Độc đáo phiên chợ âm dương chỉ diễn ra một lần trong năm
Chỉ họp một lần vào đêm mùng 4, rạng sáng mùng 5 Tết, chợ Âm Dương (phường Võ Cường, TP Bắc Ninh) khoác màu sắc huyền bí. Trong ánh nến chập chờn, người dân lặng lẽ mua bán, không mặc cả, gửi gắm ước mong bình an và may mắn cho năm mới.
Không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi hàng hóa, chợ Âm Dương còn là một không gian tín ngưỡng đặc sắc của người Kinh Bắc, gắn liền với quan niệm dân gian về sự giao hòa giữa hai cõi âm – dương. Người dân tin rằng trong khoảnh khắc thiêng liêng đầu xuân, khi đất trời chuyển giao, người sống và người đã khuất có thể “hội ngộ”, sẻ chia và chứng giám cho những ước nguyện bình an, may mắn của năm mới.
Ghi nhận từ đêm mùng 5 Tết (21/2), khu vực cổng chợ Âm Dương đã ken đặc người dân đứng chờ đến giờ khai phiên. Trước lối vào, bốn lính nghi trượng trong trang phục truyền thống túc trực canh gác, giữ gìn trật tự và tạo nên không khí trang nghiêm cho phiên chợ đặc biệt chỉ họp một lần trong năm.
Ngay từ lối vào, các sạp hàng đã bày kín vàng mã, gạo, muối, bật lửa… phục vụ người dân “mua may, bán rủi” đầu năm.
Mọi giao dịch trong chợ đều diễn ra lặng lẽ; người mua không mặc cả, người bán cũng không nói thách, tất cả diễn ra trong không khí trầm mặc, linh thiêng.
Theo ghi chép dân gian của làng, đêm mùng 4 Tết được xem là thời khắc âm dương giao hòa, khi ranh giới giữa hai cõi trở nên mong manh nhất. Sau khi sắm sửa hương, vàng mã tại chợ, người dân lặng lẽ sang khu nghĩa trang liền kề để hóa vàng, thắp hương, gửi gắm lòng thành kính và nỗi nhớ thương tới tổ tiên, người đã khuất, cầu mong một năm mới bình an, thuận hòa.
Khu vực bán gà đen luôn sôi động và thu hút đông người nhất trong phiên chợ. Theo quan niệm dân gian, gà đen là lễ vật quan trọng trong các nghi thức cúng tế đầu năm, được tin rằng có thể giúp gia chủ xua đuổi vận rủi, trấn tà và mang lại may mắn, bình an cho cả năm.
Ông Nguyễn Văn Hiểu (50 tuổi, làng Xuân Ổ) cho biết năm nay ban tổ chức chuẩn bị khoảng 350 con gà đen phục vụ người dân. Để mua, người dân phải xếp hàng nhận phiếu theo thứ tự, và không phải ai cũng có cơ hội sở hữu.
Được phục dựng từ năm 2022, chợ Âm Dương nhanh chóng thu hút đông đảo người dân và du khách tìm về mỗi dịp đầu xuân. Không chỉ dừng lại ở quan niệm “mua may, bán rủi”, phiên chợ đêm dần trở thành một không gian văn hóa – tâm linh thiêng liêng, nơi người sống gửi gắm lòng thành, tình cảm và nỗi nhớ thương tới tổ tiên, người đã khuất, đồng thời gìn giữ một nét đẹp truyền thống của vùng Kinh Bắc.
