Doanh nghiệp được gì khi đầu tư cho ESG?

ESG và chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp

Dẫn số liệu báo cáo khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025 của PwC Việt Nam, giới chuyên gia kinh tế nhận định, số liệu thống kê cho thấy sự chuyển dịch rõ nét của các doanh nghiệp (DN) Việt Nam từ nhận thức sang hành động trong lĩnh vực Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG).

Và trước áp lực ngày càng tăng từ các tiêu chuẩn toàn cầu, kỳ vọng của các bên liên quan, cũng như các cam kết khí hậu quốc gia của Việt Nam, ESG ngày càng được nhìn nhận như một ưu tiên chiến lược thay vì chỉ là một hoạt động tuân thủ. Kết quả khảo sát từ 174 đại diện DN tại Việt Nam cho thấy, 89% DN cho biết họ đã thiết lập hoặc đang có kế hoạch thiết lập các cam kết ESG trong vòng 2 - 4 năm tới, tăng so với mức 80% ghi nhận vào năm 2022.

Theo đó, mức độ cam kết của các DN là rất khác nhau. Cụ thể, 54% DN đã thực hiện; trong khi 13% đang trong giai đoạn lập kế hoạch nhưng chưa triển khai. Ngoài ra, 22% DN đang ở giai đoạn khởi đầu và 11% vẫn chưa bắt đầu bất kỳ hành động nào. Đặc biệt, các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thể hiện tỷ lệ thực hiện cao, đạt 71%. DN niêm yết cũng cho thấy sự chủ động đáng kể trong việc hành động. Ông Nguyễn Hoàng Nam - Phó Tổng Giám đốc PwC Việt Nam cho biết, về quản trị, DN Việt Nam đã có bước tiến rõ rệt. Kết quả khảo sát cũng cho thấy quản trị là trụ cột ESG phát triển mạnh nhất, với 41% đã xác lập cơ cấu quản trị ESG chính thức và 68% DN ghi nhận sự tham gia của Hội đồng Quản trị vào các vấn đề ESG.

Phó Tổng Giám đốc PwC Việt Nam nhận định, ESG tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng. Từ chỗ chỉ là khái niệm mới mẻ, ESG nay đã trở thành yêu cầu thực tế, gắn liền với khả năng tồn tại và phát triển của DN. Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Hải Bình - Tổng Giám đốc STP Group chia sẻ, hiện ESG được các DN đưa vào chiến lược phát triển hạ tầng xanh, kinh tế tuần hoàn và chuỗi nuôi biển bền vững để tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn. ESG đã thực sự trở thành một kỷ luật quản trị và năng lực vận hành của DN, với các chỉ số có thể đo lường và kiểm chứng. Bà Bình chia sẻ thêm, nếu trước đây, ESG thường được nhìn nhận chủ yếu như một yêu cầu báo cáo. Hiện nhiều DN, trong đó có STP Group coi ESG là một hệ thống quản trị rủi ro và hiệu suất. STP Group đang triển khai mô hình Smart ESG theo hướng minh bạch và số hóa, ứng dụng ERP và AI để giám sát, đánh giá và quản trị rủi ro một cách toàn diện. Về tổ chức và phân công, mỗi phòng ban đều có đại sứ ESG, tạo thành một cơ chế triển khai thường xuyên, thay vì những hoạt động mang tính phong trào theo thời điểm.

Cơ hội tham gia sân chơi lớn

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), DN tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 82% lao động, đóng góp 50% GDP và hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường. Tuy nhiên, DN đang đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, yêu cầu xanh hóa chuỗi cung ứng và các tiêu chuẩn ESG ngày càng chặt chẽ. Vì vậy, kinh doanh bền vững không còn là lựa chọn tự nguyện mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Về vấn đề đầu tư và triển khai ESG, ông Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhận định, DN Việt Nam hiện đối mặt với 3 khó khăn lớn nhất trong quá trình đưa ESG vào vận hành: Việt Nam vẫn chưa có bộ tiêu chí, hướng dẫn hay lộ trình thống nhất trên phạm vi toàn quốc; phần lớn DN nhỏ và vừa lại thiếu vốn, thiếu nhân lực chuyên trách, thiếu nhận thức và thiếu năng lực triển khai; vai trò người đứng đầu.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hưng - Tổng Giám đốc TPBank thừa nhận, đây là một khoản đầu tư tốn kém, đặc biệt trong bối cảnh nhiều tiêu chuẩn chưa mang tính bắt buộc, trong khi DN vẫn phải đối mặt với những áp lực rất thực tế về dòng tiền, chi phí và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Vậy nhưng, vẫn theo ông Hưng, với riêng lĩnh vực tài chính ngân hàng, thì đây lại là lựa chọn không thể trì hoãn. Một ngân hàng muốn tồn tại trước hết phải có giấy phép hoạt động, tiếp đó là hệ thống vận hành và nguồn nhân lực. Trong chuỗi này, công nghệ đóng vai trò sống còn. Ngân hàng không đầu tư công nghệ sẽ khó có khả năng cạnh tranh và thậm chí không thể tồn tại. Vì vậy, việc bỏ chi phí cho chuyển đổi số, dữ liệu và các tiêu chuẩn liên quan đến ESG là điều tất yếu. ESG có thể chưa mang lại lợi nhuận trực tiếp trong ngắn hạn, nhưng lại giúp ngân hàng nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa hoạt động và gia tăng uy tín trên thị trường.

Đặc biệt, trong các dự án có yếu tố quốc tế, tiếp cận nguồn vốn nước ngoài hoặc hợp tác với các tổ chức tài chính toàn cầu, ESG đang trở thành điều kiện gần như bắt buộc. Khi đó, chi phí đầu tư cho ESG được xem như khoản đầu tư cho nguồn thu trong tương lai, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh.