Dự thảo Luật An toàn thực phẩm: Tăng cường hậu kiểm, giám sát thực phẩm lưu thông
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường giám sát sản phẩm lưu thông trên thị trường, đồng thời hạn chế kiểm tra chồng chéo, giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.
Theo thông tin từ Bộ Y tế, một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng cường hậu kiểm, phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Theo định hướng này, doanh nghiệp được tăng quyền chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời phải chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn của sản phẩm. Cơ quan quản lý nhà nước tập trung nguồn lực giám sát hàng hóa lưu thông, phát hiện và xử lý những sản phẩm có nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Đáng chú ý, Điều 57 dự thảo Luật quy định riêng về công tác hậu kiểm, bao gồm đối tượng, nguyên tắc, biện pháp, trách nhiệm của đoàn kiểm tra và tần suất kiểm tra trên thị trường.
Hoạt động hậu kiểm có thể được thực hiện thông qua thanh tra, kiểm tra, lấy mẫu và thử nghiệm thực phẩm đang lưu thông nhằm giám sát chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Dự thảo cũng quy định các biện pháp xử lý vi phạm như thu hồi giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, gỡ bỏ hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và thu hồi thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Bên cạnh hoạt động của cơ quan chức năng, dự thảo đề xuất các tổ chức thử nghiệm của Nhà nước tham gia lấy mẫu thực phẩm trên thị trường để phục vụ giám sát.
Đồng thời, khuyến khích Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng và người dân tham gia giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo quy định việc thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp tối đa một lần trong năm, nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cứng nhắc đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Cụ thể, cơ quan chức năng có thể tăng tần suất hậu kiểm căn cứ vào kết quả đánh giá nguy cơ, dữ liệu thử nghiệm, thông tin về sự cố an toàn thực phẩm, kết quả giám sát và lịch sử chấp hành pháp luật của cơ sở.
Các trường hợp phát hiện việc sử dụng sai mục đích, lạm dụng nguyên liệu, phụ gia hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm gây nguy hại cũng có thể thuộc diện kiểm tra nhiều hơn một lần mỗi năm.
Theo Vụ Pháp chế, Bộ Y tế, cơ chế này nhằm bảo đảm hoạt động quản lý tập trung vào những cơ sở, sản phẩm có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra dàn trải.
Đối với hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả hoặc sử dụng chất cấm, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định hiện hành. Trường hợp có dấu hiệu tội phạm sẽ bị xem xét xử lý theo pháp luật hình sự.