Đồng bằng sông Cửu Long: Tìm giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Cấp bách chống hạn mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Biến máy lọc nước mặn thành nước ngọt

Trước tình hình mặn xâm nhập đã gây nhiều thiệt hại cho sản xuất cây giống tại địa phương và đe dọa ảnh hưởng về lâu dài, anh Phạm Kim Quang, ngụ ấp Bình Tây, xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, đã quyết định đầu tư lắp đặt máy lọc nước mặn thành nước ngọt để phục vụ sản xuất cây giống. Thiết bị lọc nước do anh Phạm Kim Quang tự đầu tư lắp đặt khá đơn giản nhưng có khả năng lọc được khoảng 400 lít nước/giờ. Máy vận hành bằng một động cơ điện 2 mã lực nên cũng không tốn quá nhiều điện. Nếu cho máy vận hành liên tục trong khoảng 10-12 giờ, máy có thể sản xuất được 4-5m3 nước ngọt, không chỉ đảm bảo nước phục vụ cho gia đình mà còn dùng để tưới cho hàng ngàn bịch cây giống. Điều đáng chú ý là giá thành của thiết bị lọc nước mặn do anh Quang tự đầu tư lắp đặt chỉ ở mức khoảng 30 triệu đồng, phù hợp với khả năng đầu tư của nhiều hộ dân sản xuất cây giống. Anh Quang cho biết: Tìm hiểu trên internet, anh thấy nhiều công ty giới thiệu lắp đặt trọn gói nhiều thiết bị có khả năng lọc nước mặn thành nước ngọt nhưng với giá hơn 100 triệu đồng. Do vậy, anh đã nghiên cứu đặt mua những bộ phận quan trọng không thể tự chế. Sau đó, anh mua thêm các trang thiết bị cần thiết sẵn có tại địa phương để lắp máy lọc nước. Qua 2 tháng lắp đặt đưa vào sử dụng, máy vận hành rất tốt, sử dụng thiết bị đo độ mặn để kiểm tra cho thấy, nước bị nhiễm mặn lên đến 22-23‰ nhưng sau khi đưa qua máy lọc đã trở thành nước ngọt bình thường. Mô hình tự đầu tư lắp đặt máy lọc nước tại hộ gia đình anh Phạm Kim Quang là một điểm sáng cần được tiếp tục nghiên cứu và nhân rộng.

Khuyến khích mô hình nuôi vịt biển

ở lĩnh vực sản xuất, tỉnh Tiền Giang đã khuyến khích bà con chọn mô hình nuôi vịt biển. Cụ thể, giống vịt biển 15 (gọi tắt là vịt biển) là sản phẩm do Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên (thuộc Viện Chăn nuôi - Bộ NN&PTNT) nghiên cứu và chọn tạo thành công. Hiện nay, giống vịt biển 15 được chăn nuôi hiệu quả tại nhiều tỉnh như: Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình, Quảng Ngãi, Kiên Giang… Mô hình tuy mới triển khai nhưng được nhiều hộ nuôi vịt hưởng ứng. Mô hình chăn nuôi vịt biển do Chi cục Thú y tỉnh Tiền Giang thực hiện ở 4 hộ thuộc 2 xã Phú Đông và Phú Tân (huyện Tân Phú Đông). Khi tham gia mô hình, người chăn nuôi được hỗ trợ 100% giống, 25% tiền thức ăn (vịt từ 1 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi) và hỗ trợ 25% thuốc sát trùng. Bà Đỗ Thị Kim Hiếu, ấp Rãnh, xã Phú Đông là một trong 4 hộ tham gia mô hình được Chi cục Thú y tỉnh hỗ trợ 250 con vịt biển. Đến nay, đàn vịt đã trên 2 tháng tuổi và cân nặng trung bình khoảng 2,3 kg/con. Loại vịt biển này chịu được nguồn nước mặn, tỷ lệ hao hụt thấp và tăng trọng nhanh; vịt uống nước mặn, sống được ở những nơi có độ mặn cao, thức ăn cho vịt cũng phong phú. Đàn vịt biển 250 con của gia đình ông Trần Văn Cẩn, ấp Cồn Cống, xã Phú Tân cũng thích nghi tốt với môi trường.

Bà Nguyễn Thị Mến, Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh Tiền Giang cho biết, giống vịt biển này là loại thủy cầm có giá trị kinh tế cao, sinh trưởng nhanh, chống chịu dịch bệnh tốt, thích nghi được ở môi trường nước lợ, mặn ở địa phương nên có thể sống tại các vùng cửa sông, cửa biển và bãi biển. Với khả năng thích nghi cao ở vùng ven biển khi nguồn nước ngọt, lợ khan hiếm vào mùa khô, giống vịt biển sẽ giúp cho nông dân nơi đây có lựa chọn tốt hơn để phát triển nghề chăn nuôi, đồng thời tận dụng được nguồn thức ăn thủy sản từ các bãi ven biển. Mô hình này đang mở ra triển vọng cho nông hộ trong việc đa dạng hóa loại vật nuôi, phù hợp với biến đổi khí hậu như hiện nay.

Về phía doanh nghiệp, Công ty TNHH giống thủy sản Hưng Phú đã hỗ trợ nông dân nuôi tôm các tỉnh, thành vùng ĐBSCL ứng dụng nuôi ghép tôm sú, tôm thẻ chân trắng với tôm càng xanh, kỹ thuật nuôi ghép mật độ thấp mở ra hướng chuyển đổi, phát triển mô hình sản xuất nuôi tôm nước lợ hoặc tại các vùng lúa bị nhiễm mặn. Năm 2016, Công ty TNHH giống thủy sản Hưng Phú đặc biệt phát triển giống tôm càng xanh đạt chuẩn, kháng bệnh và lớn nhanh tại môi trường nước lợ và sống được môi trường nhiễm mặn với cường độ cho phép,… đáp ứng tốt nhu cầu của nông dân.

Cơ cấu lại nông nghiệp

Đối phó với biến đổi khí hậu, UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp năm 2016. Theo đó, Đồng Tháp chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng củng cố và phát triển các ngành hàng chủ lực; nghiên cứu và tổ chức sản xuất các ngành hàng tiềm năng trong chăn nuôi, hoa màu, cây ăn trái và thủy sản nhằm phục hồi và ổn định tăng trưởng nông nghiệp với chỉ tiêu tăng trưởng của ngành đạt 6,2%/năm. Từng bước hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trên cơ sở đổi mới tổ chức sản xuất.
Tổng nguồn vốn thực hiện Kế hoạch là 22 tỉ đồng. Nguồn vốn này tập trung cho các hoạt động, như: tuyên truyền; tiếp tục hỗ trợ phát triển 5 ngành hàng chủ lực lúa gạo, cá tra, xoài, vịt và hoa kiểng thông qua các mô hình, điểm trình diễn…; triển khai thực hiện thí điểm mô hình đổi mới thể chế và đổi mới tổ chức sản xuất nông nghiệp, chính sách nông nghiệp…

Sử dụng bền vững nguồn nước sông Mekong

Và một giải pháp căn cơ cũng được đặt ra cấp bách tại Hội thảo “Sử dụng bền vững nguồn nước sông Mekong” được tổ chức tại Cần Thơ mới đây. Theo các chuyên gia, nguồn nước này đóng vai trò quan trọng đối với tất cả các nước (Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam) mà nó đi qua trong phát triển nông nghiệp, sản xuất năng lượng, du lịch,… Xuất phát từ thực tế này, nhiều ý kiến cho rằng, sông Mekong có mối liên hệ với nhiều nước, do đó các bên có liên quan cần góp sức, tìm tiếng nói chung để giải quyết vấn đề về nguồn nước trong thời gian tới.

Riêng đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các địa phương cần tập trung gieo sạ lúa ở khu vực không bị ảnh hưởng bởi mặn như An Giang, Đồng Tháp, Tiền Giang… nhưng phải có sự kết hợp với biện pháp sử dụng tiết kiệm nguồn nước. Những vùng ven biển không nên sử dụng các biện pháp công trình lãng phí ngăn mặn phát triển cây lúa mà nên thay thế bằng những loại cây trồng khác chịu mặn hoặc nuôi trồng thủy sản…