Đồng bằng sông Cửu Long ứng phó với sạt lở - Bài cuối: Chủ động phòng chống

Sạt lở ở bờ sông Vàm Nao (An Giang).

Tính mạng, tài sản người dân là trên hết

Trong buổi làm việc với các tỉnh thành vùng ĐBSCL sau chuyến khảo sát tình hình sạt lở ở tỉnh An Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng cho rằng: Nhiệm vụ trước mắt, quan trọng nhất là phải bảo vệ tính mạng, tài sản, bảo đảm cuộc sống cho người dân nằm trong vùng bị và có nguy cơ sạt lở.

Các địa phương cần tiếp tục rà soát các khu dân cư có nguy cơ sạt lở, chủ động di dời, hạn chế tới mức thấp nhất thiệt hại về tài sản của nhân dân. Đối với các hộ dân phải di dời do sạt lở, cần có chính sách hỗ trợ bảo đảm đời sống, không để người dân bị thiếu đói, thiếu điều kiện sinh hoạt tối thiểu; có phương án hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân khu vực bị ảnh hưởng sạt lở buộc phải di dời.

Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà cho biết: ĐBSCL là một trong những khu vực chịu nhiều tác động tiêu cực nhất của biến đổi khí hậu (BĐKH). Việc lựa chọn giải pháp phù hợp để phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển cần gắn với những điều kiện địa chất, địa hình, mực nước, tốc độ dòng chảy và tình trạng sạt lở của từng khu vực riêng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, các tỉnh trong khu vực ĐBSCL cần triển khai ngay việc hỗ trợ, tái định cư cho người dân khu vực sạt lở để đảm bảo sớm ổn định đời sống.

Triển khai ngay một số giải pháp mềm như sử dụng các rọ đá phên liếp, cọc tre, cọc gỗ, bao tải cát đặt tại ngay phía ngoài đường bờ, dọc theo đường bờ giúp cho đường bờ tăng khả năng chống chọi với vận tốc dòng lớn và các tác động do giao thông thuỷ gây ra để đảm bảo an toàn cho các khu vực có nguy cơ không để việc sạt lở lan rộng vào khu dân cư, khu sản xuất kinh doanh và trường học…

Thực hiện đồng bộ các giải pháp

Theo Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà: Để ứng phó với tình trạng sạt lở ở ĐBSCL cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, công trình và phi công trình. Các giải pháp phi công trình như thăm dò để khai thác cát ở những khu vực cần thiết giúp chỉnh trị dòng chảy; nạo vét đáy sông; chỉnh trị dòng chảy chủ lưu nhằm không để dòng chảy áp sát bờ gây hố xoáy.

Về lâu dài, Bộ trưởng đề nghị: Chính phủ sớm xem xét phê duyệt danh mục các Dự án thuộc chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và tăng trưởng xanh hoặc cho phép triển khai trước Dự án chống sạt lở sông Hậu.

Chính phủ cần giao cho các Bộ, các địa phương thuộc lưu vực sông Tiền, sông Hậu thực hiện các nhiệm vụ nằm trong chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH như tiến hành khảo sát, điều tra, đánh giá một cách tổng thể, bài bản, khoa học tất cả các nguyên nhân sạt lở trên địa bàn các tỉnh và toàn bộ lưu vực sông Tiền, sông Hậu; xác định cụ thể những khu vực xung yếu, đề xuất các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ quy hoạch, xây dựng công trình, quan trắc theo dõi diễn biến để bảo vệ.

Trước thông tin cho rằng việc khai thác cát cũng là nguyên dân dẫn đến sạt lở ở ĐBSCL, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu các địa phương vùng ĐBSCL cần rà soát, tăng cường quản lý việc khai thác cát, kiên quyết ngăn chặn việc khai thác cát trái phép; xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm và dung túng cho các hoạt động vi phạm theo quy định của pháp luật.

Phải kiểm soát chặt chẽ việc khai thác cát sỏi, đặc biệt là khai thác không đúng quy hoạch, thậm chí là không có quy hoạch, các địa phương rà soát lại tất cả những giấy phép khai thác cát sỏi đã cấp, nếu có ảnh hưởng đến bờ sông, bờ biển thì kịp thời điều chỉnh.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ TN&MT cần tổ chức theo dõi và đánh giá hằng năm về tổng lượng bùn cát đến từ thượng nguồn sông Cửu Long và tổng lượng cát khai thác trong vùng ĐBSCL làm cơ sở để đề xuất giải pháp khắc phục, hạn chế về nguy cơ suy thoái lòng dẫn, suy kiệt dòng chảy; chỉ đạo việc rà soát các hoạt động khai thác cát sỏi ở lòng sông, ven biển, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét nghiêm cấm việc khai thác cát, sỏi tại các khu vực trọng điểm đang có diễn biến sạt lở hoặc có nguy cơ xảy ra sạt lở.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho rằng quan trọng nhất vẫn là công tác quy hoạch. Các ngành, địa phương phải rà soát để kịp thời điều chỉnh những điểm còn chưa hợp lý, đồng thời quản lý tốt việc thực hiện các quy hoạch, gắn quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, quy hoạch xây dựng, quy hoạch hệ thống kết cấu hạ tầng, quy hoạch sản xuất ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Bộ NN&PTNT có trách nhiệm phối hợp với các bộ và các địa phương điều tra, đánh giá thực trạng sạt lở bờ sông, bờ biển vùng ĐBSCL. Tổ chức lập quy hoạch chỉnh trị bờ sông, bờ biển của vùng làm cơ sở để thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển, hạn chế rủi ro thiên tai; xây dựng cơ chế quản lý tổng hợp vùng ven sông, ven biển gắn với sinh kế của người dân.

Bộ TN&MT tổ chức rà soát, đánh giá, đề xuất việc điều chỉnh, bổ sung xác định các cấp độ rủi ro thiên tai bảo đảm phù hợp hơn với thực tế, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo quy định tại Luật Phòng chống thiên tai làm cơ sở để triển khai thực hiện, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác phòng chống thiên tai.

Ngoài ra các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của người dân đối với các hoạt động phòng chống thiên tai nói chung và phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển nói riêng.

Thực thi nghiêm công tác quản lý bờ, bãi sông, bờ biển, ngăn chặn và xử lý kịp thời những hành động xây dựng công trình, nhà ở, khai thác khoáng sản trái phép…