Đừng để trái tim “thua cuộc” trên sân tập

Một người đàn ông 51 tuổi bất ngờ gục ngã và tử vong khi đang chơi pickleball. Trước đó, tại một số giải chạy, bóng đá phong trào, thể thao học đường, đã ghi nhận các trường hợp người tham gia ngã quỵ, ngừng tuần hoàn, thậm chí không qua khỏi dù được cấp cứu tích cực.

Tại Huế, một phụ nữ sinh năm 1972 tử vong sau khi tham gia giải chạy marathon. Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế xác định người bệnh bị xuất huyết dưới nhện do vỡ phình động mạch não, kèm tổn thương não lan tỏa do ngưng tim kéo dài. Trước khi tham gia giải chạy, bệnh nhân có bệnh lý nền là phình mạch não.

Những trường hợp này cho thấy thể thao rất tốt cho sức khỏe, nhưng không phải mọi người đều an toàn trước vận động cường độ cao. Nguy cơ có thể đến từ bệnh lý tim mạch tiềm ẩn, bất thường mạch máu não, rối loạn nhịp, bệnh cơ tim, bệnh mạch vành, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa hoặc tình trạng sốc nhiệt khi tập luyện trong môi trường nắng nóng.

BS Nguyễn Huy Hoàng - Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp, cho rằng pickleball là ví dụ điển hình cho sự hiểu nhầm về mức độ an toàn của một môn thể thao. Sân nhỏ, vợt nhẹ, bóng chậm khiến nhiều người nghĩ đây là môn “nhẹ nhàng”. Tuy nhiên, người chơi phải liên tục bứt tốc, dừng đột ngột, đổi hướng trong không gian hẹp. Nhịp tim không tăng đều như đi bộ mà thay đổi nhanh theo từng pha bóng, tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch.

Ở người khỏe mạnh, cơ thể có thể thích nghi với vận động. Tuy nhiên, với người có bệnh tim tiềm ẩn hoặc các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân, vận động gắng sức có thể kích hoạt rối loạn nhịp, nhồi máu cơ tim hoặc ngừng tim đột ngột. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên tầm soát sức khỏe tim mạch trước khi tham gia các hoạt động thể thao cường độ cao.

Theo TS.BS Hoàng Việt Anh - Trưởng khoa Tim mạch thể thao và Phục hồi chức năng tim mạch, Viện Tim mạch, y học hiện đại không còn theo quan điểm “có bệnh tim là phải nghỉ ngơi tuyệt đối”. Nhiều người sau nhồi máu cơ tim, đặt stent hoặc phẫu thuật tim vẫn có thể quay lại hoạt động thể lực nếu được kiểm tra, phân tầng nguy cơ và phục hồi chức năng tim mạch đúng cách.

Để phòng nguy cơ trên sân tập, người trên 35 - 40 tuổi bắt đầu chơi thể thao cường độ cao; người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc; người chuẩn bị tham gia marathon, đạp xe đường dài, bóng đá thi đấu, pickleball cường độ cao; người từng đau ngực, ngất, khó thở, đánh trống ngực khi gắng sức hoặc có tiền sử gia đình đột tử ở tuổi trẻ nên được khám chuyên khoa tim mạch trước khi tăng cường độ tập.

Người tập cần tăng cường độ từ từ, không cố gắng vượt quá giới hạn chỉ vì thành tích, không tập khi đang sốt, mất ngủ, mệt mỏi, uống rượu bia hoặc vừa khỏi bệnh. Trong thời tiết nắng nóng, cần tránh tập vào khung giờ nhiệt độ cao, uống đủ nước, bù điện giải phù hợp, nghỉ giữa hiệp và dừng tập khi cơ thể có dấu hiệu bất thường.

Những dấu hiệu cảnh báo không được bỏ qua gồm đau tức ngực, đau lan lên cổ, hàm, vai hoặc tay trái; khó thở bất thường; chóng mặt; buồn nôn; vã mồ hôi lạnh; tim đập nhanh, hồi hộp kéo dài; ngất hoặc gần ngất khi gắng sức; đau đầu dữ dội đột ngột; yếu liệt tay chân; nói khó; rối loạn ý thức. Khi xuất hiện các biểu hiện này, người tập phải dừng vận động ngay và đến cơ sở y tế, không cố hoàn thành bài tập hoặc chặng đua.

Ở góc độ tổ chức các hoạt động thể thao phong trào, yêu cầu an toàn cũng cần được đặt đúng mức. Các giải chạy, giải bóng đá, sự kiện thể thao cộng đồng cần có phương án y tế, lực lượng cấp cứu, thiết bị hồi sức cơ bản, máy khử rung tim tự động nếu có điều kiện, điểm tiếp nước và khuyến cáo rõ ràng về tầm soát sức khỏe trước khi tham gia. Những người tham gia cũng cần trung thực khai báo tiền sử bệnh, không chủ quan với các dấu hiệu bất thường đã từng xuất hiện khi vận động.