Dòng vốn FDI có sự chuyển dịch rõ nét

Việt Nam vẫn tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn khi vốn FDI ghi nhận sự bứt phá mạnh trong 8 tháng đầu năm.

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút vốn FDI nhiều nhất với 12,15 tỷ USD, chiếm 55,9% tổng vốn đăng ký mới. Tiếp đến là lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa với 3,13 tỷ USD, chiếm 14,4%. Trong số 73 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án cấp mới vào Việt Nam, châu Á tiếp tục là khu vực dẫn đầu. Trong đó, Singapore tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu với 7,62 tỷ USD, chiếm trọn 35,1% tổng vốn đăng ký cấp mới. Hàn Quốc đứng vị trí thứ hai với 5,67 tỷ USD (26,1%)... Đáng chú ý, dòng vốn đang có sự dịch chuyển rõ rệt sang các lĩnh vực công nghệ cao, hạ tầng năng lượng.

Giới chuyên gia kinh tế đánh giá, sự xuất hiện của các dự án giá trị cao cũng đi kèm với bộ tiêu chí khắt khe hơn từ giới đầu tư quốc tế, buộc hạ tầng công nghiệp trong nước phải có sự chuyển đổi. Theo ông Trương Minh - Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), khi các “đại bàng” công nghệ tìm đến Việt Nam để phát triển bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI)... hệ thống khu công nghiệp truyền thống không thể giữ tư duy cũ. Khu công nghiệp kiểu mới không chỉ là nơi bố trí mặt bằng sản xuất mà phải là một hệ sinh thái hiện đại hội tụ hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, năng lượng ổn định, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo ông Minh, năng lực cạnh tranh của các khu công nghiệp giờ đây chính là thước đo năng lực cạnh tranh của địa phương và của nền kinh tế.

Theo TS Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội tài chính khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA), trong bối cảnh dịch chuyển của dòng vốn FDI thế hệ mới, Việt Nam đã có những thay đổi trong tiêu chí đánh giá FDI. Thay vì chạy theo số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, trọng tâm thu hút FDI thế hệ mới sẽ dựa trên việc đánh giá giá trị thặng dư và tỷ lệ nội địa hóa thực tế của dự án. Những yếu tố trên sẽ phải dựa trên hệ sinh thái bao gồm 4 trụ cột: khu vực FDI, doanh nghiệp Việt Nam, mối liên kết nội - ngoại và năng lực đáp ứng của nền kinh tế.

Còn theo ông Hoàng Trung Hiếu - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), nhà đầu tư ngày nay đặt lên bàn cân rất nhiều yếu tố để quyết định đầu tư. Một môi trường hấp dẫn phải bao trùm từ địa điểm, nguồn nhân lực, năng lượng, tài chính, logistics, cho đến mạng lưới các nhà cung ứng đồng hành trong suốt vòng đời dự án.

Còn theo chia sẻ của Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Chủ tịch hệ sinh thái DVL IPT, nếu trước đây nhiều nơi tập trung vào thu hút vốn và các giải pháp tài chính thì xu hướng hiện nay đang chuyển sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp. Nhà đầu tư không chỉ cần một khu công nghiệp đơn lẻ, mà cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh để tạo ra giá trị bền vững. Để hình thành hệ sinh thái này, có 3 yếu tố then chốt. Trước hết là chính sách từ trung ương đến địa phương, trong đó sự hỗ trợ của chính quyền địa phương về pháp lý, thủ tục và môi trường đầu tư đóng vai trò quan trọng. Tiếp đó là hạ tầng công nghiệp bao gồm cả hạ tầng cứng và hạ tầng mềm. Thứ nữa là phát triển các doanh nghiệp dịch vụ hỗ trợ, giúp nhà đầu tư hình thành và vận hành trong hệ sinh thái.

Từ góc độ thực tế phát triển khu công nghiệp, bà Nguyễn Ngọc Lan, Tổng Giám đốc Khu công nghiệp Sông Lô II - Phú Thọ cho hay, yêu cầu của doanh nghiệp FDI đối với các chủ đầu tư hạ tầng đang thay đổi. Nếu trước đây nhà đầu tư quan tâm nhiều đến giá thuê đất, giá nhân công và quỹ đất sạch, thì hiện nay việc lựa chọn địa điểm còn gắn với môi trường đầu tư của địa phương, bên cạnh các yêu cầu về giá cả và hạ tầng. Như vậy, bài toán của các khu công nghiệp không còn dừng ở việc chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng. Khả năng đồng hành, hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình tìm hiểu và triển khai dự án đang trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.