đình thường mổ lợn, trâu, gà… làm lễ cúng mời ông bà tổ tiên. Trước đó, đồng bào ở nhiều bản còn góp gà, lợn, gạo, rau củ, mở tiệc cùng nhau ăn mừng, múa hát suốt một ngày đêm. Sau đó, sẽ cùng nhau đi chơi phố, chơi chợ hoặc đi thăm hỏi bà con, họ hàng ở xa.

Tìm hiểu thêm từ phía đồng bào, chúng tôi được biết: Tết Độc lập của bà con đồng bào người Mông ở vùng cao của Thanh Hóa còn đặc biệt ý nghĩa khi gắn liền với lịch sử đấu tranh và cuộc sống của người Mông qua nhiều thập kỷ. Trước đây, người Mông chỉ sống trên những ngọn núi cao hoặc trong rừng sâu, họ cứ men theo các con suối lên những ngọn đồi cao để lập bản, làng sinh sống biệt lập đời này sang đời khác. Từ ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập 2/9, họ xuống núi giao lưu với các dân tộc khác. Đó được xem như một cuộc cách mạng giải phóng về tư tưởng và ý thức hệ trong đồng bào dân tộc Mông.

Chính vì những ý nghĩa to lớn ấy nên ngoài các lễ hội truyền thống, trong một năm, đồng bào Mông ở Thanh Hóa đã dành sự quan tâm đặc biệt cho ngày Tết Độc lập. Nhưng đồng bào Mông đón tết Độc lập to hơn cả. Đặc biệt, những năm gần đây, đồng bào được thụ hưởng nhiều chương trình, dự án, chính sách dân tộc, cuộc sống ngày càng phát triển, no ấm nên việc ăn tết Độc lập càng được bà con quan tâm, chuẩn bị chu đáo hơn. Trẻ con cũng được cha mẹ, ông bà mua quà bánh và quần áo mới.

Để có sân chơi cho đồng bào vui chơi đón tết Độc lập, hàng năm, các xã đều tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao như: Đẩy gậy, ném còn, kéo co, đánh bóng chuyền… Ngoài ra, để cuộc vui thêm phần thú vị, ban tổ chức còn tổ chức thi nấu thắng cố, giao lưu văn nghệ để phục vụ đồng bào.

Ông Lầu Minh Pó, nguyên Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Mường Lát (cũ) - người có nhiều năm nghiên cứu về nét văn hóa của đồng bào Mông, cho biết: “Hiện có khoảng 13.000 người Mông sinh sống trên địa bàn các xã vùng cao Thanh Hóa. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, đồng bào ngày nay được hưởng ấm no, hạnh phúc. Cứ đến dịp 2/9, đồng bào Mông lại ăn Tết to hơn cả Tết Nguyên đán”.