Đổi mới kiểm toán, hoàn thiện thể chế nâng cao hiệu lực kiến nghị kiểm toán
Ngày 27/10, tại Hà Nội, Kiểm toán Nhà nước tổ chức hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, thể chế và đổi mới”.
Tham dự hội thảo có Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng; ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch Tổ chức các Cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI); ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Việt Nam.
Cùng dự có 16 đoàn đại biểu cơ quan kiểm toán tối cao các nước và đại sứ các quốc gia Azerbaijan, Iran, Malaysia, Indonesia, Campuchia tại Việt Nam.
Đổi mới kiểm toán đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia
Phát biểu chào mừng Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh vai trò của các SAI trong thúc đẩy công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, giữ vững kỷ luật tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Trong bối cảnh mới, kiểm toán công không chỉ dừng ở việc kiểm tra tuân thủ mà còn cần đóng góp vào quá trình hoạch định chính sách, nhận diện sớm rủi ro mang tính hệ thống và nâng cao giá trị công.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý, ảnh vệ tinh và các công nghệ số đang làm thay đổi phương thức tổ chức, thực hiện kiểm toán. Đồng thời, những lĩnh vực như tài sản số, cơ sở dữ liệu quốc gia, tài chính xanh, trái phiếu xanh và ứng phó biến đổi khí hậu đặt ra yêu cầu mở rộng năng lực chuyên môn, phương pháp và phạm vi kiểm toán phù hợp với quy định pháp luật.
Đối với KTNN Việt Nam, việc xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật KTNN là những nhiệm vụ quan trọng. Phó Chủ tịch Quốc hội tin tưởng Hội thảo sẽ mang lại những kinh nghiệm và khuyến nghị thiết thực, góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực kiến nghị kiểm toán, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng KTNN Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, có uy tín trong khu vực và quốc tế.
Phát biểu tại hội thảo, ông K. Sanjay Murthy, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI nhấn mạnh, tính độc lập là nền tảng hoạt động, niềm tin của công chúng là mục tiêu hướng tới. Theo ông, kiểm toán thế hệ mới không chỉ phải giải thích những gì đã sai mà còn cần giúp các chính phủ nhận diện những rủi ro đang hình thành.
Ông K. Sanjay Murthy cho rằng, công nghệ giúp kiểm toán viên tiếp cận nhiều thông tin hơn, nhưng xét đoán chuyên môn mới giúp hiểu đúng những thông tin đó, còn tính liêm chính quyết định cách thức hành động trên cơ sở kết quả phân tích…
Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, đổi mới phương pháp kiểm toán
Phát biểu tại Hội thảo, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đánh giá các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ nhiều vấn đề về địa vị pháp lý, tính độc lập, nhiệm vụ, vai trò và xu hướng phát triển của các SAI; cơ chế bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán; giá trị pháp lý của báo cáo và việc thực hiện kiến nghị kiểm toán; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chiến lược phát triển, phương pháp kiểm toán mới, chuyển đổi số, AI và sử dụng dữ liệu lớn. Tổng Kiểm toán nhà nước cũng nêu năm vấn đề trọng tâm từ kết quả hội thảo, đó là:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, củng cố tính độc lập và uy tín của các cơ quan kiểm toán tối cao. Việc đổi mới khung khổ thể chế, chính sách và chuẩn mực về kiểm toán cần gắn với bảo đảm tính độc lập, chuyên nghiệp, minh bạch và liêm chính. Tính độc lập và uy tín phải được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc, cùng chất lượng và hiệu quả thực chất của hoạt động kiểm toán.
Đồng thời đổi mới phương pháp kiểm toán theo hướng dựa trên rủi ro và bằng chứng; phát huy vai trò của kiểm toán trong hoạch định và giám sát chính sách; bảo đảm các kiến nghị kiểm toán được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả.
Nhấn mạnh về việc cần đẩy nhanh chuyển đổi số gắn với phát triển nguồn nhân lực, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng: “Các SAI cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, AI và phân tích dữ liệu lớn, đồng thời phát triển đội ngũ có đủ năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, pháp lý, kỹ năng số và kiến thức công nghệ. AI có thể hỗ trợ nâng cao năng suất, giảm thời gian tìm kiếm, phân tích thông tin và đánh giá rủi ro, nhưng không thay thế xét đoán chuyên môn của kiểm toán viên dựa trên bằng chứng và căn cứ pháp lý đầy đủ”.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự hợp tác, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, các SAI, đối tác quốc tế, các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương đối với KTNN Việt Nam, nhất là trong quá trình xây dựng Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và sửa đổi, bổ sung Luật KTNN.