Dưỡng lão bán trú: Thích ứng với già hóa dân số

Tại Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Đống Đa (Hà Nội), bữa trưa không chỉ là một hoạt động chăm sóc dinh dưỡng, mà còn là thời điểm người cao tuổi được trò chuyện, chia sẻ và duy trì kết nối xã hội. Khác với cơ sở dưỡng lão nội trú, người cao tuổi đến vào buổi sáng, được kiểm tra sức khỏe, tập luyện, phục hồi chức năng, tham gia hoạt động văn hóa, dùng bữa và trở về với gia đình vào cuối ngày.

Chính đặc điểm “sáng đi, chiều về” tạo nên lợi thế của mô hình. Với những người chưa cần chăm sóc toàn thời gian, song có nhu cầu được theo dõi sức khỏe, giao lưu và hỗ trợ sinh hoạt ban ngày, đây là hình thức phù hợp hơn so với dưỡng lão nội trú.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong cho biết, Hà Nội hiện có khoảng 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 16,3% dân số. Dự báo đến năm 2040, tỷ lệ người cao tuổi có thể tăng lên khoảng 20% dân số. Già hóa dân số đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống y tế, đặc biệt trong quản lý bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Từ thực tế thí điểm, nhiều địa phương đang đặt mục tiêu phát triển và nhân rộng mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày. Hà Nội đã ban hành kế hoạch triển khai chính sách hỗ trợ sản phẩm, dịch vụ chăm sóc và khuyến khích người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế. Điểm nhấn của kế hoạch là đưa dịch vụ chăm sóc đến gần người dân.

Tuy nhiên, để mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày được nhân rộng bền vững, vấn đề nhân lực là điều kiện quyết định. Theo ThS.BS Nguyễn Khắc Thúy - Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên, cần có định hướng đào tạo nhân lực phục vụ người cao tuổi, bởi đây là nhóm đối tượng sẽ ngày càng cần được quan tâm, chăm sóc trong thời gian tới. Nhân lực cho mô hình không chỉ cần kiến thức y tế cơ bản, mà còn cần kỹ năng chăm sóc lão khoa, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý, giao tiếp và tổ chức hoạt động phù hợp với người cao tuổi.

Bên cạnh nguồn lực nhà nước, xã hội hóa là hướng đi cần thiết. Hà Nội định hướng thu hút đầu tư ngoài công lập vào các mô hình như bệnh viện lão khoa, khu dưỡng lão sinh thái, trung tâm chăm sóc giảm nhẹ, dịch vụ chăm sóc tại nhà; đồng thời tận dụng trụ sở công dôi dư, quỹ đất và cơ sở vật chất hiện có để phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Tuy nhiên, xã hội hóa cần đi cùng tiêu chuẩn chất lượng, giám sát chuyên môn và bảo đảm quyền lợi của người cao tuổi.