Đưa AI vào nhà trường: Cần lưu ý gì?

Không chỉ dạy cách sử dụng AI

Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2030 là ít nhất 80% học sinh phổ thông được phổ cập kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI phù hợp với lứa tuổi, gắn với tư duy số, tư duy tính toán, đạo đức và sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.

Theo khung nội dung của Bộ GDĐT, giáo dục AI được xây dựng theo từng cấp học, tập trung vào các nhóm nội dung như tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI. Học sinh tiểu học bước đầu nhận biết AI, hiểu những ứng dụng gần gũi; học sinh THCS tìm hiểu nguyên lý, giới hạn và tác động của AI; học sinh THPT được tiếp cận sâu hơn với việc ứng dụng, đánh giá AI và những vấn đề liên quan đến nghề nghiệp, công dân số.

PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết 87% học sinh đã biết về AI nhưng còn thiếu kỹ năng sử dụng và hiểu đúng bản chất công nghệ này. Theo ông, giáo dục AI cần lấy con người làm trung tâm, coi trọng đạo đức, bảo mật và tránh “robot hóa” giáo dục.

Ông đề xuất phân tầng nội dung theo độ tuổi, đồng thời để học sinh thảo luận, so sánh câu trả lời của AI với lập luận của con người nhằm phát triển tư duy phản biện. Theo PGS.TS Trần Thành Nam, AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa việc học, đưa ra lộ trình phù hợp với từng học sinh, theo dõi lỗi thường gặp, nhưng cần sử dụng nguồn học liệu phù hợp, bảo đảm an toàn và phù hợp lứa tuổi.

TS. Nguyễn Thụy Anh, chuyên gia giáo dục, lưu ý một bộ phận học sinh đang sử dụng AI để làm bài tập, từ đó có nguy cơ hình thành thói quen lười suy nghĩ và lệ thuộc vào công nghệ. Theo bà, cần giúp học sinh hiểu AI là công cụ hỗ trợ, còn người học vẫn phải là chủ thể của quá trình học tập.

Giáo viên phải sẵn sàng

Theo hướng dẫn triển khai giáo dục AI, các trường có thể lựa chọn hình thức phù hợp với điều kiện thực tế, gồm tích hợp vào môn học, tổ chức chuyên đề hoặc triển khai thông qua hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ và ngoại khóa.

PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng, thách thức lớn nằm ở năng lực của giáo viên trong việc sử dụng AI và tổ chức dạy học trong môi trường có AI. Giáo viên không chỉ cần biết công nghệ mà còn phải có phương pháp sư phạm phù hợp, biết hướng dẫn học sinh kiểm chứng thông tin, nhận diện sai lệch và sử dụng AI có trách nhiệm.

TS. Nguyễn Thụy Anh cũng nhấn mạnh đào tạo giáo viên là vấn đề quan trọng. Theo bà, cách tiếp cận của giáo viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc học sinh coi AI là “trợ lý” hay trở nên phụ thuộc vào công cụ này. Bà dẫn kinh nghiệm tại một số nước, nơi AI được tích hợp vào các môn học, đồng thời chú trọng đào tạo giáo viên nhằm phát triển tư duy phản biện cho học sinh.

Cùng với năng lực đội ngũ, các chuyên gia lưu ý vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân, bản quyền và an toàn thông tin. Khi sử dụng AI, học sinh có thể đưa hình ảnh, bài làm hoặc thông tin cá nhân lên các nền tảng trực tuyến. Vì vậy, nhà trường cần hướng dẫn học sinh về những dữ liệu được phép chia sẻ, cách sử dụng công cụ an toàn và trách nhiệm đối với sản phẩm do AI tạo ra.

Từ yêu cầu sử dụng AI một cách chủ động, có trách nhiệm, nguyên Thứ trưởng Bộ GDĐT Trần Văn Nhung cho rằng, điều quan trọng với người học vẫn là xây dựng nền tảng kiến thức và năng lực tự học. Khi có nền tảng tốt, học sinh có thể thích ứng với sự thay đổi của công nghệ, dù AI hay những công cụ mới tiếp tục xuất hiện. Muốn theo đuổi một lĩnh vực đến cùng, người học cần có tình yêu với khoa học, nghề nghiệp và những giá trị mình theo đuổi.

Theo lộ trình, tỷ lệ học sinh phổ thông được phổ cập kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI sẽ tăng từ 10% năm 2026 lên 30% năm 2027, 50% năm 2028, 65% năm 2029 và đạt ít nhất 80% vào năm 2030. Nội dung giáo dục AI được triển khai cùng với các yêu cầu về tư duy số, tư duy tính toán, đạo đức, bảo vệ dữ liệu và sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.