Gầu Tào nối vòng hữu linh
Người Mông ở Pà Cò (tỉnh Phú Thọ) neo giữ Lễ hội Gầu Tào, một tinh hoa di sản đặc sắc, phát huy nét đẹp văn hoá truyền thống và làm kinh tế du lịch.
Sáng qua (31/1), hàng ngàn du khách thập phương đổ về sân vận động xóm Xà Lĩnh, xã Pà Cò trải nghiệm Lễ hội Gầu Tào. Sự kiện
Người Mông rất thành kính và trọng thờ trọng các vị thần sơn cước (thần núi, thần rừng, thần sông) như quan niệm người miền xuôi “đất có thổ công, sông có hà bá”. Ba tầng vũ trụ, dù hiểu biết khoa học hiện đã rất phổ thông, nhưng vẫn sâu sắc một thuyết vạn vật hữu linh xoay quanh trời tròn, đất vuông, từ đây con người và thiên nhiên gắn chặt, muôn loài gần gũi cùng sinh sống dưới sự cai quản của “Giàng” (Trời) và các thần linh. Đó cũng là tín ngưỡng căn cốt, là phần hồn thiêng liêng của người Mông, và là cái gốc để có một Lễ hội Gầu Tào (“Trò chơi ngoài trời” - tiếng Mông).
Đã có những giai đoạn lịch sử, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, Gầu Tào nhỏ lẻ tại nhiều vùng cộng đồng người Mông có năm được tổ chức, có năm không thể diễn ra lễ hội. Nhưng liên tục 10 năm qua, với sự quan tâm đặc biệt của Nhà nước về bảo tồn và phát huy bản sắc, Gầu Tào được phục dựng hoàn chỉnh đã diễn ra thường niên, và năm nay lần đầu tiên được tổ chức với quy mô cấp xã.
Nổi bật với nghi thức dựng cây nêu ở sân vận động, là cây thiêng nối trời với đất, ngọn cây hướng về phía Đông tựa hướng sinh và hướng mặt trời mọc như ước vọng của người Mông có được mùa màng bội thu và con cháu đông đúc.
Thầy cúng trong trang phục màu đen truyền thống (có họa tiết được thêu rất đặc biệt) thực hiện nghi lễ thành kính, bước đi vòng quanh cây nêu diễn xướng kính cáo “Giàng” và thần linh, xung quanh có nhiều nam thanh niên khoẻ mạnh phụ giúp.
Thể hiện tình cảm và tri ân sâu sắc của một dân tộc gắn bó với núi rừng, tín ngưỡng tổ tiên, người Mông bền bỉ giàu sức sống vẫn gìn giữ truyền thống và bồi đắp văn hóa cho cái duyên hữu linh trời đất. Lễ cúng cây nêu được tổ chức trang nghiêm với các lễ vật truyền thống, cầu mong thần linh phù hộ cho bản làng yên vui, mưa thuận gió hòa, cuộc sống no đủ.
Sau phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi, sinh động bởi những làn khèn riêng, điệu nhảy có rất lôi cuốn của người Mông, thi giã bánh dày, và trò chơi ném pao thú vị.
Một điểm hẹn văn hóa ở miền sơn cước Đất Tổ đối với du khách thập phương khi được trải nghiệm bản sắc, cũng là dịp con cháu bản Mông tìm về hội tụ nơi cội nguồn quê hương, Lễ hội Gầu Tào là di sản quý trong kho tàng văn hóa dân tộc của đồng bào miền núi. Năm 2012, Gầu Tào của người Mông ở Pà Cò đã chính thức được Bộ Văn hoá đưa vào danh mục di sản Quốc gia, và được tổ chức bài bản tạo điểm nhấn phát triển kinh tế du lịch cho địa phương.
Theo ông Hà Văn Tín, Phó Chủ tịch UBND xã Pà Cò, Lễ hội Gầu Tào năm nay được tổ chức với sự tham gia của tất cả 18/18 xóm trong xã. Vừa tạo không khí vui tươi phấn khởi Xuân mới, đây là dịp quảng bá rất hiệu quả về bản sắc và tiềm năng du lịch nhằm nâng cao đời sống của bà con. Lễ hội còn có nhiều gian hàng trưng bày, bán những sản phẩm nông lâm đặc trưng của Pà Cò và các vùng lân cận được du khách tìm mua.
Lễ hội sẽ kết thúc chiều nay (1/2) với phần lễ hạ cây nêu (1/2).
Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực của chính người dân Pà Cò, đời sống vật chất, tinh thần của xã núi được nâng cao rõ rệt sau khi các Chương trình MTQG và phát triển kinh tế miền núi được triển khai, xác định nông - lâm nghiệp là kinh tế chủ lực. Tuy nhiên, dù tình trạng du canh, du cư và tệ nạn ma tuý từng bước được xóa bỏ, các bản làng đã ổn định, tập trung, nhưng Pà Cò giao thông còn khó khăn, nhiều địa hình núi cao hoang sơ, dân trí còn hạn chế nhất định.
Trao đổi với phóng viên Đại đoàn kết, ông Trần Văn Truyền - Chủ tịch UBND xã Pà Cò, cho biết: hiện xã mới đạt 12/19 tiêu chí xây dựng Nông thôn mới, thu nhập bình quân đầu người khoảng 30 triệu đồng/người/năm, với tỷ lệ nghèo chiếm tới 46%.
