Đội ngũ trí thức mong được tạo điều kiện để được đóng góp nhiều hơn

Trong không khí  Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, TS Vũ Văn Ngọc – Uỷ viên Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khoá X, Viện trưởng Viện Đào tạo tiên tiến, chất lượng cao POHE, Đại học Kinh tế Quốc dân đã có những chia sẻ về yêu cầu đổi mới hoạt động của MTTQ Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Phát triển kinh tế tri thức từ sức mạnh đại đoàn kết

TS Vũ Văn Ngọc nhận định, Đại hội này không chỉ là sự kiện chính trị- xã hội quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn là dịp để tiếp tục khẳng định vai trò của Mặt trận trong việc tập hợp, phát huy sức mạnh của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đội ngũ trí thức trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng, TS Vũ Văn Ngọc cho rằng, cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay chủ yếu nằm ở kinh tế tri thức, vì vậy nguồn lực trí thức ngày càng trở thành nguồn lực chiến lược.

Đội ngũ trí thức không chỉ hoạt động trong các viện nghiên cứu hay trường đại học mà còn hiện diện mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp, công nghệ, tài chính, quản trị và các ngành kinh tế sáng tạo. Đây là lực lượng có khả năng tạo ra tri thức mới, thúc đẩy năng suất lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo TS Vũ Văn Ngọc, Mặt trận cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức tập hợp và phát huy trí thức theo hướng thực chất, hiện đại và mở rộng hơn. Điều quan trọng nhất là phải tạo ra cơ chế để trí thức được lắng nghe, được phản biện và tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng chính sách. Các diễn đàn phản biện xã hội, tư vấn chính sách hay chương trình kết nối chuyên gia cần được tổ chức thường xuyên, chuyên sâu và gắn với những vấn đề lớn của đất nước.

Từ góc độ giáo dục đại học, TS Vũ Văn Ngọc nhìn nhận, việc phát huy nguồn lực trí thức phải bắt đầu từ môi trường đào tạo. Các trường đại học hiện nay cần không chỉ đào tạo kiến thức chuyên môn mà còn phải hình thành năng lực đổi mới sáng tạo, tư duy phản biện, trách nhiệm xã hội và tinh thần phụng sự đất nước cho thế hệ trẻ. Đây cũng là định hướng mà Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE của Đại học Kinh tế Quốc dân đang theo đuổi trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hội nhập quốc tế.

Phản biện xã hội phải tạo được tác động thực chất

Đánh giá về hoạt động phản biện xã hội thời gian qua, TS Vũ Văn Ngọc cho rằng công tác này đã có nhiều chuyển biến tích cực và ngày càng đi vào chiều sâu hơn. Vai trò của Mặt trận trong việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết nối ý chí và trí tuệ xã hội ngày càng được khẳng định rõ nét.

Tuy nhiên, theo ông, trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động phản biện vẫn còn dư địa để tiếp tục đổi mới. Ở một số nơi, phản biện xã hội còn mang tính thời điểm hoặc hành chính; cơ chế tiếp nhận, phản hồi và sử dụng ý kiến chuyên gia chưa thật sự đồng bộ. Một số trí thức có năng lực chuyên môn cao vẫn chưa có nhiều điều kiện tham gia thường xuyên vào quá trình xây dựng chính sách công hoặc giải quyết các vấn đề lớn của xã hội.

TS Vũ Văn Ngọc cho rằng điều quan trọng trong giai đoạn tới không chỉ là “tập hợp” trí thức mà phải tạo được cơ chế để trí thức tham gia một cách thực chất, liên tục và có ảnh hưởng rõ ràng tới quá trình hoạch định chính sách.

Theo ông, khi một ý kiến phản biện được tiếp thu, một sáng kiến khoa học được chuyển hóa thành chính sách hoặc giải pháp thực tiễn thì đó mới là thước đo hiệu quả thực sự của hoạt động tham vấn phản biện xã hội.

Ông cũng nhấn mạnh cần đổi mới mạnh mẽ phương thức kết nối đội ngũ trí thức theo hướng mở hơn, linh hoạt hơn và ứng dụng mạnh công nghệ số, bởi với cơ chế kết nối hiệu quả, đây sẽ là nguồn lực rất lớn cho sự phát triển đất nước.

Kỳ vọng Mặt trận đổi mới mạnh mẽ

Là một Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đồng thời công tác trong lĩnh vực giáo dục đại học, TS Vũ Văn Ngọc cho rằng, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI mang nhiều dấu ấn đổi mới cả về tư duy và phương thức hoạt động của Mặt trận. Nếu trước đây vai trò tập hợp, vận động quần chúng được nhấn mạnh nhiều hơn thì hiện nay Mặt trận ngày càng thể hiện rõ vai trò trung tâm đoàn kết, kết nối trí tuệ xã hội, phát huy dân chủ, phản biện xã hội và đồng hành cùng quá trình xây dựng chính sách phát triển quốc gia.

Theo TS Vũ Văn Ngọc, một điểm mới đáng chú ý của nhiệm kỳ này là yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế được đặt ra rõ nét hơn trong hoạt động của Mặt trận. Đây là hướng đi phù hợp với bối cảnh hiện nay bởi việc tập hợp nhân dân, trí thức, doanh nghiệp hay thế hệ trẻ không thể chỉ thực hiện theo phương thức truyền thống mà cần tận dụng mạnh mẽ nền tảng số, mạng lưới chuyên gia và các hình thức kết nối mở, linh hoạt hơn.

TS Vũ Văn Ngọc cũng kỳ vọng Đại hội này sẽ tạo ra những cơ chế thực chất hơn để phát huy vai trò phản biện xã hội, hiến kế phát triển đất nước và tập hợp trí tuệ Việt Nam trong và ngoài nước. Theo ông, điều quan trọng không chỉ là tiếp nhận ý kiến mà còn là khả năng chuyển hóa các sáng kiến, đề xuất khoa học thành chính sách và giải pháp cụ thể phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Từ góc độ giáo dục đại học, ông kỳ vọng nhiệm kỳ mới của Mặt trận sẽ thúc đẩy mạnh hơn sự gắn kết giữa Nhà nước, Mặt trận, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng trí thức nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.