Đưa công nghệ về bản để giảm nghèo đa chiều

Thực tế tại nhiều vùng lõi nghèo và khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn cho thấy mặc dù hạ tầng viễn thông đã được cải thiện và tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh tăng nhanh nhưng khoảng trống thông tin vẫn còn.

Với nhiều hộ dân, điện thoại thông minh chủ yếu phục vụ nhu cầu nghe gọi hoặc giải trí, trong khi kỹ năng khai thác thiết bị để hỗ trợ sinh kế hay tiếp cận dịch vụ công vẫn còn hạn chế. Điều này vô tình tạo ra rào cản khiến các chính sách hỗ trợ khó tiếp cận đúng đối tượng, và người dân gặp khó khăn hơn trong việc tìm kiếm cơ hội phát triển.

Trong bối cảnh đó, truyền thông và khoa học công nghệ (KHCN) cần những cách làm thực chất hơn, không chỉ dừng ở khẩu hiệu. Điều cần thiết là một phương thức tiếp cận mới, giúp công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho đời sống và sinh kế của người dân.

Chương trình "Bình dân học vụ số lưu động” ra đời tập trung trang bị những “kỹ năng số sinh tồn”: Từ thương mại hóa nông sản (bán gà, bán chuối online) đến tiếp cận an sinh xã hội (khám chữa bệnh, dịch vụ công trực tuyến).

Điểm đột phá của mô hình nằm ở tính chất “lưu động”. Thấu hiểu tâm lý e ngại thủ tục và khó khăn trong di chuyển của đồng bào dân tộc thiểu số, các Tổ công nghệ số cộng đồng đã chuyển từ thụ động sang chủ động: Mang thiết bị và kiến thức về tận thôn bản.

Cách tiếp cận này không chỉ xóa nhòa khoảng cách số mà còn đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia.

Thôn Đồi Dùng, xã Mỹ Đức (TP Hà Nội) là một ví dụ, đây là địa bàn sinh sống tập trung của đồng bào dân tộc Mường, địa hình bán sơn địa, điều kiện còn nhiều khó khăn.

Trước đây, cái nghèo ở Đồi Dùng hiện hữu qua những con đường đất lầy lội và cả sự thiếu hụt thông tin trầm trọng. Người dân làm ra nông sản nhưng thường bị thương lái ép giá do không nắm bắt được thị trường; ốm đau hay cần làm thủ tục hành chính đều phải di chuyển xa xôi, tốn kém thời gian và chi phí.

Tháng 9/2025, khi chiến dịch hỗ trợ chuyển đổi số được triển khai về thôn. Nhà văn hóa thôn Đồi Dùng trở nên nhộn nhịp với một lớp học đặc biệt khiến người dân nơi đây hào hứng khi giáo cụ là những chiếc điện thoại thông minh.

Tại đây, hình ảnh những đoàn viên thanh niên, cán bộ thuế và công an kiên nhẫn "cầm tay chỉ việc" cho từng cụ già, từng chị phụ nữ người Mường đã trở thành biểu tượng đẹp của sự sẻ chia tri thức. Nội dung truyền đạt được thiết kế sát sườn với nhu cầu thực tế.

Với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cán bộ thuế hướng dẫn cài đặt eTax Mobile. Bà con lần đầu tiên biết rằng mình có thể nộp thuế, tra cứu nghĩa vụ tài chính ngay tại nhà. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa quản lý mà còn giúp các hộ kinh doanh tiếp cận với phương thức quản lý tài chính hiện đại.

Với người dân nói chung, ứng dụng iHanoi và VNeID được cài đặt để thay thế cho xấp giấy tờ tùy thân nhàu nát. Bà con học cách phản ánh kiến nghị dân sinh, thực hiện thủ tục cư trú chỉ bằng vài thao tác "chạm".