Dùng radar xuyên đất tìm hố chôn tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng
Ngày 15/6, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh phối hợp các đơn vị chuyên môn triển khai khảo sát tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng) nhằm xác định vị trí các khu vực nghi có hố chôn tập thể liệt sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Đây là bước tiếp theo sau quá trình thu thập tư liệu lịch sử, đối chiếu không ảnh cũ, làm việc với nhân chứng và khảo sát thực địa kéo dài nhiều năm.
Từ sáng sớm hôm nay, các lực lượng chuyên môn cùng nhóm nghiên cứu triển khai các thiết bị chuyên dụng, như radar xuyên đất, hệ thống đo ảnh điện và phương tiện rà phá bom mìn tại các khu vực nghi vấn trong công viên Lê Thị Riêng.
Theo kế hoạch, đợt khảo sát diễn ra từ ngày 15 đến 18/6. Mục tiêu là kiểm tra, thăm dò các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ để tạo cơ sở khoa học cho những bước tiếp theo.
Theo Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố, qua quá trình nghiên cứu tư liệu và khảo sát thực địa, lực lượng chức năng đã xác định 3 khu vực trọng điểm cần tập trung tìm kiếm.
Ngoài ra, thông tin Bộ Tư lệnh thành phố cung cấp xác định bước đầu, khu vực A rộng khoảng 500m² được đánh giá là nơi có nhiều thông tin liên quan nhất đến các rãnh chôn tập thể. Khu vực B rộng khoảng 1.200m² được xác định dựa trên các dấu hiệu từ ảnh chụp trên không năm 1969. Khu vực C rộng khoảng 800m² được đưa vào khảo sát để kiểm tra khả năng kéo dài của dải nghi vấn.
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm nghiên cứu cho biết, các tài liệu lịch sử và lời kể nhân chứng cho thấy khu vực A có thể nằm trên một dải nghi vấn kéo dài theo hướng cầu Thê Húc hiện nay.
Nhóm nghiên cứu đề xuất mở rộng phạm vi khảo sát tại khu vực này lên khoảng 5.000m² nhằm kiểm tra toàn bộ chiều dài của dải nghi vấn. Một số nhân chứng cũng cho biết ngoài rãnh chôn chính có thể còn tồn tại các rãnh phụ nằm song song.
"Có thể khẳng định đến thời điểm này khu vực đang khảo sát chính là nơi xuất hiện trong các bức ảnh tư liệu lịch sử. Vấn đề còn lại là xác định chính xác vị trí các rãnh mộ bằng phương pháp khoa học trước khi tiến hành khai quật", ông Thắng cho biết.
Theo PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý địa cầu, Khoa Vật lý - Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), nhóm khảo sát huy động các cán bộ, chuyên gia cùng nhiều thiết bị chuyên dụng, gồm các máy radar xuyên đất và hệ thống đo ảnh điện.
Theo ông Cường, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất rồi thu nhận tín hiệu phản xạ từ các lớp địa chất bên dưới. Những khu vực từng bị đào xới, lấp lại hoặc có cấu trúc khác thường sẽ tạo ra tín hiệu khác biệt.
Tuy nhiên, các thiết bị địa vật lý không thể khẳng định ngay dị thường dưới đất là hài cốt liệt sĩ. Những tín hiệu bất thường có thể xuất phát từ hố sụt, đường ống kỹ thuật, cáp ngầm hoặc các công trình cũ.
Vì vậy, mục tiêu của phương pháp này là khoanh vùng nghi vấn, giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm và tiết kiệm thời gian cho các bước thám sát, khai quật sau đó.
Dữ liệu thu được từ radar sẽ được xử lý để dựng thành mô hình không gian 3D, giúp các chuyên gia quan sát cấu trúc dưới lòng đất theo nhiều lớp khác nhau. Song song đó, phương pháp đo ảnh điện cũng được triển khai nhằm bổ sung thông tin ở các tầng sâu hơn.
Theo kế hoạch, việc quét radar xuyên đất có thể hoàn thành trong 1 - 2 ngày, trong khi công tác đo ảnh điện dự kiến kéo dài khoảng 2 ngày tùy điều kiện thực địa.
Để bảo đảm an toàn, lực lượng công binh Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh tiến hành rà phá bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh tại các khu vực dự kiến tìm kiếm trước khi bàn giao mặt bằng cho các đơn vị khảo sát.
Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố cho biết, các lực lượng sẽ tiến hành khảo sát độc lập ở từng khu vực, sau đó tổng hợp, đánh giá kết quả để báo cáo cơ quan chức năng xem xét triển khai các bước tiếp theo.
Trước thời điểm triển khai khảo sát một ngày, trong 2 ngày (13-14/6), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hồ Chí Minh tổ chức lễ tưởng niệm, kỳ siêu các anh hùng liệt sĩ và đồng bào yêu nước đã hy sinh tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành - Chợ Quán trước đây, nay là Công viên Lê Thị Riêng.
Lễ tưởng niệm được tổ chức nhằm tri ân các anh hùng liệt sĩ, đồng bào đã hy sinh vì độc lập dân tộc, đồng thời cầu nguyện cho những người còn nằm lại dưới lòng đất sớm được tìm thấy, quy tập về nơi an nghỉ xứng đáng.
Các nỗ lực của Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và nhiều cơ quan chuyên môn trong khảo sát, định vị các khu vực nghi có hố chôn tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng được kỳ vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm những dấu tích còn lại của chiến tranh, đồng thời mở ra cơ hội đưa các liệt sĩ và đồng bào hy sinh trở về với gia đình, quê hương sau gần 60 năm nằm lại dưới lòng đất.