Đưa di sản đến gần với thế hệ trẻ thông qua “Chạm Đồng Xuân”
Giữa nhịp giao thương sôi động của chợ Đồng Xuân, những tác phẩm nghệ thuật không xuất hiện theo cách phô bày dễ nhận thấy mà len vào các hành lang, bậc cầu thang, góc tường và những cấu trúc quen thuộc của khu chợ. Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ ngày 13 - 28/11, chương trình “Chạm Đồng Xuân” mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” và định hướng “Kinh tế Sáng tạo”, quy tụ hơn 150 hoạt động, có sự tham gia của gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ. Trong đó, gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia góp mặt, tạo nên sự giao thoa đa dạng về văn hóa và thực hành sáng tạo. Các hoạt động được triển khai tại 5 cụm không gian chính: Quảng trường Sáng tạo, Chợ Đồng Xuân, Đình và Di tích Phố cổ, Công viên Thống Nhất, Rạp hát và Sân khấu Cộng đồng.
Trong mạng lưới không gian ấy, Chợ Đồng Xuân mang đến một lát cắt đặc biệt về đời sống đô thị Hà Nội. Hơn một thế kỷ qua, khu chợ đã chứng kiến những đổi thay của thành phố, đồng thời lưu giữ nhiều dấu ấn trong kiến trúc, hoạt động giao thương và nếp sinh hoạt của người dân. Di sản Đồng Xuân không chỉ nằm trong những dấu mốc lịch sử hay diện mạo công trình, mà còn được tạo nên từ tiếng rao, những cuộc trao đổi giữa người mua và người bán, mối gắn bó giữa các quầy hàng và kinh nghiệm buôn bán được truyền qua nhiều thế hệ. Chính những hoạt động vẫn tiếp diễn mỗi ngày đã tạo nên sức sống riêng cho khu chợ, biến nơi đây thành một không gian văn hóa luôn vận động cùng thời gian.
Trên nền tảng ấy, “Chạm Đồng Xuân” đưa nghệ thuật đến gần hơn với đời sống di sản, mở ra cơ hội để công chúng không chỉ quan sát mà còn trực tiếp trải nghiệm, tương tác và khám phá những giá trị văn hóa hiện hữu trong không gian quen thuộc. Hành trình lần theo những dấu vết nghệ thuật còn là dịp nhìn Hà Nội từ một góc độ khác: đi sâu hơn vào những địa danh tưởng chừng đã quá thân thuộc, lắng nghe những câu chuyện ít được kể và nhận ra chiều sâu văn hóa ẩn sau nhịp sống thường ngày.
Thông qua việc đồng hành cùng Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) hướng tới kết nối các nguồn lực văn hóa, tri thức và sáng tạo với đời sống kinh tế đương đại, qua đó góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, mở rộng cơ hội sinh kế và đưa di sản đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Đồng Xuân không chỉ là một khu chợ mà còn là nơi nhịp sống Hà Nội hiện lên qua từng quầy hàng, lối đi và cuộc gặp gỡ thường ngày. Hàng hóa luân chuyển, tiếng người mua kẻ bán, những bước chân vội vã cùng câu chuyện của các tiểu thương đã gắn bó nhiều thế hệ tạo nên một không gian sống động, quen thuộc với người dân và du khách. Nhưng giữa dòng chảy không ngừng ấy, vẫn có những lát cắt của khu chợ chưa được nhìn nhận đúng mức: một góc kiến trúc, một thanh âm thoáng qua hay những câu chuyện đời thường nằm sau mỗi quầy hàng.
“Chạm Đồng Xuân” không đưa nghệ thuật vào một không gian trưng bày tách biệt, mà để các tác phẩm len vào từng ngóc ngách của khu chợ, hòa cùng kiến trúc và nhịp sống thường ngày. Đó có thể là một sắp đặt bên đài phun nước, một tác phẩm dọc hành lang, ở chiếu nghỉ cầu thang, bên lan can hay nép mình trong góc khuất ít người chú ý. Không có một lộ trình khám phá cố định, công chúng được khơi gợi sự tò mò để tự tìm kiếm, quan sát và nhận ra những điều mới mẻ ngay trong không gian vốn đã thân thuộc.
Không gian trưng bày vì thế không có ranh giới rõ ràng giữa tác phẩm và đời sống khu chợ. Những mũi tên trên mặt sàn chỉ dẫn người tham quan len qua các lối đi, nhưng hành trình sẽ tiếp tục được định hình bởi chính sự tò mò của mỗi người.
Lần đầu tiên, sân mái chợ Đồng Xuân được mở cửa đón công chúng, hé lộ một không gian sinh hoạt văn hóa khác biệt ngay trên tầng cao của khu chợ. Sách, bàn cờ và những góc vườn nhỏ được bố trí đan xen, tạo nên điểm dừng chân yên tĩnh giữa nhịp giao thương sôi động bên dưới. Tại đây, người tham quan có thể đọc sách, chơi cờ, nghỉ ngơi hay phóng tầm mắt ngắm nhìn những mái phố cổ từ một góc nhìn ít có dịp trải nghiệm. Không gian này tiếp tục được làm phong phú bằng các hoạt động biểu diễn âm nhạc và chiếu phim, diễn ra từ ngày 15/11 đến hết lễ hội.