Đưa công nghệ về bản, mở hướng phát triển kinh tế vùng biên
Không chỉ vững vàng nơi tuyến đầu bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đang trở thành những “người thầy xóa mù số”, đồng hành cùng đồng bào các dân tộc tiếp cận công nghệ, thay đổi phương thức sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Từ những bản làng xa xôi, chuyển đổi số đang từng bước mở ra cơ hội phát triển mới, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” nơi biên cương Tổ quốc.
Lai Châu là tỉnh biên giới có vị trí chiến lược quan trọng ở địa đầu Tây Bắc của Tổ quốc, với hơn 265km đường biên giới. Địa hình chia cắt, giao thông còn khó khăn, đời sống của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều thiếu thốn là những thách thức không nhỏ đối với sự phát triển của địa phương. Trong bối cảnh đó, việc đưa công nghệ số đến với người dân vùng biên không đơn thuần là đầu tư hạ tầng hay trang bị thiết bị. Quan trọng hơn là giúp đồng bào thay đổi nhận thức, nâng cao kỹ năng số và từng bước tiếp cận những phương thức sản xuất, kinh doanh hiện đại.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra những cơ hội mới cho các địa phương, nhất là khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và biên giới. Đối với Lai Châu, chuyển đổi số đang từng bước trở thành một động lực phát triển, giúp khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Tại bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, nơi có đông đồng bào dân tộc Mông sinh sống, những đổi thay từ chuyển đổi số đang hiện hữu ngày càng rõ nét. Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và khí hậu mát mẻ, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng. Điều đáng ghi nhận là người dân nơi đây đã từng bước làm quen và sử dụng điện thoại thông minh để giới thiệu hình ảnh quê hương, quảng bá sản vật và kết nối với du khách. Những phiên livestream bán mật ong, chè, hoa quả, thảo quả, mắc ca... cho thấy sự chuyển biến trong tư duy của người dân vùng cao.
Từ những người nông dân quanh năm gắn bó với nương rẫy, bà con đã tự tin đứng trước ống kính để giới thiệu những sản vật do chính mình làm ra. Mỗi sản phẩm được đưa lên không gian mạng không chỉ mang giá trị hàng hóa, mà còn góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người Lai Châu đến với bạn bè trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số ở vùng biên vẫn còn không ít trở ngại. Theo Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu, qua khảo sát thực tế, một số khu vực biên giới vẫn còn những “vùng lõm” về hạ tầng viễn thông, sóng điện thoại và internet. Đáng chú ý, hơn 2.000 hộ dân chưa có điện thoại thông minh, hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận không gian số. Từ thực tế đó, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã chủ động tham gia vào công cuộc “xóa mù số” cho đồng bào. Những người lính quân hàm xanh, bên cạnh nhiệm vụ tuần tra, quản lý và bảo vệ biên giới, còn trở thành những tuyên truyền viên, hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ.
Các nội dung được lựa chọn đều gắn trực tiếp với nhu cầu thiết thực của đồng bào, như sử dụng ứng dụng VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng ngân hàng, mua bán trên các nền tảng số và nhận diện những thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Qua đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã phối hợp với Viettel Lai Châu, VTV Cab và Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức tập huấn cho 485 lượt cán bộ, chiến sĩ, xây dựng lực lượng “chiến sĩ số” nòng cốt. Đến nay, hơn 286 buổi tuyên truyền đã được tổ chức với hơn 18.250 lượt người dân tham gia; hơn 24.500 lượt người được hướng dẫn cài đặt và sử dụng các nền tảng số. Một trong những việc làm thiết thực là Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu đã vận động nguồn lực xã hội hóa, trao tặng 1.616 điện thoại thông minh, với tổng trị giá hơn 3 tỷ đồng, cùng 1.616 sim 4G cho người dân.
Những chiếc điện thoại thông minh không chỉ là phương tiện liên lạc, mà đang trở thành “cánh cửa” để người dân vùng biên tiếp cận tri thức, thông tin và những cơ hội phát triển mới. Một trong những giá trị rõ nét nhất của chuyển đổi số là khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cho người dân vùng cao. Từ nhận thức đó, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Lai Châu đã trực tiếp hướng dẫn nhiều hộ dân lập tài khoản trên các nền tảng số; xây dựng nội dung và thực hiện các phiên livestream giới thiệu sản phẩm. Thông qua mã QR, người dân có thể gửi hình ảnh, video và thông tin tố giác tội phạm đến lực lượng chức năng. Từ tháng 8/2025 đến nay, hơn 190 tin báo đã được tiếp nhận, góp phần hỗ trợ công tác đấu tranh, phòng, chống các loại tội phạm trên địa bàn.
Hành trình chuyển đổi số tại khu vực biên giới Lai Châu là minh chứng sinh động cho tinh thần đổi mới, sáng tạo và phương châm “gần dân, sát dân, giúp dân” của Bộ đội Biên phòng. Trên hành trình ấy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ bảo vệ vững chắc từng đường biên, cột mốc của Tổ quốc, mà còn đồng hành cùng đồng bào mở ra những “con đường mới” trên không gian số. Đó chính là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” nơi biên cương trong giai đoạn mới.