Dịch chồng dịch - nguy cơ hiện hữu

Tại Hà Nội, từ đầu năm tới nay đã ghi nhận 337 trường hợp mắc SXH, cao hơn cùng kỳ năm trước. Thành phố cũng xuất hiện thêm ổ dịch mới tại xã Thanh Oai, nâng tổng số ổ dịch từ đầu năm lên 7.

Cùng thời gian, Hà Nội ghi nhận 3.581 ca mắc TCM, tăng rõ rệt so với 2.839 trường hợp cùng kỳ năm 2025. Bệnh đã xuất hiện tại 126 phường, xã với tổng số 65 ổ dịch được ghi nhận.

Tại Hưng Yên, chỉ trong tuần qua, địa phương ghi nhận 45 trường hợp TCM, chủ yếu ở trẻ dưới 3 tuổi, cùng 13 trường hợp SXH, tăng 8 ca so với tuần trước. Trong số ca SXH, phần lớn được xác định là ca bệnh nội sinh, cho thấy virus đã lưu hành tại cộng đồng chứ không chỉ xâm nhập từ địa phương khác.

Trong khi đó, nguy cơ dịch chồng dịch tại khu vực phía Nam đã được các chuyên gia cảnh báo từ đầu năm. TS.BS Lưu Chấn Quang - Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật (Viện Pasteur TPHCM) cho biết, ngành y tế đang theo dõi chặt diễn biến của TCM và SXH, hai bệnh lưu hành quanh năm nhưng có thể cùng gia tăng mạnh trong mùa mưa.

Theo dữ liệu giám sát, TCM năm nay xuất hiện sớm và tăng nhanh ngay từ thời điểm năm học còn diễn ra. Đáng chú ý, tỷ lệ mẫu xét nghiệm dương tính từ đầu năm luôn duy trì trên 70%, trong khi những năm trước thường chỉ dao động từ 30 - 40%.

Với SXH, khu vực phía Nam đã bước vào mùa mưa, thời điểm thuận lợi để muỗi vằn sinh sản. Virus Dengue type 2 vẫn là chủng lưu hành chủ yếu và thường liên quan đến các ca bệnh nặng. Mặc dù nền dịch hiện thấp hơn mức trung bình 5 năm, ngành y tế vẫn duy trì cảnh giác bởi số ca có thể tăng nhanh khi các ổ bọ gậy không được xử lý triệt để.

Bên cạnh SXH và TCM, một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác cũng đang có dấu hiệu đáng lo. Tại khu vực phía Nam, đến tuần dịch tễ thứ 23 của năm 2026 đã ghi nhận 26 trường hợp mắc bệnh não mô cầu, tương đương trung bình mỗi tuần có một ca mới. Trong khi năm 2024, toàn khu vực chỉ ghi nhận chưa đến 10 trường hợp.

TS.BS Lưu Chấn Quang cảnh báo, não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm có diễn tiến nhanh nhất. Người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu vào buổi sáng nhưng đến buổi tối đã rơi vào tình trạng nguy kịch, thậm chí tử vong nếu bệnh diễn tiến tối cấp.

Cùng với đó, sởi, thủy đậu, cúm, và các bệnh hô hấp vẫn tiếp tục lưu hành. Tại Hà Nội, từ đầu năm đến giữa tháng 6 đã ghi nhận 290 ca sởi, 48 ca ho gà và hơn 200 ca Covid-19. Ở khu vực Bắc Trung Bộ, các địa phương cũng phải đồng thời chuẩn bị ứng phó SXH, TCM, sởi, thủy đậu, não mô cầu, bệnh hô hấp và các bệnh đường tiêu hóa có thể gia tăng sau mưa bão.

Theo các chuyên gia, nguy cơ dịch chồng dịch không có nghĩa một người chắc chắn mắc nhiều bệnh cùng lúc, mà phản ánh tình trạng nhiều dịch bệnh cùng lưu hành, cùng gia tăng trong một thời điểm. Khi đó, người dân có thể tiếp xúc với nhiều tác nhân gây bệnh, còn cơ sở y tế phải đồng thời tiếp nhận, phân loại và điều trị nhiều nhóm bệnh có triệu chứng ban đầu tương tự.

Sốt, đau đầu, mệt mỏi, nôn, phát ban hoặc rối loạn tiêu hóa có thể xuất hiện ở nhiều bệnh khác nhau. Nếu chỉ dựa vào biểu hiện ban đầu để tự chẩn đoán và điều trị tại nhà, người bệnh có thể bỏ lỡ giai đoạn cần theo dõi hoặc can thiệp sớm.

Trong bối cảnh nhiều bệnh cùng lưu hành, BS Nguyễn Văn Mác Toàn - Quản lý Y khoa Hệ thống VNVC cho rằng, cần xây dựng nhiều lớp bảo vệ thay vì chỉ tập trung vào một biện pháp. Vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, dinh dưỡng hợp lý, sử dụng thực phẩm và nguồn nước an toàn, kiểm soát muỗi truyền bệnh và tiêm chủng đầy đủ cần được thực hiện song song.