Diễn đàn kinh tế Mùa thu 2026: Bàn bài toán vốn cho tăng trưởng

Cần nguồn vốn lớn cho giai đoạn tăng trưởng mới

TS Cấn Văn Lực - chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ Quốc gia cho biết, kinh nghiệm từ các quốc gia từng duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10% cho thấy, tỷ lệ tổng vốn đầu tư thường phải đạt 35 - 40% GDP, tốc độ tăng vốn đầu tư hàng năm khoảng 13 - 15%. Trong mô hình tăng trưởng này, vốn đóng góp tới 40 - 50%, bên cạnh lao động và năng suất nhân tố tổng hợp.

Theo TS Lực, đối với Việt Nam, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu huy động vốn từ nay đến năm 2030 ước cần khoảng 280 - 300 tỷ USD/năm. Tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2021 - 2030 lên tới gần 1.500 tỷ USD. Trong khi đó, khu vực nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20 - 22%, phần còn lại (tương đương 78%) phải huy động từ khu vực tư nhân trong nước và quốc tế.

Song một trong những điểm nghẽn hiện nay là cơ cấu huy động vốn chưa cân đối. Tín dụng ngân hàng vẫn chiếm khoảng 51% tổng lượng vốn cung ứng cho nền kinh tế, trong khi kênh cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới đóng góp khoảng 13 - 14%. Nếu tính cả trái phiếu Chính phủ, tỷ trọng huy động qua thị trường vốn cũng chỉ khoảng 23%. Sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng đang tạo sức ép lên hệ thống tài chính, vì vậy, phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu trở thành yêu cầu cấp thiết để đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn.

Qua đó, ông Lực đề xuất đẩy mạnh huy động tài chính xanh, tài chính bền vững quốc tế; tận dụng nguồn lực từ thặng dư thương mại, FDI và du lịch; thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Cùng với đó là phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế...

Thu hút dòng vốn toàn cầu bằng niềm tin và thể chế

Từ yêu cầu huy động nguồn lực, VIFC tại TPHCM và Đà Nẵng được kỳ vọng mở kết nối thị trường tài chính trong nước với dòng vốn toàn cầu. Thế nhưng, để một VIFC trở thành điểm đến của dòng vốn toàn cầu, lợi thế về thị trường và chính sách ưu đãi là chưa đủ. Yếu tố quyết định vẫn là niềm tin của nhà đầu tư. Các chuyên gia nhìn nhận, xây dựng uy tín cho một trung tâm tài chính là quá trình dài hạn, không thể hoàn thành chỉ trong một vài năm. Tuy nhiên, nếu sớm hình thành những giao dịch thực chất, thu hút được các định chế uy tín và duy trì tính nhất quán trong thực thi chính sách, Việt Nam có cơ hội từng bước xác lập vị thế trên bản đồ tài chính khu vực.

Ông Oscar Njuguna – Cố vấn thành viên cao cấp, Cơ quan điều hành VIFC Việt Nam tại Đà Nẵng cho rằng, niềm tin phải được xây dựng trên hệ thống quy định rõ ràng, quá trình thực thi minh bạch và nhất quán. Nhà đầu tư quốc tế cần nhìn thấy khả năng dự báo chính sách, đặc biệt là chính sách thuế dài hạn, cùng cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả khi phát sinh vấn đề.

Cùng quan điểm, ông Richard D. Mcclellan – Giám đốc Điều hành VIFC Việt Nam tại TPHCM nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế một cửa, tạo điều kiện để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về hợp đồng, kế toán, quản lý tài sản và hoạt động ngân hàng sẽ giúp giảm rào cản, tăng khả năng kết nối dòng vốn xuyên biên giới.

Làm rõ hơn mô hình vận hành, bà Đào Thanh Hương - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, Việt Nam lựa chọn mô hình một trung tâm tài chính với hai điểm đến là TPHCM và Đà Nẵng. Hai địa điểm có định hướng phát triển bổ trợ cho nhau, cùng sử dụng một hệ thống dữ liệu, quy chế hoạt động và cơ chế giám sát thống nhất. Trong đó, TPHCM tập trung phát triển các sản phẩm tài chính truyền thống và chuyên sâu; Đà Nẵng hướng đến tài chính hiện đại, đổi mới sáng tạo. Việc thiết kế sản phẩm sẽ xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường và nhà đầu tư, đồng thời tuân thủ các chuẩn mực vận hành, giám sát.

Ông Trương Minh Huy Vũ - Phó Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, tìm kiếm nguồn tài chính không đơn thuần là thu hút dòng tiền, mà phải gắn với mô hình hoạt động, sản phẩm và cách tiếp cận mới. Dự kiến trong tháng 11, thành phố sẽ ban hành quy trình, quy chế tiếp nhận các quỹ đầu tư và đơn vị quản lý quỹ theo ba cấp độ, tham chiếu mô hình tại Singapore, Dubai và Hồng Kông. Định hướng quan trọng của TPHCM là thông qua trung tâm tài chính để dẫn vốn vào nền kinh tế thực, trước mắt phục vụ nhu cầu phát triển của thành phố, vùng Đông Nam bộ, đồng thời kết nối với Đà Nẵng và khu vực miền Trung.